Nahuat

Texts

Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.

Match:exactstarts withends withcontains

Searching only King, Timumachtikan! (2011) · All texts

128 occurrences · Clear

King, Timumachtikan! (2011)

128 occurrences

5 Tay kichiwa?

  • Ne takat takwa.

    p. 31 · See in the dictionary: kwa, takwa

    Translation (Spanish)

    El hombre come.

7 Tay horaj timuketza?

  • Tay horaj tikisa? — Naja nikisa chikwasen horaj.

    p. 35 · See in the dictionary: chikwasen

    Translation (Spanish)

    Tay horaj tikisa? — Naja nikisa chikwasen horaj. Niajsi chikume horaj, wan nitekiti hasta tajkutunal.

    ¿A qué hora sales? — Salgo a las seis. Llego a las siete, y trabajo hasta mediodía.

  • Tay horaj timukwepa ka teutak? — Nimukwepa makwil o chikwasen horaj.

    p. 35 · See in the dictionary: chikwasen

    Translation (Spanish)

    ¿A qué hora regresas por la tarde? — Regreso a las cinco o las seis.

  • Tay horaj tikuchi ka tayua? — Nitakwa chikwey horaj wan nimuteka chiknawi horaj, pal nimuketza peyna.

    p. 35 · See in the dictionary: takwa

    Translation (Spanish)

    ¿A qué hora te duermes por la noche? — Como a las ocho y me acuesto a las nueve, para levantarme temprano.

8 Nikpia se mistun

  • Ká kikwa ne et?

    p. 38 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    ¿Quién come los frijoles?

  • Ne chulet kikwa ne et.

    p. 38 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    El anciano come los frijoles.

  • Ne kujkunet nusan kikwat et.

    p. 38 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    Los niños también comen frijoles.

  • Semaya ne mistun te kikwa tatka.

    p. 38 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    Sólo el gato no come nada.

  • Taja tikpia takwalmet?

    p. 39 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    ¿Tú tienes animales?

9 Tay tikchiwa?

  • Mukwepa tajkutunal pal takwa.

    p. 41 · See in the dictionary: kwa, takwa

    Translation (Spanish)

    Regresa a mediodía para comer.

  • Tay kikwa?

    p. 41 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    ¿Qué come?

  • Kikwa tamal iwan et.

    p. 41 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    Come tortillas con frijoles.

10 Tay tikwa?

  • Nimukwepa tajkutunal wan nitakwa.

    p. 44 · See in the dictionary: takwa

    Translation (Spanish)

    Regreso a mediodía y como.

  • Tay tikwa?

    p. 44 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    ¿Qué comes?

  • Nikwa tamal iwan et.

    p. 44 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    Como tortillas con frijoles.

11 Shisa!

  • “Ashan shikwa tamal wan shikuni cafe,” ina ne inan.

    p. 46 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    “Hoy comé tortillas y bebé café,” dice su madre.

12 Ken ne mupelu?

  • Tik ne kojtan nemit kwajkwawit.

    p. 51 · See in the dictionary: kwawit

    Translation (Spanish)

    En el monte hay árboles.

13 Chilkwachtzin

  • Nunoya, ina Chilkwachtzin, wejweyak ne mumajmajkul!

    p. 53

    Translation (Spanish)

    Abuela, dice Caperucita Roja, ¡qué largos son sus brazos!

  • Nunoya, sujsul patawak ne muten! ina Chilkwachtzin.

    p. 53

    Translation (Spanish)

    Abuela, ¡qué ancha es su boca! dice Caperucita Roja.

  • Kia, ne nuten patawak pal naja nimetzkwa!

    p. 53 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    Sí, mi boca es ancha para que yo te coma!

  • Wan ne kuyut kitapua ne iten wey wan kikwa ne siwapiltzin.

    p. 53 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    Y el coyote abre su gran boca y se come a la niña.

18 Kan minaya?

  • — Nemi ipan ne kwawit?

    p. 66 · See in the dictionary: kwawit

    Translation (Spanish)

    — ¿Está detrás del árbol?

22 Tiwitz nuwan?

  • Kanka tiaw kwak tami ne tamachtiluyan?

    p. 76 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    Cuando termina la escuela, ¿a dónde vas?

24 Tik ne tiankis (1)

  • Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta.

    p. 81 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.

    Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.

25 Tik ne tiankis (2)

  • Kwakuni yawi kitajtanilia ne ukse tanamakani:

    p. 84

    Translation (Spanish)

    Entonces va y le pregunta a otra vendedora:

  • Kwak tami kikua chil, cafe wan muchi tay muneki, Paula mukwepa ichan.

    p. 84 · See in the dictionary: kwa

26 Tik ne shajkal

  • — Nusan tikpia wey takwalmet?

    p. 86 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    — ¿También tienes otros animales?

  • Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat.

    p. 86

    Translation (Spanish)

    — Te. Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat. Ne tujtuchti kenha. Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat. Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.

    — No. Las gallinas y los verdos están para comer. Los conejos lo mismo. Las gallinas también dan huevos para comer y para vender. Los perros sólo vigilan el rancho.

  • Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat.

    p. 86

    Translation (Spanish)

    — Te. Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat. Ne tujtuchti kenha. Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat. Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.

    — No. Las gallinas y los verdos están para comer. Los conejos lo mismo. Las gallinas también dan huevos para comer y para vender. Los perros sólo vigilan el rancho.

28 Keman tiaw timukwepa?

  • — Ken senpa, niaw nimuketza kwak tanesi: makwil horaj, anka makwil wan tajku.

    p. 92 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    — Como siempre me levantaré al amanecer: a las cinco, tal vez las cinco y media.

  • Tiawit timuitat kwak nimukwepa.

    p. 92 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    — Yek. Tiawit timuitat kwak nimukwepa.

    — Sí. Nos veremos cuando regrese.

30 Chilkwachtzin wan ne kuyut

  • — Nukunew, kanka tiaw iwan uni chikiwit tentuk iwan takwal?

    p. 95 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    — Mi hija, ¿a dónde vas con ese canasto lleno de comida?

31 Nikelnamiki nutechan

  • Nechmachtij ne nunan kwak nichikitik katka.

    p. 97 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    — Naja te nikneki nikelkawa. Nechmachtij ne nunan kwak nichikitik katka. Yaja ne taketzalis ipal ne noymet ipal tutechan, wan nusan tutaketzalis.

    — ¡Yo no la quiero olvidar. Me lo enseñó mi madre cuando era pequeño. Es el idioma de los abuelos de nuestro pueblo, y también es nuestro idioma.

32 Ume takwikalis

  • iwan tikuat tutakwal

    p. 101

    Translation (Spanish)

    y compramos nuestra comida

  • wan uksejseuk ipal titakwat.

    p. 101 · See in the dictionary: takwa

    Translation (Spanish)

    y otras cosas para comer.

  • tejtepet wan kwajkwawit

    p. 101 · See in the dictionary: kwawit

    Translation (Spanish)

    cerros y árboles

33 Sujsul nipakiskia

  • Iwan ne tumin tiwelit tikuat takwal wan tiwelit tikchiwat uksejse kumal.

    p. 103 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    — Nusan muchiwat kujkumal pal tiknamakat. Iwan ne tumin tiwelit tikuat takwal wan tiwelit tikchiwat uksejse kumal.

    — También se hacen comales para vender. Con el dinero podemos comprar comida y hacer más comales.

  • — Te, ika nemit pal musajsakat ne kujkumal ka ukse techan pal tiknamakat, wan chiupi tumin naka pal muchi titakwat tik ne kal.

    p. 103 · See in the dictionary: takwa

    Translation (Spanish)

    — No, porque hay que llevar los comales a otro pueblo para venderlos, y queda poco dinero para que todos en casa coman.

  • Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...

    p. 103 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    — Tik ne mil semaya ne takamet tekitit. Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...

    — En la milpa sólo los hombres trabajan. Las mujeres vigilan la casa, barren, crían a los niños, salen a comprar comida, cuando se puede también van a vender, también cocinan para todos...

  • Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil.

    p. 103 · See in the dictionary: kwa, takwa

    Translation (Spanish)

    — Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.

    — Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.

  • An miak kipatatiwit ikwajkwach wan tea kinekit taketzat Nawat, o kielkawtiwit.

    p. 103

    Translation (Spanish)

    — Te muchi. An miak kipatatiwit ikwajkwach wan tea kinekit taketzat Nawat, o kielkawtiwit.

    — No todo. Hoy muchos han cambiado su vestimenta y ya no quieren hablar náhuat, o lo han olvidado.

34 Tay tikchijki?

  • — Nikiski chikwasen horaj wan tajku wan nimukwepki ka tajkutunal.

    p. 105 · See in the dictionary: chikwasen

    Translation (Spanish)

    — Nikiski chikwasen horaj wan tajku wan nimukwepki ka tajkutunal. Wan tay tikchijki taja?

    — Salí a la seis y media y regresé a mediodía. ¿Y qué hiciste tú?

  • — Naja nikuchki hasta makwil horaj, nimuketzki wan nikmanki ne takwal.

    p. 105 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    — Naja nikuchki hasta makwil horaj, nimuketzki wan nikmanki ne takwal. Kwakuni niajki ichan nunan. Titajtaketzket chiupi, wan tiajket ka tiankis tikuat takwal. Kwak tamik, timukwepket.

    — Yo dormí hasta las cinco, me levanté e hice la comida. Entonces fui a casa de mi madre. Platicamos un poco, y fuimos al mercado a comprar comida. Después, regresamos.

  • Kwakuni niajki ichan nunan.

    p. 105

    Translation (Spanish)

    — Naja nikuchki hasta makwil horaj, nimuketzki wan nikmanki ne takwal. Kwakuni niajki ichan nunan. Titajtaketzket chiupi, wan tiajket ka tiankis tikuat takwal. Kwak tamik, timukwepket.

    — Yo dormí hasta las cinco, me levanté e hice la comida. Entonces fui a casa de mi madre. Platicamos un poco, y fuimos al mercado a comprar comida. Después, regresamos.

  • Titajtaketzket chiupi, wan tiajket ka tiankis tikuat takwal.

    p. 105 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    — Naja nikuchki hasta makwil horaj, nimuketzki wan nikmanki ne takwal. Kwakuni niajki ichan nunan. Titajtaketzket chiupi, wan tiajket ka tiankis tikuat takwal. Kwak tamik, timukwepket.

    — Yo dormí hasta las cinco, me levanté e hice la comida. Entonces fui a casa de mi madre. Platicamos un poco, y fuimos al mercado a comprar comida. Después, regresamos.

  • Kwak tamik, timukwepket.

    p. 105 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    — Naja nikuchki hasta makwil horaj, nimuketzki wan nikmanki ne takwal. Kwakuni niajki ichan nunan. Titajtaketzket chiupi, wan tiajket ka tiankis tikuat takwal. Kwak tamik, timukwepket.

    — Yo dormí hasta las cinco, me levanté e hice la comida. Entonces fui a casa de mi madre. Platicamos un poco, y fuimos al mercado a comprar comida. Después, regresamos.

35 Te niajki nitekiti

  • Chikwasen horaj ka tapuyawa naja nisak pero nimukwepki nikuchi ika te niknekik nimuketza.

    p. 107 · See in the dictionary: chikwasen

    Translation (Spanish)

    Yalua te niajki nitekiti. Chikwasen horaj ka tapuyawa naja nisak pero nimukwepki nikuchi ika te niknekik nimuketza.

    Ayer no fui a trabajar. A las seis de la mañana me desperté pero volví a dormir porque no quise levantarme.

  • Nimuketzki nitakwa pero te nimumatki yek, yajika nimutekak senpa wan ninakak tik ne tapech.

    p. 107 · See in the dictionary: takwa

    Translation (Spanish)

    Nemanha nimukwepki nisa ika nimayana. Nimuketzki nitakwa pero te nimumatki yek, yajika nimutekak senpa wan ninakak tik ne tapech. Te niwelik nikisa ika nisutawa, nikukuya wan nechkukua nutzuntekun.

    Luego me volví a despertar porque tenía hambre. Me levanté a comer pero no me sentí bien, por eso me acosté otra vez y me quedé en la cama. No pude salir porque estaba cansado, estaba enfermo y me dolía la cabeza.

  • Kwakuni ajsik ka nuchan se nukunpa.

    p. 107

    Translation (Spanish)

    Ijkiuni nipanuk hasta ne teutak. Kwakuni ajsik ka nuchan se nukunpa. Yaja walaj pal kita su ninemi yek, ika kimatki ka te niajsik nitekiti.

    Así pasé hasta la tarde. Entonces llegó a mi casa un amigo [o una amiga]. Él vino para ver si estaba bien, porque supo que no llegué a trabajar.

  • Sujsul nipakik kwak nikitak.

    p. 107 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    Sujsul nipakik kwak nikitak. Kwak ninak ka nikukuya, yaja kinekik nechwika itech se tapajtiani. Naja nimuketzki wan nechwikak, wan tiajket tikitat ne tapajtiani.

    Me alegré mucho cuando lo vi. Cuando dije que estaba enfermo, él quiso llevarme para ir a un médico. Yo me levanté y me llevó, y fuimos a ver el médico.

  • Kwak ninak ka nikukuya, yaja kinekik nechwika itech se tapajtiani.

    p. 107 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    Sujsul nipakik kwak nikitak. Kwak ninak ka nikukuya, yaja kinekik nechwika itech se tapajtiani. Naja nimuketzki wan nechwikak, wan tiajket tikitat ne tapajtiani.

    Me alegré mucho cuando lo vi. Cuando dije que estaba enfermo, él quiso llevarme para ir a un médico. Yo me levanté y me llevó, y fuimos a ver el médico.

  • Kwak tiajsiket ichan ne tapajtiani, yaja nechitak pero inak ka te kiajsik tatka.

    p. 107 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    Kwak tiajsiket ichan ne tapajtiani, yaja nechitak pero inak ka te kiajsik tatka. Inak ka naja te nikukuya, maya nisutawa. Nechmakak se pajti pal nikuni wan nechilwij ma nimukwepa nimuteka nimusewia hasta ma nimumati yek.

    Cuando llegamos donde el médico, él me miró pero dijo que no halló nada. Dijo que yo no estaba enfermo, sólo cansado. Me dio una medicina para tomar y me dijo que volviera a acostarme y descansar hasta que me sintiera bien.

  • Kwakuni yaja yajki ichan, wan nimutekak nikuchi.

    p. 107

    Translation (Spanish)

    Ne nukunpa nechwikak ka nuchan, nikunik chiupi at iwan ne pajti, wan né tipanuket hasta ka tayuakik. Kwakuni yaja yajki ichan, wan nimutekak nikuchi. Kwak tanesik, nisak wan ninemik yek.

    Me llevó mi amigo a casa, bebí un poco de agua con la medicina, y allí pasamos hasta que anocheció. Entonces él se fue a su casa, y yo me acosté a dormir. Cuando amaneció, me desperté y estuve bien.

  • Kwak tanesik, nisak wan ninemik yek.

    p. 107 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    Ne nukunpa nechwikak ka nuchan, nikunik chiupi at iwan ne pajti, wan né tipanuket hasta ka tayuakik. Kwakuni yaja yajki ichan, wan nimutekak nikuchi. Kwak tanesik, nisak wan ninemik yek.

    Me llevó mi amigo a casa, bebí un poco de agua con la medicina, y allí pasamos hasta que anocheció. Entonces él se fue a su casa, y yo me acosté a dormir. Cuando amaneció, me desperté y estuve bien.

36 Yawi Carlita ichan inoya

  • Kwak Carlita isak wan kitapuj ne ijish, inak:

    p. 110 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    Cuando Carlita despertó y abrió sus ojos, dijo:

  • Carlita muketzki, muapakak talul wan kitalij ikwajkwach.

    p. 110

    Translation (Spanish)

    Carlita muketzki, muapakak talul wan kitalij ikwajkwach. Mutalij kiuni chiupi cafe iwan se tamal. Kwak tamik takwa, kiski mutalua. Mutaluj hasta ajsik ichan inoya.

    Carlita se levantó, se lavó de prisa y se puso la ropa. Se sentó a beber un poco de café con una tortilla. Cuando había comido, salió corriendo. Corrió hasta la casa de su abuela.

  • Kwak tamik takwa, kiski mutalua.

    p. 110 · See in the dictionary: kwa, takwa

    Translation (Spanish)

    Carlita muketzki, muapakak talul wan kitalij ikwajkwach. Mutalij kiuni chiupi cafe iwan se tamal. Kwak tamik takwa, kiski mutalua. Mutaluj hasta ajsik ichan inoya.

    Carlita se levantó, se lavó de prisa y se puso la ropa. Se sentó a beber un poco de café con una tortilla. Cuando había comido, salió corriendo. Corrió hasta la casa de su abuela.

  • Kwak ajsik ishpan ne kal, kinutzki.

    p. 110 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    Cuando llegó delante de la casa, llamó:

  • Kwak nisak wan niktapuj ne nujnuish, nikitak ne horaj: chikwasen wan tajku.

    p. 110 · See in the dictionary: chikwasen, kwa

    Translation (Spanish)

    — Tesu, nishtunak nimuketza. Kwak nisak wan niktapuj ne nujnuish, nikitak ne horaj: chikwasen wan tajku. Nikmatki ka su te nimuketza talul, yawi nechajwa ne tamachtiani kwak niajsi ka tamachtiluyan, wan sujsul niu-nishpinawa.

    — No, tardé en levantarme. Cuando desperté y abrí los ojos, vi la hora: ¡seis y media! ¡Sabía que si no me levantaba de prisa, me iba a regañar la maestra cuando llegaba a la escuela y me daría mucha pena!

  • Nikmatki ka su te nimuketza talul, yawi nechajwa ne tamachtiani kwak niajsi ka tamachtiluyan, wan sujsul niu-nishpinawa.

    p. 110 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    — Tesu, nishtunak nimuketza. Kwak nisak wan niktapuj ne nujnuish, nikitak ne horaj: chikwasen wan tajku. Nikmatki ka su te nimuketza talul, yawi nechajwa ne tamachtiani kwak niajsi ka tamachtiluyan, wan sujsul niu-nishpinawa.

    — No, tardé en levantarme. Cuando desperté y abrí los ojos, vi la hora: ¡seis y media! ¡Sabía que si no me levantaba de prisa, me iba a regañar la maestra cuando llegaba a la escuela y me daría mucha pena!

  • Nimuketzki, nimaltij, niktalij nukwajkwach wan nikiski nimutalua pal nikwi ne tawikani.

    p. 110

    Translation (Spanish)

    — Tesu. Nimuketzki, nimaltij, niktalij nukwajkwach wan nikiski nimutalua pal nikwi ne tawikani. Kwak niajsik ne tamachtiluyan, ne tamachtiani nechtajtanilij taika nishtunak.

    — No. Me levanté, me bañé, me puse la ropa y salí corriendo para tomar el bus. Cuando llegué a la escuela, me preguntó la maestra por qué me había tardado.

  • Kwak niajsik ne tamachtiluyan, ne tamachtiani nechtajtanilij taika nishtunak.

    p. 110 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    — Tesu. Nimuketzki, nimaltij, niktalij nukwajkwach wan nikiski nimutalua pal nikwi ne tawikani. Kwak niajsik ne tamachtiluyan, ne tamachtiani nechtajtanilij taika nishtunak.

    — No. Me levanté, me bañé, me puse la ropa y salí corriendo para tomar el bus. Cuando llegué a la escuela, me preguntó la maestra por qué me había tardado.

  • — Nikilwij tay muchijki wan tesu kwalanik.

    p. 110

    Translation (Spanish)

    — Le dije qué había pasado y no se enojó.

  • — Kwakuni tay metzilwij?

    p. 110

    Translation (Spanish)

    — ¿Qué te dijo?

  • Kwak tami tutekiw, tiaw tiwelit tikmanat ne takwal.

    p. 111 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    — Tiweli tipewa tituchpana, wan naja niaw nipewa nitapaka. Kwak tami tutekiw, tiaw tiwelit tikmanat ne takwal.

    — Puedes empezar a barrer, y yo empezaré a lavar. Después del trabajo, podremos cocinar la comida.

37 Taika te tiwalaj?

  • Yaja techwikak titakwat.

    p. 113 · See in the dictionary: takwa

    Translation (Spanish)

    — Ne domingoj panutuk, wan yawi mukwepa ne semanaj witz. Yaja techwikak titakwat.

    — El domingo pasado, y va a regresar la semana que viene. Él nos llevó a comer.

  • — Taja tay tikwaj?

    p. 113

    Translation (Spanish)

    — ¿Qué comiste?

  • — Nikwaj inakayu tijlan.

    p. 113 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    — Nikwaj inakayu tijlan. Muchi titakwajket yek wan sujsul ajwiak.

    — Comí carne de gallina. Todos comimos bien y era muy sabroso.

  • Muchi titakwajket yek wan sujsul ajwiak.

    p. 113

    Translation (Spanish)

    — Nikwaj inakayu tijlan. Muchi titakwajket yek wan sujsul ajwiak.

    — Comí carne de gallina. Todos comimos bien y era muy sabroso.

39 Niweli nimetzmachtia!

  • — Kwak nichikitik ne nunan wan nunoya nechnutzat katka tik Nawat.

    p. 117 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    — Kwak nichikitik ne nunan wan nunoya nechnutzat katka tik Nawat. Yajika niweli ne taketzalis. Ne munan weli Nawat?

    — Cuando era pequeño mi madre y mi abuela me hablaban en náhuat. Por eso puedo el idioma. ¿Tu mamá puede náhuat?

  • — Yaja mikik kwak naja nichikitik katka.

    p. 117 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    — Yaja mikik kwak naja nichikitik katka. Kia niknekiskia, pero te niwelik.

    — Porque ella murió cuando yo era pequeño. Sí quisiera pero no pude.

40 Tay metzilwij ma shikchiwa?

  • — Nechtuktij ka tiankis nikua takwal.

    p. 120 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    — Ella me mandó al mercado a comprar comida.

  • Kwak nechwikak nunoya yalua, yaja nechilwitij ne ujti pal nimumachtia yek.

    p. 120 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    — Naja nikmatiaya. Kwak nechwikak nunoya yalua, yaja nechilwitij ne ujti pal nimumachtia yek. Pero shiwi nuwan su tikneki pal tinechpalewia.

    — Yo ya sé. Cuando me llevó mi abuela ayer, ella me enseñó el camino para que lo aprendiera bien. Pero si quiere, venga conmigo para ayudarme.

  • Wan kwak tami, nemi pal nikchiwa nutekiw ipal ne tamachtiluyan.

    p. 120 · See in the dictionary: kwa

    Translation (Spanish)

    — Nemi pal nikpalewia nunoya. Yaja kineki ma ninaka nikpalewia ka ichan. Su te, yawi nechajwa. Wan kwak tami, nemi pal nikchiwa nutekiw ipal ne tamachtiluyan.

    — Tengo que aytudar a mi abuela. Ella quiere que me quede ayudándola en la casa. Si no, me va a regañar. Después, tengo que hacer mi tarea para la escuela.

41 Se tanamakani wan se takuani

  • Tikneki tikwa?

    p. 124 · See in the dictionary: kwa

  • Niaw nikwa ne iayu turuj ne tikmana.

    p. 124 · See in the dictionary: kwa

  • Ne iishwiu yawi kikwa iayu turuj.

    p. 124 · See in the dictionary: kwa

  • Yawi takwa.

    p. 124 · See in the dictionary: kwa, takwa

  • Tay yawi kikwa ne iishwiu?

    p. 124 · See in the dictionary: kwa

  • Yawi kikwa iayu tijlan?

    p. 124 · See in the dictionary: kwa

  • Yawi kikwa iayu turuj.

    p. 124 · See in the dictionary: kwa

42 Nikinmachtia tay nimumachtia

  • Mujmusta kwak tanesi, muchi timuketzat tik ne tuchan.

    p. 127 · See in the dictionary: kwa

  • Kwak muketzat ne chijchikitik, naja nikpalewia ne nunan kinhapaka o kinhaltia.

    p. 127 · See in the dictionary: kwa

  • Nemanha niktalia nukwajkwach wan niaw ka tamachtiluyan.

    p. 127

  • Kwak ne takwal nemia pak ne mesaj, muchi timutaliat titakwat.

    p. 127 · See in the dictionary: kwa, takwa

  • Kwak tami nitakwa, nikisa wan niaw nimumachtia.

    p. 127 · See in the dictionary: kwa, takwa

  • Nikelnamiki tay yaja techmachtia, pal kiane najasan niweli nimuchiwa tamachtiani kwak nimukwepa nuchan.

    p. 127 · See in the dictionary: kwa

  • Ka tayua kwak tisutawat, tiawit tikuchit.

    p. 127 · See in the dictionary: kwa

  • Kwak ne nunan kipalewia ne nuikaw muapaka, tinat ka ne nunan kiapaka ne nuikaw.

    p. 127 · See in the dictionary: kwa

  • Kwak ne nunan kipalewia ne nuikaw maltia, tinat ka ne nunan kialtia ne nuikaw.

    p. 127 · See in the dictionary: kwa

  • Nusan tiwelit tinat ka kwak ne nunan kipalewia ne nuikaw muketza, ne nunan kiketza ne nuikaw.

    p. 127 · See in the dictionary: kwa

43 Te tiawit tikajkawat ma miki!

  • Kwak te nikmati ken itukay se, niweli niktajtanilia nunoya, nutatanoy o ne tamachtiani, wan ijkiuni nimumachtia.

    p. 130 · See in the dictionary: kwa

44 Se yualu

  • — Ne semanaj witz, tiawit tisentakwat.

    p. 132 · See in the dictionary: sentakwa

45 Nitachia iwan ne nujnuish

  • Melka nitzunshipetz, nemi se shunpe pak nutzuntekun kwak niktalia se!

    p. 134 · See in the dictionary: kwa

  • Ijtik ne tuelpan nemi ne tuyulu, wan tik ne tuijti panu muchi tay tikwat wan tikunit.

    p. 134

  • Ne tuten pal titakwat wan tiatit wan nusan pal titaketzat.

    p. 134 · See in the dictionary: takwa

46 Metzmutiat hasta ne mujmuyut!

  • Kwak nichikitik katka, nimajmawi katka ika sujsul tumak!

    p. 136 · See in the dictionary: kwa

  • — Nimetzelnamiki kwak tichikitik.

    p. 136 · See in the dictionary: kwa

47 Maka shikilwi!

  • Ne nunan tanamaka tik ne tiankis, wan kwak naja te nimumachtia nikpalewia.

    p. 138 · See in the dictionary: kwa

  • Kwak tiawit titekitit ka tiankis, nikchiwa muchi tay nechtuktia ne nunan.

    p. 138 · See in the dictionary: kwa

Sentences 1–100 of 115 · Next

Sources and licenses

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).