Nahuat

Texts

Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.

Match:exactstarts withends withcontains

Searching only King, Timumachtikan! (2011) · All texts

30 occurrences · Clear

King, Timumachtikan! (2011)

30 occurrences

17 Taika tichuka?

  • Nichuka ika nimajmawi.”

    p. 63 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

    Translation (Spanish)

    “Te nechkukua nuijti, nian nutzuntekun. Naja te nikukuya. Nichuka ika nimajmawi.”

    — No me duele la barriga ni la cabeza. Yo no estoy enfermo. Lloro porque tengo miedo.

  • “Ka tayua naja sujsul nimajmawi ika kunyua.”

    p. 63 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

    Translation (Spanish)

    — En la noche tengo mucho miedo porque está oscuro.

19 Te nikajsi nuamatzin

  • Ika te nikpia tay iwan.

    p. 68 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

    Translation (Spanish)

    Porque no tengo con qué.

21 Te niweli nitajkwilua

  • Ika te nikmati kan nemi ne nutisaw!

    p. 74 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

    Translation (Spanish)

    ¡Porque no sé dónde está mi lápiz!

23 Kanka yawi?

  • Ika nemi pal tajkwilua.

    p. 79 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

    Translation (Spanish)

    Ika nemi pal tajkwilua. Ashan te weli tajkwilua ika te kiajsi ne iamatzin. Kitemua kitemua wan te kiajsi.

    Porque tiene que escribir en su cuaderno. Ahora no puede escribir porque no encuentra su lápiz. Busca y busca pero no lo encuentra.

  • Ashan te weli tajkwilua ika te kiajsi ne iamatzin.

    p. 79 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

    Translation (Spanish)

    Ika nemi pal tajkwilua. Ashan te weli tajkwilua ika te kiajsi ne iamatzin. Kitemua kitemua wan te kiajsi.

    Porque tiene que escribir en su cuaderno. Ahora no puede escribir porque no encuentra su lápiz. Busca y busca pero no lo encuentra.

24 Tik ne tiankis (1)

  • Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia.

    p. 81 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

    Translation (Spanish)

    Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.

    Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.

  • Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.

    p. 81 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

    Translation (Spanish)

    Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.

    Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.

27 Ne Nawat ne taketzalis ipal nutechan

  • — Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan.

    p. 88 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

    Translation (Spanish)

    — Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan. Nusan, nikneki nimumachtia ipal ne kujkunet...

    — Quiero aprender porque el náhuat es la lengua de los antepasados, de nuestra tierra y de mi pueblo. También, quiero aprender para los niños...

  • — Wan ika ne Nawat yektzin!

    p. 88 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

    Translation (Spanish)

    — ¡El náhuat es lindo!

29 Tiweli tiaw tiktajtanilia

  • — Ika yaja nechilwij ka musta te yawi naka ka ichan.

    p. 94 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

    Translation (Spanish)

    — Porque él me dijo que mañana no se va a quedar en casa.

30 Chilkwachtzin wan ne kuyut

  • — Naja nikwika ichan nunoya, tajtzin, ika yaja kukuya.

    p. 95 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

    Translation (Spanish)

    — Lo llevo a casa de mi abuela, señor, porque ella está enferma.

  • — Ne ikal ne munoya kan nemi?

    p. 95 · See in the dictionary: kal

    Translation (Spanish)

    — ¿La casa de tu abuela dónde está?

33 Sujsul nipakiskia

  • — Te, ika nemit pal musajsakat ne kujkumal ka ukse techan pal tiknamakat, wan chiupi tumin naka pal muchi titakwat tik ne kal.

    p. 103 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

    Translation (Spanish)

    — No, porque hay que llevar los comales a otro pueblo para venderlos, y queda poco dinero para que todos en casa coman.

  • Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil.

    p. 103 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

    Translation (Spanish)

    — Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.

    — Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.

35 Te niajki nitekiti

  • Chikwasen horaj ka tapuyawa naja nisak pero nimukwepki nikuchi ika te niknekik nimuketza.

    p. 107 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

    Translation (Spanish)

    Yalua te niajki nitekiti. Chikwasen horaj ka tapuyawa naja nisak pero nimukwepki nikuchi ika te niknekik nimuketza.

    Ayer no fui a trabajar. A las seis de la mañana me desperté pero volví a dormir porque no quise levantarme.

  • Nemanha nimukwepki nisa ika nimayana.

    p. 107 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

    Translation (Spanish)

    Nemanha nimukwepki nisa ika nimayana. Nimuketzki nitakwa pero te nimumatki yek, yajika nimutekak senpa wan ninakak tik ne tapech. Te niwelik nikisa ika nisutawa, nikukuya wan nechkukua nutzuntekun.

    Luego me volví a despertar porque tenía hambre. Me levanté a comer pero no me sentí bien, por eso me acosté otra vez y me quedé en la cama. No pude salir porque estaba cansado, estaba enfermo y me dolía la cabeza.

  • Te niwelik nikisa ika nisutawa, nikukuya wan nechkukua nutzuntekun.

    p. 107 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

    Translation (Spanish)

    Nemanha nimukwepki nisa ika nimayana. Nimuketzki nitakwa pero te nimumatki yek, yajika nimutekak senpa wan ninakak tik ne tapech. Te niwelik nikisa ika nisutawa, nikukuya wan nechkukua nutzuntekun.

    Luego me volví a despertar porque tenía hambre. Me levanté a comer pero no me sentí bien, por eso me acosté otra vez y me quedé en la cama. No pude salir porque estaba cansado, estaba enfermo y me dolía la cabeza.

  • Yaja walaj pal kita su ninemi yek, ika kimatki ka te niajsik nitekiti.

    p. 107 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

    Translation (Spanish)

    Ijkiuni nipanuk hasta ne teutak. Kwakuni ajsik ka nuchan se nukunpa. Yaja walaj pal kita su ninemi yek, ika kimatki ka te niajsik nitekiti.

    Así pasé hasta la tarde. Entonces llegó a mi casa un amigo [o una amiga]. Él vino para ver si estaba bien, porque supo que no llegué a trabajar.

37 Taika te tiwalaj?

  • — Ika niajki Sentzunat, yajika te niwalaj.

    p. 113 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

    Translation (Spanish)

    — Porque fui a Sonsonate, por eso no vine.

40 Tay metzilwij ma shikchiwa?

  • — Ika nechtuktij nunoya.

    p. 120 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

    Translation (Spanish)

    — Porque me mandó mi abuela.

41 Se tanamakani wan se takuani

  • Tinat ka yaja se takuani ika yaja takua.

    p. 124 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

  • Tinat ka yaja se tamachtiani ika yaja tamachtia.

    p. 124 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

43 Te tiawit tikajkawat ma miki!

  • Sujsul nugustoj nitaketza tik Nawat, ika yaja ne taketzalis ipal tutechan.

    p. 130 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

  • Melka uni, yejemet pakit sujsul ika tejemet tiwelit titaketzat, wan ingustoj mumachtiat tuwan nusan.

    p. 130 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

  • Ika tiktasujtat tutechan, te tiknekit ma kielkawa ne itaketzalis.

    p. 130 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

  • Titaketzakan Nawat ika yaja tupal.

    p. 130 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

44 Se yualu

  • Yajane te walaj, ika munamiktijtuk wan nakak iwan ne ishulejyu.

    p. 132 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

46 Metzmutiat hasta ne mujmuyut!

  • Kwak nichikitik katka, nimajmawi katka ika sujsul tumak!

    p. 136 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

49 Nugustoj niaw ka tiankis

  • Nugustoj niaw ka tiankis ika welit tikakit muchi tay kichiwat contar tik ne techan.

    p. 141 · See in the dictionary: ika, ka3, ká2

Sources and licenses

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).