Texts
Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.
Searching only King, Timumachtikan! (2011) · All texts
83 occurrences · Clear
King, Timumachtikan! (2011)
83 occurrences
2 Ken mutukay?
Wan ini ne tamachtiani.
p. 21 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Translation (Spanish)
Y éste es el profesor.
3 Ini ne tamachtiani
Ini ne tamachtiani.
p. 23 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Translation (Spanish)
Esta es la profesora.
Cecilia se tamachtiani.
p. 23 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Translation (Spanish)
Cecilia es una profesora.
Fernando se tamachtiani nusan.
p. 23 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Translation (Spanish)
Fernando es un profesor también.
Ini se tamal.
p. 24 · See in the dictionary: tamal
Translation (Spanish)
Esto es una tortilla.
4 Tay tikneki?
9 Tay tikchiwa?
Nikchiwa tamal wan nikmana et.
p. 41 · See in the dictionary: tamal
Translation (Spanish)
Hago tortillas y cuezo frijoles.
Kan tikchiwa ne tajtamal?
p. 41 · See in the dictionary: tamal
Translation (Spanish)
¿Dónde hace las tortillas?
Nikchiwa ne tajtamal pak ne kumal.
p. 41 · See in the dictionary: tamal
Translation (Spanish)
Hago las tortillas encima del comal.
Tay horaj ajsi ka tamachtiluyan?
p. 41 · See in the dictionary: machtia
Translation (Spanish)
¿A qué hora llega a la escuela?
Kikwa tamal iwan et.
p. 41 · See in the dictionary: tamal
Translation (Spanish)
Come tortillas con frijoles.
10 Tay tikwa?
11 Shisa!
“Ashan shikwa tamal wan shikuni cafe,” ina ne inan.
p. 46 · See in the dictionary: tamal
Translation (Spanish)
“Hoy comé tortillas y bebé café,” dice su madre.
“Nunan, nikuni cafe pero te nikneki tamal, te nimayana,” ina yaja.
p. 46 · See in the dictionary: tamal
Translation (Spanish)
“Mamá, bebo café pero no quiero tortillas, no tengo hambre,” dice ella.
14 Tinemit tik Witzapan
Tik nutechan nemit tajtamachtiluyan, teujteupan wan miak kal.
p. 56
Translation (Spanish)
En mi pueblo hay escuelas, iglesias y muchas casas.
Keski tamachtiluyan nemit tik Witzapan?
p. 56 · See in the dictionary: machtia
Translation (Spanish)
¿Cuántas escuelas hay en Santo Domingo?
Tik tutechan tikpiat ume tamachtiluyan.
p. 56 · See in the dictionary: machtia
Translation (Spanish)
En nuestro pueblo tenemos dos escuelas.
15 Antaketzat Nawat?
Muchi ne kujkunet mumachtiat Nawat tik anmutajtamachtiluyan?
p. 59
Translation (Spanish)
¿Todos los niños aprenden náhuat en las escuelas de ustedes?
Nusan ankipiat tajtamachtiluyan kan mumachtiat Nawat?
p. 59
Translation (Spanish)
Wan anmejemet? Nusan ankipiat tajtamachtiluyan kan mumachtiat Nawat?
¿Y ustedes? También tienen escuelas donde aprenden náhuat?
Tik ne seuk tamachtiluyan, te mumachtiat.
p. 59 · See in the dictionary: machtia
Translation (Spanish)
Semaya tikpiat se. Tik ne seuk tamachtiluyan, te mumachtiat.
Sólo tenemos una. En la otra escuela, no aprenden.
16 Miak o chiupi?
Keski tamachtiluyan ankipiat tik anmutechan?
p. 61 · See in the dictionary: machtia
Translation (Spanish)
¿Cuántas escuelas tienen en su pueblo?
Tik tutechan tikpiat ume tamachtiluyan, se wey wan se chikitik.
p. 61 · See in the dictionary: machtia
Translation (Spanish)
En nuestro pueblo tenemos dos escuelas, una grande y una pequeña.
Te nikmati, pero tik ne wey tamachtiluyan nemit miak kunet, wan tik ne chikitik, nemit semaya chiupi.
p. 61 · See in the dictionary: machtia
Translation (Spanish)
No sé, pero en la escuela grande hay muchos niños, y en la pequeña, sólo hay pocos.
20 Shu shikua se amatzin!
Timuneki se amatzin pal titajkwilua tik ne tamachtiluyan.
p. 70 · See in the dictionary: machtia
Translation (Spanish)
Timuneki se amatzin pal titajkwilua tik ne tamachtiluyan. Shu shikua se!
Necesitas un cuaderno para escribir en la escuela. Ve a comprar uno.
22 Tiwitz nuwan?
Kanka tiaw kwak tami ne tamachtiluyan?
p. 76 · See in the dictionary: machtia
Translation (Spanish)
Cuando termina la escuela, ¿a dónde vas?
25 Tik ne tiankis (2)
Ashan nemi pal tamana.
p. 84 · See in the dictionary: mana
26 Tik ne shajkal
Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat.
p. 86
Translation (Spanish)
— Te. Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat. Ne tujtuchti kenha. Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat. Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.
— No. Las gallinas y los verdos están para comer. Los conejos lo mismo. Las gallinas también dan huevos para comer y para vender. Los perros sólo vigilan el rancho.
27 Ne Nawat ne taketzalis ipal nutechan
— Mumachtiat tik ne tamachtiluyan.
p. 88 · See in the dictionary: machtia
Translation (Spanish)
— Mumachtiat tik ne tamachtiluyan. Naja nusan niaw nimumachtia.
— Aprenden en la escuela. Yo también voy a aprender.
29 Tiweli tiaw tiktajtanilia
— Naja nikneki niaw nitaketza iwan ne tamachtiani Francisco.
p. 94 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Translation (Spanish)
— Quiero ir a hablar con el maestro Francisco.
33 Sujsul nipakiskia
Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...
p. 103
Translation (Spanish)
— Tik ne mil semaya ne takamet tekitit. Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...
— En la milpa sólo los hombres trabajan. Las mujeres vigilan la casa, barren, crían a los niños, salen a comprar comida, cuando se puede también van a vender, también cocinan para todos...
36 Yawi Carlita ichan inoya
Te nikpia tamachtiluyan!
p. 110 · See in the dictionary: machtia
Translation (Spanish)
— Tinemit sabadoj. Te nikpia tamachtiluyan! Ashan niasneki ichan nunoya.
— Hoy es sábado. ¡No tengo escuela! Hoy iré a casa de mi abuela
Mutalij kiuni chiupi cafe iwan se tamal.
p. 110 · See in the dictionary: tamal
Translation (Spanish)
Carlita muketzki, muapakak talul wan kitalij ikwajkwach. Mutalij kiuni chiupi cafe iwan se tamal. Kwak tamik takwa, kiski mutalua. Mutaluj hasta ajsik ichan inoya.
Carlita se levantó, se lavó de prisa y se puso la ropa. Se sentó a beber un poco de café con una tortilla. Cuando había comido, salió corriendo. Corrió hasta la casa de su abuela.
Nikmatki ka su te nimuketza talul, yawi nechajwa ne tamachtiani kwak niajsi ka tamachtiluyan, wan sujsul niu-nishpinawa.
p. 110 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Translation (Spanish)
— Tesu, nishtunak nimuketza. Kwak nisak wan niktapuj ne nujnuish, nikitak ne horaj: chikwasen wan tajku. Nikmatki ka su te nimuketza talul, yawi nechajwa ne tamachtiani kwak niajsi ka tamachtiluyan, wan sujsul niu-nishpinawa.
— No, tardé en levantarme. Cuando desperté y abrí los ojos, vi la hora: ¡seis y media! ¡Sabía que si no me levantaba de prisa, me iba a regañar la maestra cuando llegaba a la escuela y me daría mucha pena!
Kwak niajsik ne tamachtiluyan, ne tamachtiani nechtajtanilij taika nishtunak.
p. 110 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Translation (Spanish)
— Tesu. Nimuketzki, nimaltij, niktalij nukwajkwach wan nikiski nimutalua pal nikwi ne tawikani. Kwak niajsik ne tamachtiluyan, ne tamachtiani nechtajtanilij taika nishtunak.
— No. Me levanté, me bañé, me puse la ropa y salí corriendo para tomar el bus. Cuando llegué a la escuela, me preguntó la maestra por qué me había tardado.
— Tesu, nusan timumachtijket se takwikalis tik Nawat ne techmachtij ne tamachtiani.
p. 111 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Translation (Spanish)
— Tesu, nusan timumachtijket se takwikalis tik Nawat ne techmachtij ne tamachtiani. Wan timawiltijket.
— No, también aprendimos una canción en náhuat que nos enseñó la maestra. Y jugamos.
39 Niweli nimetzmachtia!
— Tik ne tamachtiluyan, nusan techilwia ne tamachtiani ma tikchiwakan ijkiuni.
p. 117 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Translation (Spanish)
— En la escuela, también nos dice la maestra que hagamos así.
— Ne tamachtiani metzinmachtia Nawat?
p. 117 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Translation (Spanish)
— ¿Ella les enseña náhuat a ustedes?
— Sujsul nipaki ka anmumachtiat Nawat tik ne tamachtiluyan.
p. 117 · See in the dictionary: machtia
Translation (Spanish)
— Sujsul nipaki ka anmumachtiat Nawat tik ne tamachtiluyan. Yek ma shimumachtikan tik ne tamachtiluyan wan ka anmuchan.
— Me alegra mucho que ustedes aprendan náhuat en la escuela. Es bueno que aprendan en la escuela y en casa..
Yek ma shimumachtikan tik ne tamachtiluyan wan ka anmuchan.
p. 117 · See in the dictionary: machtia
Translation (Spanish)
— Sujsul nipaki ka anmumachtiat Nawat tik ne tamachtiluyan. Yek ma shimumachtikan tik ne tamachtiluyan wan ka anmuchan.
— Me alegra mucho que ustedes aprendan náhuat en la escuela. Es bueno que aprendan en la escuela y en casa..
40 Tay metzilwij ma shikchiwa?
Wan kwak tami, nemi pal nikchiwa nutekiw ipal ne tamachtiluyan.
p. 120 · See in the dictionary: machtia
Translation (Spanish)
— Nemi pal nikpalewia nunoya. Yaja kineki ma ninaka nikpalewia ka ichan. Su te, yawi nechajwa. Wan kwak tami, nemi pal nikchiwa nutekiw ipal ne tamachtiluyan.
— Tengo que aytudar a mi abuela. Ella quiere que me quede ayudándola en la casa. Si no, me va a regañar. Después, tengo que hacer mi tarea para la escuela.
— Tay metzintuktij ne tamachtiani?
p. 120 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Translation (Spanish)
— ¿Qué les mandó el maestro?
Tinemit pal titajkwiluat ashan pal tiwelit tikwikat ne tutekiw ka tamachtiluyan musta.
p. 120 · See in the dictionary: machtia
Translation (Spanish)
— Techtuktij ma titajkwilukan. Tinemit pal titajkwiluat ashan pal tiwelit tikwikat ne tutekiw ka tamachtiluyan musta.
— Escribir. Tenemos que escribir ahora para que podamos llevar nuestro trabajo a la escuela mañana.
41 Se tanamakani wan se takuani
Tamana.
p. 124 · See in the dictionary: mana
Uni siwat te tanamakani, yaja tamachtiani.
p. 124 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Tinat ka yaja se tamachtiani ika yaja tamachtia.
p. 124 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Yaja kinmachtia ne kujkunet tik ne tamachtiluyan.
p. 124 · See in the dictionary: machtia
Yaja tamachtia.
p. 124 · See in the dictionary: machtia
Yajika, itukay tamachtiani.
p. 124 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Tay tamachtia?
p. 125 · See in the dictionary: machtia
Tamachtia Nawat.
p. 125 · See in the dictionary: machtia
Su se tamachtia, yaja se tamachtiani.
p. 125 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
42 Nikinmachtia tay nimumachtia
Nemanha niktalia nukwajkwach wan niaw ka tamachtiluyan.
p. 127 · See in the dictionary: machtia
Tik ne tamachtiluyan ne tamachtiani techmachtia Nawat.
p. 127 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Nikelnamiki tay yaja techmachtia, pal kiane najasan niweli nimuchiwa tamachtiani kwak nimukwepa nuchan.
p. 127 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Nikinmachtia ne nuikaw wan ne nueltiw muchi tay nimumachtijtuk tik ne tamachtiluyan.
p. 127 · See in the dictionary: machtia
Achtu naja nimumachtia tik ne tamachtiluyan, nechmachtia ne tamachtiani.
p. 127 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
43 Te tiawit tikajkawat ma miki!
Yajika nitaketza Nawat tik ne tamachtiluyan wan ka nuchan.
p. 130 · See in the dictionary: machtia
Kwak te nikmati ken itukay se, niweli niktajtanilia nunoya, nutatanoy o ne tamachtiani, wan ijkiuni nimumachtia.
p. 130 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Wan te yawi muelkawa, su muchi techkakit titaketzat Nawat nujme: tik ne tamachtiluyan, tik ne ujpatawak ipal tutechan, ka tuchan, kan timawiltiat, kan titekitit, kan tipashaluat…
p. 130 · See in the dictionary: machtia
48 Nikneki ma shiwikikan nuwan
Te niajki ka tamachtiluyan yalua.
p. 140 · See in the dictionary: machtia
Ne noya walaj tuchan tajpia ne kal wan tamana, pal tiwelit titakwat kwak tiwitzet.
p. 140 · See in the dictionary: mana
Kwak tami, shumet shikuakan nakatamal o elutamal wan café.
p. 140 · See in the dictionary: elutamal, nakat, nakatamal, tamal
50 Tamachtiani Alejandro
Nemituya se tamachtiani tik nutechan.
p. 143 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Yaja itukay Tajtzin Alejandro, wan nusan tikilwiat katka Tamachtiani Alejandro.
p. 143 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Yaja kipiatuya se chikitik tamachtiluyan tik ne techan.
p. 143 · See in the dictionary: machtia
Ne nunan wan nuteku inaket ka yek ma naja nimumachti, wan kinekituyat ma niaw tik ne tamachtiluyan.
p. 143 · See in the dictionary: machtia
Nechtuktijket itech Tamachtiani Alejandro.
p. 143 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Ashan kwak niktzakwa ne nujnuish, niweli nikita uni itamachtiluyan.
p. 143
Kwak se tamia ne itekiw, kiajkukia ne imey wan ina katka: “Tamachtiani, nemia!” Kwak panu ne horaj, yaja ina katka “Tamik!” wan timukwepa katka ka tuchan.
p. 143 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Tamachtiani Alejandro tea nemi tuwan.
p. 143 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Kitzakket ne tamachtiluyan ikman, wan tea nemituya tamachtiani tik tutechan.
p. 143 · See in the dictionary: machtia, temachtiani
Ne shiwit witz, yawit kitapuat se yankwik tamachtiluyan ipal ne chijchikitik, kan yawit mumachtiat Nawat!
p. 143 · See in the dictionary: machtia
Sources and licenses
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).