Nahuat

Texts

Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.

Match:exactstarts withends withcontains

Searching only King, Timumachtikan! (2011) · All texts

95 occurrences · Clear

King, Timumachtikan! (2011)

95 occurrences

1 Yek tunal!

  • Ken tinemi?

    p. 19 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    Yek tunal. Ken tinemi?

    Buenos días. ¿Cómo estás?

5 Tay kichiwa?

  • Kan nemi ne kunet?

    p. 30 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    ¿Dónde está el niño?

  • Ne kunet nemi tik ne kal.

    p. 30 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    El niño está en la casa.

  • Kan nemi ne kal?

    p. 30 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    ¿Dónde está la casa?

  • Ne kal nemi tik ini ujti.

    p. 30 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    La casa está en esta calle.

  • Kan nemi ne ujti?

    p. 30 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    ¿Dónde está la calle?

  • Nemi tik ne techan.

    p. 30 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    Está en el pueblo.

  • Kan nemi ne pelu?

    p. 30 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    ¿Dónde está el perro?

  • Ne pelu nemi tik ne tenkal.

    p. 30 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    El perro está en el patio.

  • Semaya ne kunet nemi tik ne kal.

    p. 30 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    Sólo el niño está en la casa.

6 Tay kichiwat yejemet?

  • Ká nemi ka nikan?

    p. 33 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    ¿Quién está aquí?

  • Wan ká nemi ka ikuni?

    p. 33 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    ¿Y quién está allá?

  • Kan nemi ne siwat?

    p. 33 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    ¿Dónde está la mujer?

  • Nemi ka nikan tik ne tenkal.

    p. 33 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    Está aquí en el patio.

  • Kan nemit ne takamet?

    p. 33 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    ¿Dónde están los hombres?

  • Nemit ka né tik ne mil.

    p. 33 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    Están ahí en la milpa.

9 Tay tikchiwa?

  • Ken tinemi?

    p. 41 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    ¿Cómo está?

  • Ninemi yek, wan taja?

    p. 41 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    Estoy bien, ¿y usted?

11 Shisa!

  • “Nemi yek, semaya shikuni cafe.”

    p. 46 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    “Está bueno, sólo bebé café.”

12 Ken ne mupelu?

  • Tay nemi tik mutechan?

    p. 51 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    ¿Qué hay en tu pueblo?

  • Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan.

    p. 51 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan. Nusan nemi se wey tepet.

    En mi pueblo hay muchas casas, un pequeño mercado, dos bonitas iglesias, y un río. También hay un cerro (o volcán) grande.

  • Nusan nemi se wey tepet.

    p. 51 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan. Nusan nemi se wey tepet.

    En mi pueblo hay muchas casas, un pequeño mercado, dos bonitas iglesias, y un río. También hay un cerro (o volcán) grande.

  • Tay nemi tik ne kojtan?

    p. 51 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    ¿Qué hay en el monte?

  • Tik ne kojtan nemit kwajkwawit.

    p. 51 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    En el monte hay árboles.

14 Tinemit tik Witzapan

  • Kan tinemi?

    p. 56 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    ¿Dónde vives?

  • Naja ninemi tik Ijtzalku.

    p. 56 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    Yo vivo en Izalco.

  • Tay nemi ka ne?

    p. 56 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    ¿Qué hay allí?

  • Tik nutechan nemit tajtamachtiluyan, teujteupan wan miak kal.

    p. 56 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    En mi pueblo hay escuelas, iglesias y muchas casas.

  • Tejemet tinemit tik Witzapan.

    p. 56 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    Nosotros vivimos en Santo Domingo de Guzmán.

  • Keski tamachtiluyan nemit tik Witzapan?

    p. 56 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    ¿Cuántas escuelas hay en Santo Domingo?

15 Antaketzat Nawat?

  • Nemi yek.

    p. 59 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    Está bien.

16 Miak o chiupi?

  • Keski kunet nemit?

    p. 61 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    ¿Cuántos niños hay?

  • Te nikmati, pero tik ne wey tamachtiluyan nemit miak kunet, wan tik ne chikitik, nemit semaya chiupi.

    p. 61 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    No sé, pero en la escuela grande hay muchos niños, y en la pequeña, sólo hay pocos.

17 Taika tichuka?

  • “Maka shimajmawi, nukunew, naja ninemi muwan!”

    p. 63 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — ¡No tengas miedo, mi niño, yo estoy contigo!

18 Kan minaya?

  • — Nemi ipan ne kwawit?

    p. 66 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — ¿Está detrás del árbol?

  • — Nemi ijtik ne kal?

    p. 66 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — Nemi ijtik ne kal? Nemi ijpak ne tapech?

    — ¿Está dentro de la casa? ¿Está encima de la cama?

  • Nemi ijpak ne tapech?

    p. 66 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — Nemi ijtik ne kal? Nemi ijpak ne tapech?

    — ¿Está dentro de la casa? ¿Está encima de la cama?

  • Nikmati kan nemi.

    p. 66 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    Nikmati kan nemi. Shikita! Yaja mawiltia iwan ne tumistun itan ne mesaj!

    Ahora sé dónde está. ¡Mira! ¡Juega con nuestro gato debajo de la mesa!

19 Te nikajsi nuamatzin

  • Ka te nikmati kan nemi nuamatzin.

    p. 68 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    Que no sé dónde está mi cuaderno.

  • Nikan nemi.

    p. 68 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    Aquí está.

20 Shu shikua se amatzin!

  • Nemi yek.

    p. 70 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    Nemi yek. Shikita, naja nikishtia muchi, pero te nikita ne amatzin.

    Está bien. Mira, yo saco todo. Pero no veo el cuaderno.

  • Nikita ka inte nemi nikan.

    p. 70 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    Ashkan shiktali muchi ijpak ini mesaj, pal naja nitachia... Nikita ka inte nemi nikan.

    Ahora pon todo encima de esta mesa, para que yo vea... Veo que no está aquí.

21 Te niweli nitajkwilua

  • Ika te nikmati kan nemi ne nutisaw!

    p. 74 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    ¡Porque no sé dónde está mi lápiz!

22 Tiwitz nuwan?

  • Ka ne nuikaw nemi nuchan.

    p. 76 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    Ka ne nuikaw nemi nuchan. Nemi pal ninaka iwan.

    Porque está mi hermanito en casa. Tengo que quedarme con él.

  • Nemi pal ninaka iwan.

    p. 76 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    Ka ne nuikaw nemi nuchan. Nemi pal ninaka iwan.

    Porque está mi hermanito en casa. Tengo que quedarme con él.

  • Yek nemi.

    p. 76 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    Está bueno.

23 Kanka yawi?

  • Ika nemi pal tajkwilua.

    p. 79 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    Ika nemi pal tajkwilua. Ashan te weli tajkwilua ika te kiajsi ne iamatzin. Kitemua kitemua wan te kiajsi.

    Porque tiene que escribir en su cuaderno. Ahora no puede escribir porque no encuentra su lápiz. Busca y busca pero no lo encuentra.

24 Tik ne tiankis (1)

  • Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia.

    p. 81 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.

    Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.

  • Ka keski nemi ne pula?

    p. 81 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — Yek tunal! Ka keski nemi ne pula?

    — ¡Buen día! ¿A cuánto están los plátanos?

  • — Baj, nemi yek — ina Paula.

    p. 81 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — Vaya, está bien — dice Paula.

25 Tik ne tiankis (2)

  • Ashan nemi pal tamana.

    p. 84 · See in the dictionary: nemi

26 Tik ne shajkal

  • Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat.

    p. 86 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — Te. Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat. Ne tujtuchti kenha. Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat. Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.

    — No. Las gallinas y los verdos están para comer. Los conejos lo mismo. Las gallinas también dan huevos para comer y para vender. Los perros sólo vigilan el rancho.

30 Chilkwachtzin wan ne kuyut

  • — Ne ikal ne munoya kan nemi?

    p. 95 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — ¿La casa de tu abuela dónde está?

  • — Nunoya nemi tik se chikitik kal ijtik ne kojtan.

    p. 95 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — Mi abuela vive en una pequeña casa dentro del bosque.

31 Nikelnamiki nutechan

  • — Ninemi nikelnamiki nutechan.

    p. 97 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — Ninemi nikelnamiki nutechan. Tikishmati?

    — Me estoy acordando de mi pueblo. ¿Lo conoces?

  • Ne taketzalis nemi yultuk.

    p. 97 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — Pero muchi teuk kielkawtiwit. Ne taketzalis nemi yultuk.

    — ¡Pero todos aún no la han olvidado. La lengua está viva.

32 Ume takwikalis

  • ka nemia pal muelkawa.

    p. 101 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    que está a punto de olvidarse.

  • ka nikan kan tisennemit.

    p. 101

    Translation (Spanish)

    aquí donde nos reunimos.

33 Sujsul nipakiskia

  • — Ijkiuni annemit yek?

    p. 103 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — ¿Así están bien?

  • — Te, ika nemit pal musajsakat ne kujkumal ka ukse techan pal tiknamakat, wan chiupi tumin naka pal muchi titakwat tik ne kal.

    p. 103 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — No, porque hay que llevar los comales a otro pueblo para venderlos, y queda poco dinero para que todos en casa coman.

  • — Kunij, an muchi nemi kenha ken katka?

    p. 103 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — ¿Entonces, hoy todo está igual que antes?

35 Te niajki nitekiti

  • Yaja walaj pal kita su ninemi yek, ika kimatki ka te niajsik nitekiti.

    p. 107 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    Ijkiuni nipanuk hasta ne teutak. Kwakuni ajsik ka nuchan se nukunpa. Yaja walaj pal kita su ninemi yek, ika kimatki ka te niajsik nitekiti.

    Así pasé hasta la tarde. Entonces llegó a mi casa un amigo [o una amiga]. Él vino para ver si estaba bien, porque supo que no llegué a trabajar.

  • Kwak tanesik, nisak wan ninemik yek.

    p. 107

    Translation (Spanish)

    Ne nukunpa nechwikak ka nuchan, nikunik chiupi at iwan ne pajti, wan né tipanuket hasta ka tayuakik. Kwakuni yaja yajki ichan, wan nimutekak nikuchi. Kwak tanesik, nisak wan ninemik yek.

    Me llevó mi amigo a casa, bebí un poco de agua con la medicina, y allí pasamos hasta que anocheció. Entonces él se fue a su casa, y yo me acosté a dormir. Cuando amaneció, me desperté y estuve bien.

36 Yawi Carlita ichan inoya

  • — Tinemit sabadoj.

    p. 110 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — Tinemit sabadoj. Te nikpia tamachtiluyan! Ashan niasneki ichan nunoya.

    — Hoy es sábado. ¡No tengo escuela! Hoy iré a casa de mi abuela

  • — Nunoya, nikan ninemi!

    p. 110 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — Nunoya, nikan ninemi! Shiktapu!

    — ¡Abuela, aquí estoy! — dijo. — ¡Abra!

  • — Shikalaki, chikitik! — kilwij. — Ken tinemi?

    p. 110 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — Shikalaki, chikitik! — kilwij. — Ken tinemi? Taja timayana?

    — ¡Entra, pequeña! — le dijo. — ¿Cómo estás? ¿Tienes hambre?

  • — Nemi yek.

    p. 110 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — Nemi yek. Shimutali, niaw nimetzmaka atul iwan elut. Tikneki?

    — Está bien. Siéntate, te voy a dar atol con elote. ¿Quieres?

  • — Yek nemi! — inak ne inoya. — Pal tipewat, shinechilwi tay horaj tisak ka tapuyawa.

    p. 110 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — Yek nemi! — inak ne inoya. — Pal tipewat, shinechilwi tay horaj tisak ka tapuyawa. Timuketzki peyna?

    — ¡Está bien! — dijo su abuela. — Para empezar, ¿a qué hora te despertaste por la mañana? ¿Acaso te levantaste temprano?

37 Taika te tiwalaj?

  • — Yaja nemi tik Canada.

    p. 113 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — Yaja nemi tik Canada. Semaya walaj pal panu sejse tunal wan mukwepa ka ne.

    — Él vive en Canadá. Sólo vino a pasar unos días y regresa para allá.

39 Niweli nimetzmachtia!

  • — Nemi yek.

    p. 117 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — Nemi yek. Su te nikmati se, niaw nimetztajtanilia.

    — Está bueno. Si no sé algo, te preguntaré.

40 Tay metzilwij ma shikchiwa?

  • — Nemi pal nikpalewia nunoya.

    p. 120 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — Nemi pal nikpalewia nunoya. Yaja kineki ma ninaka nikpalewia ka ichan. Su te, yawi nechajwa. Wan kwak tami, nemi pal nikchiwa nutekiw ipal ne tamachtiluyan.

    — Tengo que aytudar a mi abuela. Ella quiere que me quede ayudándola en la casa. Si no, me va a regañar. Después, tengo que hacer mi tarea para la escuela.

  • Wan kwak tami, nemi pal nikchiwa nutekiw ipal ne tamachtiluyan.

    p. 120 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — Nemi pal nikpalewia nunoya. Yaja kineki ma ninaka nikpalewia ka ichan. Su te, yawi nechajwa. Wan kwak tami, nemi pal nikchiwa nutekiw ipal ne tamachtiluyan.

    — Tengo que aytudar a mi abuela. Ella quiere que me quede ayudándola en la casa. Si no, me va a regañar. Después, tengo que hacer mi tarea para la escuela.

  • Tinemit pal titajkwiluat ashan pal tiwelit tikwikat ne tutekiw ka tamachtiluyan musta.

    p. 120 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — Techtuktij ma titajkwilukan. Tinemit pal titajkwiluat ashan pal tiwelit tikwikat ne tutekiw ka tamachtiluyan musta.

    — Escribir. Tenemos que escribir ahora para que podamos llevar nuestro trabajo a la escuela mañana.

  • — Nemi yek.

    p. 120 · See in the dictionary: nemi

    Translation (Spanish)

    — Nemi yek. Su te metzajkawa munoya ma shikisa ashan, tiwelit tipashaluat ukse tunal.

    — Está bueno. Si tu abuela no te deja salir hoy, podemos pasear otro día.

41 Se tanamakani wan se takuani

  • Nemit ume tanamakani nikan.

    p. 124 · See in the dictionary: nemi

  • Uni nemi ukse siwat.

    p. 124 · See in the dictionary: nemi

42 Nikinmachtia tay nimumachtia

  • Kwak ne takwal nemia pak ne mesaj, muchi timutaliat titakwat.

    p. 127 · See in the dictionary: nemi

45 Nitachia iwan ne nujnuish

  • — Ijpak nutzuntekun nemi nutzunkal, pero pak ne mupal te nemi tatka!

    p. 134 · See in the dictionary: nemi

  • Melka nitzunshipetz, nemi se shunpe pak nutzuntekun kwak niktalia se!

    p. 134 · See in the dictionary: nemi

  • Yek, katiawel ne sejseuk ne nemit ijtik tutzuntekun?

    p. 134 · See in the dictionary: nemi

  • Tik tuishkalyu nemit sejse takutun.

    p. 134 · See in the dictionary: nemi

  • Itan ne tutzuntekun nemi ne tukechtan...

    p. 134 · See in the dictionary: nemi

  • Tay nemi itzalan ne tutzuntekun wan ne tukechtan?

    p. 134 · See in the dictionary: nemi

  • — Nemi ne tukechkuyu.

    p. 134 · See in the dictionary: nemi

  • — Nemi yek.

    p. 134 · See in the dictionary: nemi

  • Ijtik ne tuelpan nemi ne tuyulu, wan tik ne tuijti panu muchi tay tikwat wan tikunit.

    p. 134 · See in the dictionary: nemi

  • Timunekit ne tumejmetzkuyu wan ne tujtukshi pal tinejnemit.

    p. 134

47 Maka shikilwi!

  • Achtu kwak tiajsit ne, tinemit pal tiktaliat ne tumesaj.

    p. 138 · See in the dictionary: nemi

49 Nugustoj niaw ka tiankis

  • Kwak nikneki nikua takwal o se kumal, nemi pal niktashtawia ipatiw.

    p. 141 · See in the dictionary: nemi

50 Tamachtiani Alejandro

  • Nemituya se tamachtiani tik nutechan.

    p. 143 · See in the dictionary: nemi

  • Kwak se tamia ne itekiw, kiajkukia ne imey wan ina katka: “Tamachtiani, nemia!” Kwak panu ne horaj, yaja ina katka “Tamik!” wan timukwepa katka ka tuchan.

    p. 143 · See in the dictionary: nemi

  • Tamachtiani Alejandro tea nemi tuwan.

    p. 143 · See in the dictionary: nemi

  • Kitzakket ne tamachtiluyan ikman, wan tea nemituya tamachtiani tik tutechan.

    p. 143 · See in the dictionary: nemi

Sources and licenses

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).