Nahuat

Texts

Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.

Match:exactstarts withends withcontains

Searching only King, Timumachtikan! (2011) · All texts

206 occurrences · Clear

King, Timumachtikan! (2011)

206 occurrences

5 Tay kichiwa?

  • Kan nemi ne kunet?

    p. 30 · See in the dictionary: kan, kua, talia

    Translation (Spanish)

    ¿Dónde está el niño?

  • Ne kunet nemi tik ne kal.

    p. 30 · See in the dictionary: kal

    Translation (Spanish)

    El niño está en la casa.

  • Kan nemi ne kal?

    p. 30 · See in the dictionary: kal, kan, kua, talia

    Translation (Spanish)

    ¿Dónde está la casa?

  • Ne kal nemi tik ini ujti.

    p. 30 · See in the dictionary: kal

    Translation (Spanish)

    La casa está en esta calle.

  • Kan nemi ne ujti?

    p. 30 · See in the dictionary: kan, kua, talia

    Translation (Spanish)

    ¿Dónde está la calle?

  • Kan nemi ne pelu?

    p. 30 · See in the dictionary: kan, kua, talia

    Translation (Spanish)

    ¿Dónde está el perro?

  • Semaya ne kunet nemi tik ne kal.

    p. 30 · See in the dictionary: kal

    Translation (Spanish)

    Sólo el niño está en la casa.

  • Ká ini?

    p. 31 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    ¿Quién es esta?

  • Wan ká uni?

    p. 31 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    ¿Y quién es ese?

  • Kuchi tik ne kal.

    p. 31 · See in the dictionary: kal

    Translation (Spanish)

    Duerme en la casa.

6 Tay kichiwat yejemet?

  • Ká nemi ka nikan?

    p. 33 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    ¿Quién está aquí?

  • Wan ká nemi ka ikuni?

    p. 33 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    ¿Y quién está allá?

  • Kan nemi ne siwat?

    p. 33 · See in the dictionary: kan, kua, talia

    Translation (Spanish)

    ¿Dónde está la mujer?

  • Nemi ka nikan tik ne tenkal.

    p. 33 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    Está aquí en el patio.

  • Kan nemit ne takamet?

    p. 33 · See in the dictionary: kan, kua, talia

    Translation (Spanish)

    ¿Dónde están los hombres?

  • Nemit ka né tik ne mil.

    p. 33 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    Están ahí en la milpa.

7 Tay horaj timuketza?

  • Tay horaj timuketza ka tapuyawa? — Nimuketza makwil horaj o makwil horaj wan tajku.

    p. 35 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    ¿A qué hora te levantas por la mañana? — Me levanto a las cinco o a las cinco y media.

  • Tay horaj timukwepa ka teutak? — Nimukwepa makwil o chikwasen horaj.

    p. 35 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    ¿A qué hora regresas por la tarde? — Regreso a las cinco o las seis.

  • Tay horaj tikuchi ka tayua? — Nitakwa chikwey horaj wan nimuteka chiknawi horaj, pal nimuketza peyna.

    p. 35 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    ¿A qué hora te duermes por la noche? — Como a las ocho y me acuesto a las nueve, para levantarme temprano.

8 Nikpia se mistun

  • Ká kikwa ne et?

    p. 38 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    ¿Quién come los frijoles?

9 Tay tikchiwa?

  • Kan tikchiwa ne tajtamal?

    p. 41 · See in the dictionary: kan, kua, talia

    Translation (Spanish)

    ¿Dónde hace las tortillas?

  • Yaja mumachtia ka tapuyawa wan tekiti ka teutak.

    p. 41 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    Él estudia por la mañana y trabaja por la tarde.

  • Tay horaj ajsi ka tamachtiluyan?

    p. 41 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    ¿A qué hora llega a la escuela?

  • Kan tekiti ka teutak?

    p. 41 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél, kan, kua, talia

    Translation (Spanish)

    ¿Dónde trabaja por la tarde?

10 Tay tikwa?

  • Naja nimumachtia ka tapuyawa wan nitekiti ka teutak.

    p. 44 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    Yo estudio por la mañana y trabajo por la tarde.

  • Tay horaj tiajsi ka tamachtiluyan?

    p. 44 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    ¿A qué hora llegas a la escuela?

  • Kan titekiti ka teutak?

    p. 44 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél, kan, kua, talia

    Translation (Spanish)

    ¿Dónde trabajas por la tarde?

11 Shisa!

  • Ne siwapiltzin isa peyna ka tapuyawa.

    p. 46 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    Ne siwapiltzin isa peyna ka tapuyawa. Ne inan kinutza pal muketza. Yaja ina: “Shisa! Shimuketza!”

    La niña despierta temprano por la mañana. Su madre la llama para que se levante. Ella dice: “¡Despertá! ¡Levantate!”

  • “Nina ka nimuketza, nunan.”

    p. 46 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    “Digo que me levanto, mamá.”

  • “Nikita ka kuchi, pero yaja chikitik!” ina ne inan.

    p. 46 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    “¡Veo que duerme, pero él es pequeño!” dice su madre.

12 Ken ne mupelu?

  • Ká uni?

    p. 49 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    ¿Quién es ese?

  • Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan.

    p. 51 · See in the dictionary: kal

    Translation (Spanish)

    Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan. Nusan nemi se wey tepet.

    En mi pueblo hay muchas casas, un pequeño mercado, dos bonitas iglesias, y un río. También hay un cerro (o volcán) grande.

13 Chilkwachtzin

  • Shiwi ka nikan pal nimetznapalua!

    p. 53 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    Wejweyak pal nimetznapalua yek! ina ne kuyut. Shiwi ka nikan pal nimetznapalua!

    Ellos son largos para que te abrace bien, dice el coyote. ¡Vení acá para que te abrace!

14 Tinemit tik Witzapan

  • Kan tinemi?

    p. 56 · See in the dictionary: kan, kua, talia

    Translation (Spanish)

    ¿Dónde vives?

  • Tay nemi ka ne?

    p. 56 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    ¿Qué hay allí?

  • Tik nutechan nemit tajtamachtiluyan, teujteupan wan miak kal.

    p. 56 · See in the dictionary: kal

    Translation (Spanish)

    En mi pueblo hay escuelas, iglesias y muchas casas.

15 Antaketzat Nawat?

  • Nusan ankipiat tajtamachtiluyan kan mumachtiat Nawat?

    p. 59 · See in the dictionary: kan, kua, talia

    Translation (Spanish)

    Wan anmejemet? Nusan ankipiat tajtamachtiluyan kan mumachtiat Nawat?

    ¿Y ustedes? También tienen escuelas donde aprenden náhuat?

17 Taika tichuka?

  • Naja nina ka sekmiki.

    p. 63 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    Taika chuka uni kunet? Anka kukuya o mayana. Tay kipia? Naja nina ka sekmiki. Yajika te kuchi.

    ¿Por qué llora ese niño? Acaso está enfermo o tiene hambre. ¿Qué tiene? Yo creo que tiene frío. Por eso no duerme.

  • “Ka tayua naja sujsul nimajmawi ika kunyua.”

    p. 63 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — En la noche tengo mucho miedo porque está oscuro.

18 Kan minaya?

  • Kan minaya ashan?

    p. 66 · See in the dictionary: kan, kua, talia

    Translation (Spanish)

    Ne tupelu mawiltia, mutalua wan minaya. Kan minaya ashan?

    Nuestro perro juega, corre y se esconde. ¿Dónde se esconde ahora?

  • — Nemi ijtik ne kal?

    p. 66 · See in the dictionary: kal

    Translation (Spanish)

    — Nemi ijtik ne kal? Nemi ijpak ne tapech?

    — ¿Está dentro de la casa? ¿Está encima de la cama?

  • Nikmati kan nemi.

    p. 66 · See in the dictionary: kan, kua, talia

    Translation (Spanish)

    Nikmati kan nemi. Shikita! Yaja mawiltia iwan ne tumistun itan ne mesaj!

    Ahora sé dónde está. ¡Mira! ¡Juega con nuestro gato debajo de la mesa!

19 Te nikajsi nuamatzin

  • Ka te nikmati kan nemi nuamatzin.

    p. 68 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél, kan, kua, talia

    Translation (Spanish)

    Que no sé dónde está mi cuaderno.

  • Kan tikana senpa?

    p. 68 · See in the dictionary: kan, kua, talia

    Translation (Spanish)

    ¿Dónde lo guardas!

  • Wan ne mukustalchin, kan tikpia?

    p. 68 · See in the dictionary: kan, kua, talia

    Translation (Spanish)

    Y tu mochila, ¿dónde la tienes?

20 Shu shikua se amatzin!

  • Nikita ka inte nemi nikan.

    p. 70 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    Ashkan shiktali muchi ijpak ini mesaj, pal naja nitachia... Nikita ka inte nemi nikan.

    Ahora pon todo encima de esta mesa, para que yo vea... Veo que no está aquí.

  • Kan niweli nikua?

    p. 70 · See in the dictionary: kan, kua, talia

    Translation (Spanish)

    ¿Dónde lo puedo comprar?

  • Shu ka ne!

    p. 70 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    Kinamakat ajamatzin tik uni tiendaj. Shu ka ne!

    Venden cuadernos en esa tienda. Ve ahí.

21 Te niweli nitajkwilua

  • Wan ashan kanka tiaw?

    p. 74 · See in the dictionary: ka, kan

    Translation (Spanish)

    Shiktapu ne muamatzin wan shitajkwilu... Wan ashan kanka tiaw?

    Abre tu cuaderno y escribe... ¿Y ahora a dónde vas?

  • Ika te nikmati kan nemi ne nutisaw!

    p. 74 · See in the dictionary: kan, kua, talia

    Translation (Spanish)

    ¡Porque no sé dónde está mi lápiz!

22 Tiwitz nuwan?

  • Kanka tiaw kwak tami ne tamachtiluyan?

    p. 76 · See in the dictionary: ka, kan

    Translation (Spanish)

    Cuando termina la escuela, ¿a dónde vas?

  • Naja niaw ka tiendaj nikua se amatzin.

    p. 76 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    Naja niaw ka tiendaj nikua se amatzin. Tiwitz nuwan?

    Yo voy a la tienda a comprar un cuaderno. ¿Vienes conmigo?

  • Ka ne nuikaw nemi nuchan.

    p. 76 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    Ka ne nuikaw nemi nuchan. Nemi pal ninaka iwan.

    Porque está mi hermanito en casa. Tengo que quedarme con él.

  • Tiwelit tiawit ka muchan achtu, wan nemanha ne muikaw weli witz tuwan ka tiendaj.

    p. 76 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    Naja nikmati! Tiwelit tiawit ka muchan achtu, wan nemanha ne muikaw weli witz tuwan ka tiendaj. Tikneki?

    ¡Yo sé! Podemos ir a tu casa primero, y luego tu hermano puede venir con nosotros a la tienda.

23 Kanka yawi?

  • Kanka yawi uni piltzin?

    p. 79 · See in the dictionary: ka, kan

    Translation (Spanish)

    ¿A dónde va ese muchacho?

  • Yaja yawi ka tiendaj kikua se yankwik amatzin.

    p. 79 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    Va a la tienda a comprar un nuevo lápiz.

24 Tik ne tiankis (1)

  • Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta.

    p. 81 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.

    Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.

  • Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia.

    p. 81 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.

    Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.

  • Ka keski nemi ne pula?

    p. 81 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — Yek tunal! Ka keski nemi ne pula?

    — ¡Buen día! ¿A cuánto están los plátanos?

  • — Majtakti pula ka se dolar — kilwia ne tanamakani.

    p. 81 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — Diez plátanos por un dólar — le dice la vendedora.

27 Ne Nawat ne taketzalis ipal nutechan

  • — Ne Nawat mukaki ka muchan?

    p. 88 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — ¿El náhuat se oye en tu casa?

  • Ne nunan ina ka te weli, pero yaja weli!

    p. 88 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — Nunoya wan nutatanoy welit taketzat. Ne nunan ina ka te weli, pero yaja weli!

    — Mi abuela y mi abuelo pueden hablar bien. ¡Mi madre dice que no puede, pero puede!

28 Keman tiaw timukwepa?

  • Niasneki ka Sentzunat tik ne tawikani.

    p. 92 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — Niaw nikisa peyna. Niasneki ka Sentzunat tik ne tawikani.

    — Así es, voy a ir a Sonsonate en el autobús.

  • — Yek, timuitat senpa ka teutak.

    p. 92 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — Bien, nos vemos otra vez en la tarde.

29 Tiweli tiaw tiktajtanilia

  • — Tay tiaw tikchiwa musta ka tapuyawa?

    p. 94 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — ¿Qué vas a hacer mañana por la mañana?

  • — Pal niktajtanilia keman yawit welit witzet ne nukunpawan pal timawiltiat ka nuchan.

    p. 94 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — Para preguntarle cuándo podran venir mis amigos para que juguemos en mi casa.

  • — Te tiaw tiweli tikita ne tajtzin Francisco musta ka tapuyawa.

    p. 94 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — No podrás ver al señor Francisco mañana por la mañana.

  • — Ika yaja nechilwij ka musta te yawi naka ka ichan.

    p. 94 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — Porque él me dijo que mañana no se va a quedar en casa.

  • — Tikmati kanka yasneki?

    p. 94 · See in the dictionary: ka, kan

    Translation (Spanish)

    — ¿Sabes a dónde va a ir?

  • — Ka Sentzunat.

    p. 94 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — A Sonsonate.

  • — Tay yawi kichiwa ka ne?

    p. 94 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — ¿Qué va a hacer allí?

  • Pero yawi mukwepa ka tajkutunal.

    p. 94 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — Te nikmati, te nechilwij. Pero yawi mukwepa ka tajkutunal. Tiweli tiaw tiktajtanilia ka teutak.

    — No sé, no me dijo. Pero regresará a mediodía. Puedes ir a preguntarle en la tarde.

  • Tiweli tiaw tiktajtanilia ka teutak.

    p. 94 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — Te nikmati, te nechilwij. Pero yawi mukwepa ka tajkutunal. Tiweli tiaw tiktajtanilia ka teutak.

    — No sé, no me dijo. Pero regresará a mediodía. Puedes ir a preguntarle en la tarde.

30 Chilkwachtzin wan ne kuyut

  • — Nukunew, kanka tiaw iwan uni chikiwit tentuk iwan takwal?

    p. 95 · See in the dictionary: ka, kan

    Translation (Spanish)

    — Mi hija, ¿a dónde vas con ese canasto lleno de comida?

  • — Ne ikal ne munoya kan nemi?

    p. 95 · See in the dictionary: kan, kua, talia

    Translation (Spanish)

    — ¿La casa de tu abuela dónde está?

  • — Nunoya nemi tik se chikitik kal ijtik ne kojtan.

    p. 95 · See in the dictionary: kal

    Translation (Spanish)

    — Mi abuela vive en una pequeña casa dentro del bosque.

  • — Yaja nechilwij ka te niweli nitaketza iwan aka tik ne ujti.

    p. 95 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — Yaja nechilwij ka te niweli nitaketza iwan aka tik ne ujti. Niawa tel!

    — Ella me dijo que no puedo hablar con nadie en el camino. Ya me voy pues!

31 Nikelnamiki nutechan

  • Inat ka miak welit taketzat Nawat ka ne.

    p. 97 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — Te keman nikitztuk. Inat ka miak welit taketzat Nawat ka ne.

    — Nunca lo he visto. Dicen que mucha gente puede hablar náhuat allí.

  • Nechmachtij ne nunan kwak nichikitik katka.

    p. 97

    Translation (Spanish)

    — Naja te nikneki nikelkawa. Nechmachtij ne nunan kwak nichikitik katka. Yaja ne taketzalis ipal ne noymet ipal tutechan, wan nusan tutaketzalis.

    — ¡Yo no la quiero olvidar. Me lo enseñó mi madre cuando era pequeño. Es el idioma de los abuelos de nuestro pueblo, y también es nuestro idioma.

  • — Muita ka tiktasujta ne Nawataketzalis!

    p. 97 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — Se ve que amas la lengua náhuat.

32 Ume takwikalis

  • nin kan munutza ne Nawat

    p. 101 · See in the dictionary: kan, kua, talia

    Translation (Spanish)

    aquí donde se habla el náhuat

  • ka nemia pal muelkawa.

    p. 101 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    que está a punto de olvidarse.

  • Kanka tiwitz, tunal,

    p. 101 · See in the dictionary: ka, kan

    Translation (Spanish)

    ¿De dónde vienes, sol,

  • wan tay tikitztuk ka ne?

    p. 101 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    y qué has visto allí?

  • Ka ne nikitztuk tejtechan,

    p. 101 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    Allí he visto pueblos,

  • ka ne nikitztuk kajkal,

    p. 101 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél, kal

    Translation (Spanish)

    allí he visto casas,

  • kan nitemu nimaltia.

    p. 101 · See in the dictionary: kan, kua, talia

    Translation (Spanish)

    donde me bajo a bañar.

  • Ka ne tik ne tejtechan

    p. 101 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    Allí en los pueblos,

  • ka nikan kan tisennemit.

    p. 101 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél, kan, kua, talia

    Translation (Spanish)

    aquí donde nos reunimos.

33 Sujsul nipakiskia

  • — Te, ika nemit pal musajsakat ne kujkumal ka ukse techan pal tiknamakat, wan chiupi tumin naka pal muchi titakwat tik ne kal.

    p. 103 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél, kal

    Translation (Spanish)

    — No, porque hay que llevar los comales a otro pueblo para venderlos, y queda poco dinero para que todos en casa coman.

  • — Ká tekiti tik ne mil?

    p. 103 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — ¿Quién trabaja en la milpa?

  • Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...

    p. 103 · See in the dictionary: kal

    Translation (Spanish)

    — Tik ne mil semaya ne takamet tekitit. Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...

    — En la milpa sólo los hombres trabajan. Las mujeres vigilan la casa, barren, crían a los niños, salen a comprar comida, cuando se puede también van a vender, también cocinan para todos...

  • — Ká kichiwa kumal?

    p. 103 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — ¿Quién hace los comales?

  • Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan.

    p. 103

    Translation (Spanish)

    — Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.

    — Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.

  • — Kunij, an muchi nemi kenha ken katka?

    p. 103

    Translation (Spanish)

    — ¿Entonces, hoy todo está igual que antes?

  • — Naja nina ka sejse majmawit wan uksejseuk ishpinawat.

    p. 103 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — Naja nina ka sejse majmawit wan uksejseuk ishpinawat. Nin ken nujme muchiwtuk sujsul teyek iwan ne Metzali, ne Pipilmet. Te tiwelit tikelkawat.

    — Creo que algunos tienen miedo y otros se avergüenzan. Aquí como en todas partes se les ha hecho mucho mal a los indígenas, los pipiles. ¡No podemos olvidarlo!

34 Tay tikchijki?

  • — Tay horaj tikiski ka muchan?

    p. 105 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — ¿A qué hora saliste de la casa?

  • — Nikiski chikwasen horaj wan tajku wan nimukwepki ka tajkutunal.

    p. 105 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — Nikiski chikwasen horaj wan tajku wan nimukwepki ka tajkutunal. Wan tay tikchijki taja?

    — Salí a la seis y media y regresé a mediodía. ¿Y qué hiciste tú?

  • Titajtaketzket chiupi, wan tiajket ka tiankis tikuat takwal.

    p. 105 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    — Naja nikuchki hasta makwil horaj, nimuketzki wan nikmanki ne takwal. Kwakuni niajki ichan nunan. Titajtaketzket chiupi, wan tiajket ka tiankis tikuat takwal. Kwak tamik, timukwepket.

    — Yo dormí hasta las cinco, me levanté e hice la comida. Entonces fui a casa de mi madre. Platicamos un poco, y fuimos al mercado a comprar comida. Después, regresamos.

35 Te niajki nitekiti

  • Chikwasen horaj ka tapuyawa naja nisak pero nimukwepki nikuchi ika te niknekik nimuketza.

    p. 107 · See in the dictionary: ika, ka, ka3, ká2, katiawél

    Translation (Spanish)

    Yalua te niajki nitekiti. Chikwasen horaj ka tapuyawa naja nisak pero nimukwepki nikuchi ika te niknekik nimuketza.

    Ayer no fui a trabajar. A las seis de la mañana me desperté pero volví a dormir porque no quise levantarme.

Sentences 1–100 of 178 · Next

Sources and licenses

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).