Nahuat

Texts

Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.

Match:exactstarts withends withcontains

Searching only King, Timumachtikan! (2011) · All texts

60 occurrences · Clear

King, Timumachtikan! (2011)

60 occurrences

1 Yek tunal!

  • Yek tunal!

    p. 19 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    ¡Buenos días!

  • Yek tunal.

    p. 19 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    Yek tunal. Ken tinemi?

    Buenos días. ¿Cómo estás?

  • Yek.

    p. 19 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    Yek. Wan taja?

    Bien. ¿Y vos?

  • Nusan yek.

    p. 19 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    También bien.

4 Tay tikneki?

  • Yek.

    p. 27 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    Bien.

9 Tay tikchiwa?

  • Yek tunal!

    p. 41 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    ¡Buen día!

  • Yek tunal!

    p. 41 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    ¡Buen día!

  • Ninemi yek, wan taja?

    p. 41 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    Estoy bien, ¿y usted?

  • Yek, padiush.

    p. 41 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    Bien, gracias.

11 Shisa!

  • “Nemi yek, semaya shikuni cafe.”

    p. 46 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    “Está bueno, sólo bebé café.”

12 Ken ne mupelu?

  • Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan.

    p. 51 · See in the dictionary: yek, yektzín

    Translation (Spanish)

    Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan. Nusan nemi se wey tepet.

    En mi pueblo hay muchas casas, un pequeño mercado, dos bonitas iglesias, y un río. También hay un cerro (o volcán) grande.

13 Chilkwachtzin

  • Yejemet wejwey pal nimetzkaki yek, nuishwiu!

    p. 53 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    ¡Son grandes para que te oiga bien, nieta mía!

  • Nusan wejwey pal nimetzita yek! ina ne kuyut.

    p. 53 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    También son grandes para te vea bien! dice el coyote.

  • Wejweyak pal nimetznapalua yek! ina ne kuyut.

    p. 53 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    Wejweyak pal nimetznapalua yek! ina ne kuyut. Shiwi ka nikan pal nimetznapalua!

    Ellos son largos para que te abrace bien, dice el coyote. ¡Vení acá para que te abrace!

15 Antaketzat Nawat?

  • Nemi yek.

    p. 59 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    Está bien.

20 Shu shikua se amatzin!

  • Nemi yek.

    p. 70 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    Nemi yek. Shikita, naja nikishtia muchi, pero te nikita ne amatzin.

    Está bien. Mira, yo saco todo. Pero no veo el cuaderno.

22 Tiwitz nuwan?

  • Yek nemi.

    p. 76 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    Está bueno.

24 Tik ne tiankis (1)

  • — Yek tunal!

    p. 81 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    — Yek tunal! Ka keski nemi ne pula?

    — ¡Buen día! ¿A cuánto están los plátanos?

  • — Baj, nemi yek — ina Paula.

    p. 81 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    — Vaya, está bien — dice Paula.

25 Tik ne tiankis (2)

  • — Yek tunal, taja tikpia chil?

    p. 84 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    — Buen día, ¿usted tiene chile?

27 Ne Nawat ne taketzalis ipal nutechan

  • — Wan ika ne Nawat yektzin!

    p. 88 · See in the dictionary: yek, yektzín

    Translation (Spanish)

    — ¡El náhuat es lindo!

28 Keman tiaw timukwepa?

  • — Yek, timuitat senpa ka teutak.

    p. 92 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    — Bien, nos vemos otra vez en la tarde.

  • — Yek.

    p. 92 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    — Yek. Tiawit timuitat kwak nimukwepa.

    — Sí. Nos veremos cuando regrese.

30 Chilkwachtzin wan ne kuyut

  • — Yek tunal, siwapiltzin!

    p. 95 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    — ¡Buen día, muchachita!

  • — Yek tunal, tajtzin Kuyut!

    p. 95 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    — ¡Buen día, señor Coyote!

32 Ume takwikalis

  • Yejyek tunal, tunal!

    p. 101 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    ¡Buenos días, sol!

  • wan miak yektzin tajtal.

    p. 101 · See in the dictionary: yek, yektzín

    Translation (Spanish)

    y muchas lindas tierras.

  • Yek tunal, tultik tunal!

    p. 101 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    ¡Buen día, amarillo sol!

33 Sujsul nipakiskia

  • — Kipia se yektzin apan.

    p. 103 · See in the dictionary: yek, yektzín

    Translation (Spanish)

    — Tiene un bonito río.

  • — Ijkiuni annemit yek?

    p. 103 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    — ¿Así están bien?

  • Nin ken nujme muchiwtuk sujsul teyek iwan ne Metzali, ne Pipilmet.

    p. 103 · See in the dictionary: inté

    Translation (Spanish)

    — Naja nina ka sejse majmawit wan uksejseuk ishpinawat. Nin ken nujme muchiwtuk sujsul teyek iwan ne Metzali, ne Pipilmet. Te tiwelit tikelkawat.

    — Creo que algunos tienen miedo y otros se avergüenzan. Aquí como en todas partes se les ha hecho mucho mal a los indígenas, los pipiles. ¡No podemos olvidarlo!

  • — Nikmati, wan yajika naja niknekiskia nimumachtia yek ne Nawataketzalis wan nisentekiti anmuwan pal tikpalewiat ne yektzin taketzalis ipal ne anmutechan, pal te keman muelkawa.

    p. 103 · See in the dictionary: yek, yektzín

    Translation (Spanish)

    — Yo sé, y por eso yo quisiera aprender bien la lengua náhuat y trabajar con ustedes para que apoyemos la hermosa lengua de su pueblo, para que nunca se olvide.

35 Te niajki nitekiti

  • Nimuketzki nitakwa pero te nimumatki yek, yajika nimutekak senpa wan ninakak tik ne tapech.

    p. 107 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    Nemanha nimukwepki nisa ika nimayana. Nimuketzki nitakwa pero te nimumatki yek, yajika nimutekak senpa wan ninakak tik ne tapech. Te niwelik nikisa ika nisutawa, nikukuya wan nechkukua nutzuntekun.

    Luego me volví a despertar porque tenía hambre. Me levanté a comer pero no me sentí bien, por eso me acosté otra vez y me quedé en la cama. No pude salir porque estaba cansado, estaba enfermo y me dolía la cabeza.

  • Yaja walaj pal kita su ninemi yek, ika kimatki ka te niajsik nitekiti.

    p. 107 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    Ijkiuni nipanuk hasta ne teutak. Kwakuni ajsik ka nuchan se nukunpa. Yaja walaj pal kita su ninemi yek, ika kimatki ka te niajsik nitekiti.

    Así pasé hasta la tarde. Entonces llegó a mi casa un amigo [o una amiga]. Él vino para ver si estaba bien, porque supo que no llegué a trabajar.

  • Nechmakak se pajti pal nikuni wan nechilwij ma nimukwepa nimuteka nimusewia hasta ma nimumati yek.

    p. 107 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    Kwak tiajsiket ichan ne tapajtiani, yaja nechitak pero inak ka te kiajsik tatka. Inak ka naja te nikukuya, maya nisutawa. Nechmakak se pajti pal nikuni wan nechilwij ma nimukwepa nimuteka nimusewia hasta ma nimumati yek.

    Cuando llegamos donde el médico, él me miró pero dijo que no halló nada. Dijo que yo no estaba enfermo, sólo cansado. Me dio una medicina para tomar y me dijo que volviera a acostarme y descansar hasta que me sintiera bien.

  • Kwak tanesik, nisak wan ninemik yek.

    p. 107 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    Ne nukunpa nechwikak ka nuchan, nikunik chiupi at iwan ne pajti, wan né tipanuket hasta ka tayuakik. Kwakuni yaja yajki ichan, wan nimutekak nikuchi. Kwak tanesik, nisak wan ninemik yek.

    Me llevó mi amigo a casa, bebí un poco de agua con la medicina, y allí pasamos hasta que anocheció. Entonces él se fue a su casa, y yo me acosté a dormir. Cuando amaneció, me desperté y estuve bien.

36 Yawi Carlita ichan inoya

  • — Nemi yek.

    p. 110 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    — Nemi yek. Shimutali, niaw nimetzmaka atul iwan elut. Tikneki?

    — Está bien. Siéntate, te voy a dar atol con elote. ¿Quieres?

  • — Yek nemi! — inak ne inoya. — Pal tipewat, shinechilwi tay horaj tisak ka tapuyawa.

    p. 110 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    — Yek nemi! — inak ne inoya. — Pal tipewat, shinechilwi tay horaj tisak ka tapuyawa. Timuketzki peyna?

    — ¡Está bien! — dijo su abuela. — Para empezar, ¿a qué hora te despertaste por la mañana? ¿Acaso te levantaste temprano?

37 Taika te tiwalaj?

  • Muchi titakwajket yek wan sujsul ajwiak.

    p. 113 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    — Nikwaj inakayu tijlan. Muchi titakwajket yek wan sujsul ajwiak.

    — Comí carne de gallina. Todos comimos bien y era muy sabroso.

38 Ken intukay?

  • — Yek, niawa.

    p. 115 · See in the dictionary: yek

39 Niweli nimetzmachtia!

  • — Tikneki ma nikpata tay tina tik Castillaj pal tikitat su nikmati yek?

    p. 117 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    — ¿Quieres que traduzca lo que dices al español para ver si lo entiendo bien?

  • — Tesu, te yek ma shikpata.

    p. 117 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    — Tesu, te yek ma shikpata. Semaya tiawit titaketzat tik Nawat. Te nikneki ma titaketzakan tik Castillaj. Shikelkawa ne Castillaj. Shiyultaketza semaya tik Nawat.

    — No, no es bueno [no conviene] que traduzcas. Solamente vamos a hablar náhuat. No quiero que hablemos en español. Olvidá el español. Pensá en náhuat no más.

  • — Nemi yek.

    p. 117 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    — Nemi yek. Su te nikmati se, niaw nimetztajtanilia.

    — Está bueno. Si no sé algo, te preguntaré.

  • Yek ma shimumachtikan tik ne tamachtiluyan wan ka anmuchan.

    p. 117 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    — Sujsul nipaki ka anmumachtiat Nawat tik ne tamachtiluyan. Yek ma shimumachtikan tik ne tamachtiluyan wan ka anmuchan.

    — Me alegra mucho que ustedes aprendan náhuat en la escuela. Es bueno que aprendan en la escuela y en casa..

40 Tay metzilwij ma shikchiwa?

  • — Shikana yek, maka shikajkawa ma aka metzishtili ne mutumin.

    p. 120 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    — Shikana yek, maka shikajkawa ma aka metzishtili ne mutumin. Tikmati tay muneki?

    — Guardalo bien, no dejés que nadie te quite tu dinero. ¿Sabés lo que necesitás?

  • Kwak nechwikak nunoya yalua, yaja nechilwitij ne ujti pal nimumachtia yek.

    p. 120 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    — Naja nikmatiaya. Kwak nechwikak nunoya yalua, yaja nechilwitij ne ujti pal nimumachtia yek. Pero shiwi nuwan su tikneki pal tinechpalewia.

    — Yo ya sé. Cuando me llevó mi abuela ayer, ella me enseñó el camino para que lo aprendiera bien. Pero si quiere, venga conmigo para ayudarme.

  • — Yek, naja nusan nimuneki niaw nitakua.

    p. 120 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    — Yek, naja nusan nimuneki niaw nitakua. Semaya shinechchia chiupichin pal niweli niaw niktemua nutumin.

    — Bien, yo también necesito ir a comprar. Sólo esperame un poquito para que pueda ir a buscar mi dinero.

  • — Nemi yek.

    p. 120 · See in the dictionary: yek

    Translation (Spanish)

    — Nemi yek. Su te metzajkawa munoya ma shikisa ashan, tiwelit tipashaluat ukse tunal.

    — Está bueno. Si tu abuela no te deja salir hoy, podemos pasear otro día.

41 Se tanamakani wan se takuani

  • — Yek, wan su se te kichiwa tatka?

    p. 125 · See in the dictionary: yek

42 Nikinmachtia tay nimumachtia

  • Timumachtikan yek:

    p. 127 · See in the dictionary: yek

43 Te tiawit tikajkawat ma miki!

  • Nunoya wan nutatanoy nusan kitat yek ma timumachtikan, wan inat ka titaketzat galantzin.

    p. 130 · See in the dictionary: yek

45 Nitachia iwan ne nujnuish

  • Yek, katiawel ne sejseuk ne nemit ijtik tutzuntekun?

    p. 134 · See in the dictionary: yek

  • — Nemi yek.

    p. 134 · See in the dictionary: yek

  • — Yek.

    p. 134 · See in the dictionary: yek

46 Metzmutiat hasta ne mujmuyut!

  • — Nikelnamiki yek.

    p. 136 · See in the dictionary: yek

47 Maka shikilwi!

  • Ne nunan ina ken kineki ma tiktalikan muchi pal naka yektzin.

    p. 138 · See in the dictionary: yek, yektzín

48 Nikneki ma shiwikikan nuwan

  • Yek ma shinechpalewikan wan ma shimumachtikan.

    p. 140 · See in the dictionary: yek

50 Tamachtiani Alejandro

  • Ne nunan wan nuteku inaket ka yek ma naja nimumachti, wan kinekituyat ma niaw tik ne tamachtiluyan.

    p. 143 · See in the dictionary: yek

  • Nusan kipiatuya se achtuish pal tachia yek.

    p. 143 · See in the dictionary: yek

Sources and licenses

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).