Texts
Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.
159 occurrences in 6 texts · Clear
Tajtaketza pal Ijtzalku125Naja Ni Genaro7Achtu Taksalis1Timumachtikan!8El Pipil de la Región de los Itzalcos6The Pipil Language of El Salvador12
King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)
125 occurrences
Chapter 1
Keman panutuk yey metzti waktuka ne tunalmil.
p. 18
Ne ejekat kiwaki ne tatuk iwan ne et keman weytia.
p. 18
Tiktukat ne shupanmil keman ne tal waktuk, ipal keman wetzki ne at takati ne tawial.
p. 18
Chapter 2
Keman nemia iujki se ikshichin, tikwiwitat iwan tal pal tiktukat ka senkak.
p. 20
Keman weya, kitalia ne itakil.
p. 20
Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)
7 occurrences
Nikpalewia Ne Nawataketzalis
Nechilwij ne tunal keman yawi muchiwa ne congreso pal naja niajsi.
p. 8
Translation
Nechilwij ne tunal keman yawi muchiwa ne congreso pal naja niajsi. Wan kiunij kichiwket pal nechishmatit ne ishmatijket. Kitaket ka naja niweli nitaketza Nawat wan nusan nitawawasua. Anka yajika ka ne nawi congreso nechilwijket ka yawit nechmakat nutekiw.
She told me the date of the conference so that I would come. And that is how the specialists met me. They saw that I could speak Nawat and write it too. Maybe that is why they told me I would have work in four conferences.
Ken Nipejki Nitekiti Tik Ne Nawataketzalis
—Taja ne titakwikak ne takwikalis nian keman ka né tik ne tiupan Santa Catarina?
p. 12
Translation
“Are you the fellow who sang a song that time in the church in Santa Catarina?”
Tlalok
wan nusan timetztajtanit ma te keman shitechajkawa ka su taja titechajkawa ne Teku Tunal weli techmiktia iwan ikwalan.
p. 22
Translation
and we also ask you never to abandon us for if you leave us Father Sun may kill us in his anger.
Ne Teku Sinti
Teku Sinti, timetztajtanit ma te keman shitechajkawa tik tukal, ka su taja tesu tinemi tik tukal kunij tiawit tikseliat mayan.
p. 28
Translation
Father Corn, we ask you never to abandon us in our home, for if you are absent from our home we shall endure hunger.
Tunan Tal
Panu sujsul tunal wan nimuchiwki chulet, kunij teya akaj nechneki kwak nikukuya, maya nuiknuwan, kenhayuk nechnekit pero ajsi keman teya akaj nechneki, nan nuiknuwan, ajsi se tunal ka naja nimiki, kunij nan nusiwaw nan nupilawan nechnekit, yawit nechmimat ken kimimat ne kupajsul tik ne kupajsultal, maya taja, Tunan Tal, ashta kwak timikit titechneki ka kunij tiktapua mumajmajkul pal titechnamiki.
p. 32
Translation
Padiush, Nan Tal, ka taja tikitak kwak ninesik, tikitak kwak nipejki niweya, kwak nimuchiwki takat. Mupanpa naja niwelik nikchiwa muchi tay niwelik tik ne tunal, ninemik wejwey takapiltzin, nechmunekiket pal nitekitik iwanmet. Panu sujsul tunal wan nimuchiwki chulet, kunij teya akaj nechneki kwak nikukuya, maya nuiknuwan, kenhayuk nechnekit pero ajsi keman teya akaj nechneki, nan nuiknuwan, ajsi se tunal ka naja nimiki, kunij nan nusiwaw nan nupilawan nechnekit, yawit nechmimat ken kimimat ne kupajsul tik ne kupajsultal, maya taja, Tunan Tal, ashta kwak timikit titechneki ka kunij tiktapua mumajmajkul pal titechnamiki. Yajika timetzilwitiat padiush, Tunan Tal!
Thank you, Mother Earth, because you saw when I was born, you saw when I began to grow, when I became an adult. Thanks to you I was able to do everything I did today, I had a long youth, I was needed for work. After many days I grew old, then nobody wants me when I am ill, only my brothers, they still love me but the day will come when nobody wants me, not even my brothers, the day will come when I die, then not even my wife and my children will want me, they will throw me out as they throw out rubbish, only you, Mother Earth, want us even when we die, for then you open your arms to receive us. For that I thank you, Mother Earth!
Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)
1 occurrence
Tamachtilis 14. Nitakwa peyna
Niwitz keman tami nitekiti.
King, Timumachtikan! (2011)
8 occurrences
28 Keman tiaw timukwepa?
— Keman tiaw timukwepa?
p. 92
Translation (Spanish)
— ¿Cuándo vas a regresar?
29 Tiweli tiaw tiktajtanilia
— Pal niktajtanilia keman yawit welit witzet ne nukunpawan pal timawiltiat ka nuchan.
p. 94
Translation (Spanish)
— Para preguntarle cuándo podran venir mis amigos para que juguemos en mi casa.
31 Nikelnamiki nutechan
— Te keman nikitztuk.
p. 97
Translation (Spanish)
— Te keman nikitztuk. Inat ka miak welit taketzat Nawat ka ne.
— Nunca lo he visto. Dicen que mucha gente puede hablar náhuat allí.
33 Sujsul nipakiskia
— Nikmati, wan yajika naja niknekiskia nimumachtia yek ne Nawataketzalis wan nisentekiti anmuwan pal tikpalewiat ne yektzin taketzalis ipal ne anmutechan, pal te keman muelkawa.
p. 103
Translation (Spanish)
— Yo sé, y por eso yo quisiera aprender bien la lengua náhuat y trabajar con ustedes para que apoyemos la hermosa lengua de su pueblo, para que nunca se olvide.
37 Taika te tiwalaj?
— Keman walaj?
p. 113
Translation (Spanish)
— ¿Cuándo vino?
Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)
6 occurrences
p. 57 · Nahuizalco
Ma' keman shimukwakwa, shikita ka uni ina te yek ka mumaku.
p. 57 · Nahuizalco
Translation (Spanish)
Nunca te enojes, ve que eso dice mal de ti.
p. 59 · Nahuizalco
Nemi miak clases papalumet, seki kisat patanit wan tunal, iwan seki tayua; iwan keman kitatukat, yajki wan inte weli muitzkiat, ka majmawi pal mikit ken tejemet.
p. 59 · Nahuizalco
Translation (Spanish)
Hay muchas clases de mariposas, unas que salen a volar de día y otras por la noche; pero cuando las persiguen, huyen y no se dejan coger, porque temen morir como nosotros.
p. 65 · Nahuizalco
-- Taja tinas keman weli nalmukwepa.
p. 65 · Nahuizalco
Inte, nunantzin, ma' shikpia taja kwidado, keman talmukwepa tashtawi muchi.
p. 65 · Nahuizalco
p. 66 · Nahuizalco
Tunal, ka ne kanka taja tiyaw iwan kanka tiwitz, nemi kukunet ken naja, ka pajpakit metzitat keman talkisa ka tatwi ka wejwetzkatzin kialtia ne ishkalyu iwan tapakilia pal muchi?
p. 66 · Nahuizalco
Translation (Spanish)
Sol, por allá donde tú vas, y de donde vienes, hay niños como yo, que se alegran al verte, cuando apareces por las mañanas tan risueño, bañando la faz con esa tu luz tan agradable para todos?
Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)
12 occurrences
Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975
Keman inat yejemet ka yawi panu urakan, segun yejemet inat ka tik ne ejekat panu ne witzet hombres wan siwatket al aire con tal de que witzet kwikat elut pal yejemet kiwikat, kunij ne mijmil nakak bien quebrado, bien aplastado, varias mazorcas desfigurado en un aspecto de como buba, yajane mazorcas kwikat ne Chiltiupanekos sekun nutatanoy wan nu noyaj kichiwket kontar.
Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975
Translation
When they say there is going to be a big storm, so they say, in the wind that comes by there come men and women in the wind such that they come to carry off ears of corn for them to eat. Thus the milpas were left broken, quite flattened, with many ears of corn disfigured with a look like pustules. Those were the ears of corn that the Chilteopaners took, according to my grandfather and my grandmother.
Al ratito tikwini,kan (kwak)(keman) tikwinik yaja kita ka maya kimak bueltaj en la buelta ke kimaka muciwket elevar wan muchiwket desaparecer.
Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975
Translation
Soon it thrundered. When it thundered he saw that it just turned around. In the turn that it made it raised and disappeared.
Kienej nechiwtuk kontar nutatanoy wan nunoyaj, wan esta fecha siempre panu urakan pero tejemet teya keman tikitaket su walkuwetzi se, yajiika an nikchiwa kontar nuamikuj pal kwika como recuerdo ini kwentuj. <arco>
Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975
Translation
That's what my grandfather and grandmother told me, and big storms always come, but we never saw if one came to fall. So, today I am telling this to my friend so he can take this story with him as a remembrance.
El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975
Yajika keman yaja mayana , ina isel, "por el ultimo nikmai kan nemi nuteku, kan nemi nunan."
El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975
Translation
So when he was hungry, he said to himself, "finally I know where my father is, where my mother is".
Pero keman niyaw nimukwepa niyawi niyaw nikajwa ne nunan tayika yaja nechmakatuk.
El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975
Translation
But when I go back there, I'm going to chew out my mother for what she has given me.
Sources and licenses
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).