Texts
Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.
Searching only King, Timumachtikan! (2011) · All texts
620 occurrences · Clear
King, Timumachtikan! (2011)
620 occurrences
1 Yek tunal!
Wan taja?
p. 19 · See in the dictionary: taja
Translation (Spanish)
Yek. Wan taja?
Bien. ¿Y vos?
2 Ken mutukay?
Wan taja?
p. 21 · See in the dictionary: taja
Translation (Spanish)
¿Y tú?
Wan ini ne tamachtiani.
p. 21 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Translation (Spanish)
Y éste es el profesor.
3 Ini ne tamachtiani
Ini ne tamachtiani.
p. 23 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Translation (Spanish)
Esta es la profesora.
Cecilia se tamachtiani.
p. 23 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Translation (Spanish)
Cecilia es una profesora.
Fernando se tamachtiani nusan.
p. 23 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Translation (Spanish)
Fernando es un profesor también.
Yaja se takat.
p. 23 · See in the dictionary: takat
Translation (Spanish)
Él es un hombre.
Ini se tamal.
p. 24 · See in the dictionary: tamal
Translation (Spanish)
Esto es una tortilla.
Tay ini?
p. 24 · See in the dictionary: tey
Translation (Spanish)
¿Qué es esto?
4 Tay tikneki?
Tay tikneki?
p. 27 · See in the dictionary: tey
Translation (Spanish)
¿Qué quiere (usted)?
Tikneki tamal?
p. 27 · See in the dictionary: tamal
Translation (Spanish)
¿Quiere tortillas?
Semaya ume tamal.
p. 27 · See in the dictionary: tamal
Translation (Spanish)
Te. Semaya ume tamal.
No. Sólamente dos tortillas.
Tay tikneki?
p. 28 · See in the dictionary: tey
Translation (Spanish)
¿Qué quieres?
5 Tay kichiwa?
Uni se takat.
p. 31 · See in the dictionary: takat
Translation (Spanish)
Ese es un hombre.
Tay kichiwa ne siwat?
p. 31 · See in the dictionary: tey
Translation (Spanish)
¿Qué hace la mujer?
Wan ne takat?
p. 31 · See in the dictionary: takat
Translation (Spanish)
¿Y el hombre?
Ne takat takwa.
p. 31 · See in the dictionary: takat, kwa, takwa
Translation (Spanish)
El hombre come.
Tay kichiwa ne kunet?
p. 31 · See in the dictionary: tey
Translation (Spanish)
¿Qué hace el niño?
Wan uni pelu tay kichiwa?
p. 31 · See in the dictionary: tey
Translation (Spanish)
¿Y ese perro qué hace?
Yaja mutalua tik ne ujti.
p. 31 · See in the dictionary: mutalua
Translation (Spanish)
Él corre en la calle.
6 Tay kichiwat yejemet?
Ume takat.
p. 33 · See in the dictionary: takat
Translation (Spanish)
Dos hombres.
Kan nemit ne takamet?
p. 33 · See in the dictionary: takat
Translation (Spanish)
¿Dónde están los hombres?
Tay kichiwa ne siwat?
p. 33 · See in the dictionary: tey
Translation (Spanish)
¿Qué hace la mujer?
Wan tay kichiwat ne takamet?
p. 33 · See in the dictionary: takat, tey
Translation (Spanish)
¿Y qué hacen los hombres?
Ne takamet wan ne siwatket tekitit.
p. 33 · See in the dictionary: takat
Translation (Spanish)
Los hombres y las mujeres trabajan.
7 Tay horaj timuketza?
Taja titekiti mujmusta? — Eje, naja nitekiti mujmusta.
p. 35 · See in the dictionary: mujmusta, musta, taja
Translation (Spanish)
¿Tú trabajas todos los días? — Sí, yo trabajo todos los días.
Tay horaj timuketza ka tapuyawa? — Nimuketza makwil horaj o makwil horaj wan tajku.
p. 35 · See in the dictionary: tajku, tapuyawa, tey
Translation (Spanish)
¿A qué hora te levantas por la mañana? — Me levanto a las cinco o a las cinco y media.
Tay horaj tikisa? — Naja nikisa chikwasen horaj.
p. 35 · See in the dictionary: tey
Translation (Spanish)
Tay horaj tikisa? — Naja nikisa chikwasen horaj. Niajsi chikume horaj, wan nitekiti hasta tajkutunal.
¿A qué hora sales? — Salgo a las seis. Llego a las siete, y trabajo hasta mediodía.
Niajsi chikume horaj, wan nitekiti hasta tajkutunal.
p. 35 · See in the dictionary: tajku, tajkutunal, tunal
Translation (Spanish)
Tay horaj tikisa? — Naja nikisa chikwasen horaj. Niajsi chikume horaj, wan nitekiti hasta tajkutunal.
¿A qué hora sales? — Salgo a las seis. Llego a las siete, y trabajo hasta mediodía.
Tay horaj timukwepa ka teutak? — Nimukwepa makwil o chikwasen horaj.
p. 35 · See in the dictionary: tey, tiutak
Translation (Spanish)
¿A qué hora regresas por la tarde? — Regreso a las cinco o las seis.
Tay horaj tikuchi ka tayua? — Nitakwa chikwey horaj wan nimuteka chiknawi horaj, pal nimuketza peyna.
p. 35 · See in the dictionary: takwa, tey, tayua
Translation (Spanish)
¿A qué hora te duermes por la noche? — Como a las ocho y me acuesto a las nueve, para levantarme temprano.
8 Nikpia se mistun
Tay kichiwa ne siwat?
p. 38 · See in the dictionary: tey
Translation (Spanish)
¿Qué hace la mujer?
Yaja kichiwa se petat?
p. 38 · See in the dictionary: petat
Translation (Spanish)
¿Ella hace un petate?
Yaja te kichiwa se petat.
p. 38 · See in the dictionary: petat
Translation (Spanish)
Ella no hace un petate.
Tay kimana uni lamatzin?
p. 38 · See in the dictionary: tey
Translation (Spanish)
¿Qué cuece esa anciana?
Semaya ne mistun te kikwa tatka.
p. 38 · See in the dictionary: tatka
Translation (Spanish)
Sólo el gato no come nada.
Shikita yajuni.
p. 39 · See in the dictionary: ita
Translation (Spanish)
Mira aquel.
Taja tikishmati?
p. 39 · See in the dictionary: taja
Translation (Spanish)
¿Tú lo conoces?
Anka chiknawi o majtakti.
p. 39 · See in the dictionary: majtakti
Translation (Spanish)
Quizá nueve o diez.
Taja tikpia takwalmet?
p. 39 · See in the dictionary: taja, kwa
Translation (Spanish)
¿Tú tienes animales?
9 Tay tikchiwa?
Ninemi yek, wan taja?
p. 41 · See in the dictionary: taja
Translation (Spanish)
Estoy bien, ¿y usted?
Tay tikchiwa?
p. 41 · See in the dictionary: tey
Translation (Spanish)
¿Qué hace (usted)?
Nikchiwa tamal wan nikmana et.
p. 41 · See in the dictionary: tamal
Translation (Spanish)
Hago tortillas y cuezo frijoles.
Kan tikchiwa ne tajtamal?
p. 41 · See in the dictionary: tamal
Translation (Spanish)
¿Dónde hace las tortillas?
Nikchiwa ne tajtamal pak ne kumal.
p. 41 · See in the dictionary: tamal
Translation (Spanish)
Hago las tortillas encima del comal.
Nikmana ne et tik se kumit, wan niktalia ne kumit pak ne tit.
p. 41 · See in the dictionary: talia
Translation (Spanish)
Cuezo los frijoles en una olla, y pongo la olla encima del fuego.
Tay kichiwa uni piltzin?
p. 41 · See in the dictionary: tey
Translation (Spanish)
¿Qué hace ese muchacho?
Yaja mumachtia ka tapuyawa wan tekiti ka teutak.
p. 41 · See in the dictionary: tapuyawa, tiutak
Translation (Spanish)
Él estudia por la mañana y trabaja por la tarde.
Tay horaj ajsi ka tamachtiluyan?
p. 41 · See in the dictionary: machtia, tey
Translation (Spanish)
¿A qué hora llega a la escuela?
Tay horaj mukwepa?
p. 41 · See in the dictionary: tey
Translation (Spanish)
¿A qué hora regresa?
Mukwepa tajkutunal pal takwa.
p. 41 · See in the dictionary: tajku, tajkutunal, tunal, kwa, takwa
Translation (Spanish)
Regresa a mediodía para comer.
Tay kikwa?
p. 41 · See in the dictionary: tey
Translation (Spanish)
¿Qué come?
Kikwa tamal iwan et.
p. 41 · See in the dictionary: tamal
Translation (Spanish)
Come tortillas con frijoles.
Kan tekiti ka teutak?
p. 41 · See in the dictionary: tiutak
Translation (Spanish)
¿Dónde trabaja por la tarde?
10 Tay tikwa?
Tay tikchiwa, pipil?
p. 44 · See in the dictionary: tey
Translation (Spanish)
¿Qué haces, muchacho?
Naja nimumachtia ka tapuyawa wan nitekiti ka teutak.
p. 44 · See in the dictionary: tapuyawa, tiutak
Translation (Spanish)
Yo estudio por la mañana y trabajo por la tarde.
Tay horaj tiajsi ka tamachtiluyan?
p. 44 · See in the dictionary: machtia, tey
Translation (Spanish)
¿A qué hora llegas a la escuela?
Tay horaj timukwepa?
p. 44 · See in the dictionary: tey
Translation (Spanish)
¿A qué hora regresas?
Nimukwepa tajkutunal wan nitakwa.
p. 44 · See in the dictionary: takwa, tajku, tajkutunal, tunal
Translation (Spanish)
Regreso a mediodía y como.
Tay tikwa?
p. 44 · See in the dictionary: tey
Translation (Spanish)
¿Qué comes?
Nikwa tamal iwan et.
p. 44 · See in the dictionary: tamal
Translation (Spanish)
Como tortillas con frijoles.
Kan titekiti ka teutak?
p. 44 · See in the dictionary: tiutak
Translation (Spanish)
¿Dónde trabajas por la tarde?
11 Shisa!
Ne siwapiltzin isa peyna ka tapuyawa.
p. 46 · See in the dictionary: tapuyawa
Translation (Spanish)
Ne siwapiltzin isa peyna ka tapuyawa. Ne inan kinutza pal muketza. Yaja ina: “Shisa! Shimuketza!”
La niña despierta temprano por la mañana. Su madre la llama para que se levante. Ella dice: “¡Despertá! ¡Levantate!”
“Taja tisa?” ina ne inan.
p. 46 · See in the dictionary: taja
Translation (Spanish)
“¿Te despertás?” dice su madre.
“Tay tina?”
p. 46 · See in the dictionary: tey
Translation (Spanish)
“¿Qué decís?”
“Ashan shikwa tamal wan shikuni cafe,” ina ne inan.
p. 46 · See in the dictionary: tamal
Translation (Spanish)
“Hoy comé tortillas y bebé café,” dice su madre.
“Nunan, nikuni cafe pero te nikneki tamal, te nimayana,” ina yaja.
p. 46 · See in the dictionary: tamal
Translation (Spanish)
“Mamá, bebo café pero no quiero tortillas, no tengo hambre,” dice ella.
Ne siwapiltzin kita ne iikaw.
p. 46 · See in the dictionary: ita
Translation (Spanish)
Yaja kiuni cafe. Ne siwapiltzin kita ne iikaw.
Ella bebe café. La niña ve a su hermanito.
“Shikita nuikaw, yaja kuchi!” ina ne siwapiltzin.
p. 46 · See in the dictionary: ita
Translation (Spanish)
“¡Mire mi hermano, él duerme!” dice la niña.
“Nikita ka kuchi, pero yaja chikitik!” ina ne inan.
p. 46 · See in the dictionary: ita
Translation (Spanish)
“¡Veo que duerme, pero él es pequeño!” dice su madre.
12 Ken ne mupelu?
Ne nupelu istak.
p. 49 · See in the dictionary: istak
Translation (Spanish)
Mi perro es blanco.
Tay nemi tik mutechan?
p. 51 · See in the dictionary: tey
Translation (Spanish)
¿Qué hay en tu pueblo?
Tay nemi tik ne kojtan?
p. 51 · See in the dictionary: kojtan, tey
Translation (Spanish)
¿Qué hay en el monte?
Tik ne kojtan nemit kwajkwawit.
p. 51 · See in the dictionary: kojtan
Translation (Spanish)
En el monte hay árboles.
Mugustoj ne kojtan?
p. 51 · See in the dictionary: kojtan
Translation (Spanish)
¿Te gusta el monte?
Nitekiti mujmusta tik ne numil.
p. 51 · See in the dictionary: mujmusta, musta
Translation (Spanish)
Nikpia. Nitekiti mujmusta tik ne numil.
Tengo. Trabajo en mi milpa todos los días.
13 Chilkwachtzin
Nusan wejwey pal nimetzita yek! ina ne kuyut.
p. 53 · See in the dictionary: ita
Translation (Spanish)
También son grandes para te vea bien! dice el coyote.
Nunoya, sujsul patawak ne muten! ina Chilkwachtzin.
p. 53 · See in the dictionary: patawak
Translation (Spanish)
Abuela, ¡qué ancha es su boca! dice Caperucita Roja.
Kia, ne nuten patawak pal naja nimetzkwa!
p. 53 · See in the dictionary: patawak
Translation (Spanish)
Sí, mi boca es ancha para que yo te coma!
Wan ne kuyut kitapua ne iten wey wan kikwa ne siwapiltzin.
p. 53 · See in the dictionary: tapua
Translation (Spanish)
Y el coyote abre su gran boca y se come a la niña.
14 Tinemit tik Witzapan
Tay nemi ka ne?
p. 56 · See in the dictionary: tey
Translation (Spanish)
¿Qué hay allí?
Tik nutechan nemit tajtamachtiluyan, teujteupan wan miak kal.
p. 56
Translation (Spanish)
En mi pueblo hay escuelas, iglesias y muchas casas.
Keski tamachtiluyan nemit tik Witzapan?
p. 56 · See in the dictionary: machtia
Translation (Spanish)
¿Cuántas escuelas hay en Santo Domingo?
Tik tutechan tikpiat ume tamachtiluyan.
p. 56 · See in the dictionary: machtia
Translation (Spanish)
En nuestro pueblo tenemos dos escuelas.
Tay ankichiwat tik Witzapan?
p. 56 · See in the dictionary: tey
Translation (Spanish)
¿Qué hacen en Santo Domingo de Guzmán?
Muchi antaketzat Nawat?
p. 56 · See in the dictionary: taketza
Translation (Spanish)
¿Todos hablan náhuat?
15 Antaketzat Nawat?
Antaketzat Nawat tik anmutechan?
p. 59 · See in the dictionary: taketza
Translation (Spanish)
¿Ustedes hablan náhuat en su pueblo?
Sejse titaketzat wan sejse tesu welit.
p. 59
Translation (Spanish)
Te muchi. Sejse titaketzat wan sejse tesu welit.
No todos. Algunos hablamos y algunos no pueden.
Muchi ne kujkunet mumachtiat Nawat tik anmutajtamachtiluyan?
p. 59
Translation (Spanish)
¿Todos los niños aprenden náhuat en las escuelas de ustedes?
Nusan ankipiat tajtamachtiluyan kan mumachtiat Nawat?
p. 59
Translation (Spanish)
Wan anmejemet? Nusan ankipiat tajtamachtiluyan kan mumachtiat Nawat?
¿Y ustedes? También tienen escuelas donde aprenden náhuat?
Tik ne seuk tamachtiluyan, te mumachtiat.
p. 59 · See in the dictionary: machtia
Translation (Spanish)
Semaya tikpiat se. Tik ne seuk tamachtiluyan, te mumachtiat.
Sólo tenemos una. En la otra escuela, no aprenden.
16 Miak o chiupi?
Keski tamachtiluyan ankipiat tik anmutechan?
p. 61 · See in the dictionary: machtia
Translation (Spanish)
¿Cuántas escuelas tienen en su pueblo?
Tik tutechan tikpiat ume tamachtiluyan, se wey wan se chikitik.
p. 61 · See in the dictionary: machtia
Translation (Spanish)
En nuestro pueblo tenemos dos escuelas, una grande y una pequeña.
Te nikmati, pero tik ne wey tamachtiluyan nemit miak kunet, wan tik ne chikitik, nemit semaya chiupi.
p. 61 · See in the dictionary: machtia
Translation (Spanish)
No sé, pero en la escuela grande hay muchos niños, y en la pequeña, sólo hay pocos.
17 Taika tichuka?
Taika chuka uni kunet?
p. 63 · See in the dictionary: tey, tika
Translation (Spanish)
Taika chuka uni kunet? Anka kukuya o mayana. Tay kipia? Naja nina ka sekmiki. Yajika te kuchi.
¿Por qué llora ese niño? Acaso está enfermo o tiene hambre. ¿Qué tiene? Yo creo que tiene frío. Por eso no duerme.
Tay kipia?
p. 63 · See in the dictionary: tey
Translation (Spanish)
Taika chuka uni kunet? Anka kukuya o mayana. Tay kipia? Naja nina ka sekmiki. Yajika te kuchi.
¿Por qué llora ese niño? Acaso está enfermo o tiene hambre. ¿Qué tiene? Yo creo que tiene frío. Por eso no duerme.
“Taika tichuka, chikitik?
p. 63 · See in the dictionary: tey, tika
Translation (Spanish)
“Taika tichuka, chikitik? Metzkukua mutzuntekun, metzkukua muijti?”
— ¿Por qué lloras, pequeño/a? ¿Te duele la cabeza o la barriga?
“Taika timajmawi?”
p. 63 · See in the dictionary: tey, tika
Translation (Spanish)
— ¿Por qué tienes miedo?
“Ka tayua naja sujsul nimajmawi ika kunyua.”
p. 63 · See in the dictionary: tayua
Translation (Spanish)
— En la noche tengo mucho miedo porque está oscuro.
18 Kan minaya?
Ne tupelu mawiltia, mutalua wan minaya.
p. 66 · See in the dictionary: mutalua
Translation (Spanish)
Ne tupelu mawiltia, mutalua wan minaya. Kan minaya ashan?
Nuestro perro juega, corre y se esconde. ¿Dónde se esconde ahora?
Sentences 1–100 of 451 · Next
Sources and licenses
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).