Texts
Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.
Searching only King, Timumachtikan! (2011) · All texts
39 occurrences · Clear
King, Timumachtikan! (2011)
39 occurrences
7 Tay horaj timuketza?
Tay horaj tikuchi ka tayua? — Nitakwa chikwey horaj wan nimuteka chiknawi horaj, pal nimuketza peyna.
p. 35 · See in the dictionary: tayua
Translation (Spanish)
¿A qué hora te duermes por la noche? — Como a las ocho y me acuesto a las nueve, para levantarme temprano.
13 Chilkwachtzin
Nusan wejwey pal nimetzita yek! ina ne kuyut.
p. 53 · See in the dictionary: kuyut
Translation (Spanish)
También son grandes para te vea bien! dice el coyote.
Wejweyak pal nimetznapalua yek! ina ne kuyut.
p. 53 · See in the dictionary: kuyut
Translation (Spanish)
Wejweyak pal nimetznapalua yek! ina ne kuyut. Shiwi ka nikan pal nimetznapalua!
Ellos son largos para que te abrace bien, dice el coyote. ¡Vení acá para que te abrace!
Wan ne kuyut kitapua ne iten wey wan kikwa ne siwapiltzin.
p. 53 · See in the dictionary: kuyut
Translation (Spanish)
Y el coyote abre su gran boca y se come a la niña.
17 Taika tichuka?
“Ka tayua naja sujsul nimajmawi ika kunyua.”
p. 63 · See in the dictionary: tayua
Translation (Spanish)
— En la noche tengo mucho miedo porque está oscuro.
30 Chilkwachtzin wan ne kuyut
— Yek tunal, tajtzin Kuyut!
p. 95 · See in the dictionary: kuyut
Translation (Spanish)
— ¡Buen día, señor Coyote!
— Padiush, tajtzin Kuyut.
p. 95 · See in the dictionary: kuyut
Translation (Spanish)
— Padiush, tajtzin Kuyut. Niasneki nusel, ken nechtuktij ne nunan.
— Gracias, señor Coyote. Iré sola, como me mandó mi madre.
31 Nikelnamiki nutechan
Ne taketzalis nemi yultuk.
p. 97 · See in the dictionary: yulu
Translation (Spanish)
— Pero muchi teuk kielkawtiwit. Ne taketzalis nemi yultuk.
— ¡Pero todos aún no la han olvidado. La lengua está viva.
32 Ume takwikalis
33 Sujsul nipakiskia
Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil.
p. 103 · See in the dictionary: shulejyu
Translation (Spanish)
— Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.
— Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.
35 Te niajki nitekiti
Ne nukunpa nechwikak ka nuchan, nikunik chiupi at iwan ne pajti, wan né tipanuket hasta ka tayuakik.
p. 107
Translation (Spanish)
Ne nukunpa nechwikak ka nuchan, nikunik chiupi at iwan ne pajti, wan né tipanuket hasta ka tayuakik. Kwakuni yaja yajki ichan, wan nimutekak nikuchi. Kwak tanesik, nisak wan ninemik yek.
Me llevó mi amigo a casa, bebí un poco de agua con la medicina, y allí pasamos hasta que anocheció. Entonces él se fue a su casa, y yo me acosté a dormir. Cuando amaneció, me desperté y estuve bien.
37 Taika te tiwalaj?
— Nikwaj inakayu tijlan.
p. 113
Translation (Spanish)
— Nikwaj inakayu tijlan. Muchi titakwajket yek wan sujsul ajwiak.
— Comí carne de gallina. Todos comimos bien y era muy sabroso.
39 Niweli nimetzmachtia!
Shiyultaketza semaya tik Nawat.
p. 117
Translation (Spanish)
— Tesu, te yek ma shikpata. Semaya tiawit titaketzat tik Nawat. Te nikneki ma titaketzakan tik Castillaj. Shikelkawa ne Castillaj. Shiyultaketza semaya tik Nawat.
— No, no es bueno [no conviene] que traduzcas. Solamente vamos a hablar náhuat. No quiero que hablemos en español. Olvidá el español. Pensá en náhuat no más.
41 Se tanamakani wan se takuani
— Iayu turuj.
Niaw nikwa ne iayu turuj ne tikmana.
Ne noya kimana iayu turuj (iayu wakash).
Ne iishwiu yawi kikwa iayu turuj.
Te kimana et, kimana iayu turuj.
Yawi kikwa iayu tijlan?
Yawi kikwa iayu turuj.
42 Nikinmachtia tay nimumachtia
Ka tayua kwak tisutawat, tiawit tikuchit.
p. 127 · See in the dictionary: tayua
43 Te tiawit tikajkawat ma miki!
Tinat ka ne Nawat yultuk su tejemet titaketzat Nawat.
p. 130 · See in the dictionary: yulu
Su titaketzat, te yawi miki, yawi yultuk.
p. 130 · See in the dictionary: yulu
Tejemet tinat ka ne tutaketzalis yawi yultuk su mukaki itech ne tuten, su yultuk tik ne iten ne noya wan ne iishwiu, ne chulet wan ne shulut.
p. 130 · See in the dictionary: yulu
44 Se yualu
Yajane te walaj, ika munamiktijtuk wan nakak iwan ne ishulejyu.
p. 132 · See in the dictionary: shulejyu
Tiawit tikchiwat se yualu.
p. 132
45 Nitachia iwan ne nujnuish
Ini ne nuishkalyu.
p. 134
Tik tuishkalyu nemit sejse takutun.
p. 134
— Nemi ne tukechkuyu.
p. 134
Ijtik ne tuelpan nemi ne tuyulu, wan tik ne tuijti panu muchi tay tikwat wan tikunit.
p. 134 · See in the dictionary: yulu
— Pal titamit, nikpia ume numetzkuyu wan ume nukshi.
p. 134
Timunekit ne tumejmetzkuyu wan ne tujtukshi pal tinejnemit.
p. 134
46 Metzmutiat hasta ne mujmuyut!
Metzmutiat hasta ne mujmuyut!
p. 136 · See in the dictionary: muyut
47 Maka shikilwi!
Shikchiwa yulik wan nejnejmach!
p. 138
48 Nikneki ma shiwikikan nuwan
Nikneki ma shiktali muchi ijpak ne mesaj: ne pula, ne chil, ne kamuj, ne ayut, ne eshut, ne lala wan ne tzaput.
p. 140 · See in the dictionary: ayu
Sources and licenses
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).