Nahuat

Texts

Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.

Match:exactstarts withends withcontains

Searching only King, Timumachtikan! (2011) · All texts

47 occurrences · Clear

King, Timumachtikan! (2011)

47 occurrences

13 Chilkwachtzin

  • Nunoya, sujsul patawak ne muten! ina Chilkwachtzin.

    p. 53 · See in the dictionary: sujsul

    Translation (Spanish)

    Abuela, ¡qué ancha es su boca! dice Caperucita Roja.

17 Taika tichuka?

  • “Ka tayua naja sujsul nimajmawi ika kunyua.”

    p. 63 · See in the dictionary: sujsul

    Translation (Spanish)

    — En la noche tengo mucho miedo porque está oscuro.

25 Tik ne tiankis (2)

  • — Kia nikpia — ina ne tanamakani. — Nikpia shushuknaj chil wan nusan nikpia chiltik su tikneki.

    p. 84 · See in the dictionary: asu

    Translation (Spanish)

    — Sí tengo — dice ella. — Tengo chile verde y también tengo rojo si quiere.

30 Chilkwachtzin wan ne kuyut

  • — Su tikneki, niweli niwitz muwan pal nimetzpalewia.

    p. 95 · See in the dictionary: asu

    Translation (Spanish)

    — Si querés, puedo venir contigo para ayudarte.

33 Sujsul nipakiskia

  • Teuk mupatatuk sujsul.

    p. 103 · See in the dictionary: sujsul

    Translation (Spanish)

    — Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.

    — Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.

  • Nin ken nujme muchiwtuk sujsul teyek iwan ne Metzali, ne Pipilmet.

    p. 103 · See in the dictionary: sujsul

    Translation (Spanish)

    — Naja nina ka sejse majmawit wan uksejseuk ishpinawat. Nin ken nujme muchiwtuk sujsul teyek iwan ne Metzali, ne Pipilmet. Te tiwelit tikelkawat.

    — Creo que algunos tienen miedo y otros se avergüenzan. Aquí como en todas partes se les ha hecho mucho mal a los indígenas, los pipiles. ¡No podemos olvidarlo!

  • — Su ijkiuni, sujsul nipakiskia!

    p. 103 · See in the dictionary: asu, sujsul

    Translation (Spanish)

    — ¡Si es así, mucho me alegraría!

35 Te niajki nitekiti

  • Yaja walaj pal kita su ninemi yek, ika kimatki ka te niajsik nitekiti.

    p. 107 · See in the dictionary: asu

    Translation (Spanish)

    Ijkiuni nipanuk hasta ne teutak. Kwakuni ajsik ka nuchan se nukunpa. Yaja walaj pal kita su ninemi yek, ika kimatki ka te niajsik nitekiti.

    Así pasé hasta la tarde. Entonces llegó a mi casa un amigo [o una amiga]. Él vino para ver si estaba bien, porque supo que no llegué a trabajar.

  • Sujsul nipakik kwak nikitak.

    p. 107 · See in the dictionary: sujsul

    Translation (Spanish)

    Sujsul nipakik kwak nikitak. Kwak ninak ka nikukuya, yaja kinekik nechwika itech se tapajtiani. Naja nimuketzki wan nechwikak, wan tiajket tikitat ne tapajtiani.

    Me alegré mucho cuando lo vi. Cuando dije que estaba enfermo, él quiso llevarme para ir a un médico. Yo me levanté y me llevó, y fuimos a ver el médico.

36 Yawi Carlita ichan inoya

  • — Sujsul nimayana! — inak Carlita.

    p. 110 · See in the dictionary: sujsul

    Translation (Spanish)

    — ¡Tengo mucha hambre! — dijo Carlita.

  • Nikmatki ka su te nimuketza talul, yawi nechajwa ne tamachtiani kwak niajsi ka tamachtiluyan, wan sujsul niu-nishpinawa.

    p. 110 · See in the dictionary: asu, sujsul

    Translation (Spanish)

    — Tesu, nishtunak nimuketza. Kwak nisak wan niktapuj ne nujnuish, nikitak ne horaj: chikwasen wan tajku. Nikmatki ka su te nimuketza talul, yawi nechajwa ne tamachtiani kwak niajsi ka tamachtiluyan, wan sujsul niu-nishpinawa.

    — No, tardé en levantarme. Cuando desperté y abrí los ojos, vi la hora: ¡seis y media! ¡Sabía que si no me levantaba de prisa, me iba a regañar la maestra cuando llegaba a la escuela y me daría mucha pena!

37 Taika te tiwalaj?

  • Muchi titakwajket yek wan sujsul ajwiak.

    p. 113 · See in the dictionary: sujsul

    Translation (Spanish)

    — Nikwaj inakayu tijlan. Muchi titakwajket yek wan sujsul ajwiak.

    — Comí carne de gallina. Todos comimos bien y era muy sabroso.

39 Niweli nimetzmachtia!

  • — Su tikneki, niweli nimetzmachtia!

    p. 117 · See in the dictionary: asu

    Translation (Spanish)

    — ¡Si querés, puedo enseñarte!

  • — Tikneki ma nikpata tay tina tik Castillaj pal tikitat su nikmati yek?

    p. 117 · See in the dictionary: asu

    Translation (Spanish)

    — ¿Quieres que traduzca lo que dices al español para ver si lo entiendo bien?

  • Su te nikmati se, niaw nimetztajtanilia.

    p. 117 · See in the dictionary: asu

    Translation (Spanish)

    — Nemi yek. Su te nikmati se, niaw nimetztajtanilia.

    — Está bueno. Si no sé algo, te preguntaré.

  • — Sujsul nipaki ka anmumachtiat Nawat tik ne tamachtiluyan.

    p. 117 · See in the dictionary: sujsul

    Translation (Spanish)

    — Sujsul nipaki ka anmumachtiat Nawat tik ne tamachtiluyan. Yek ma shimumachtikan tik ne tamachtiluyan wan ka anmuchan.

    — Me alegra mucho que ustedes aprendan náhuat en la escuela. Es bueno que aprendan en la escuela y en casa..

40 Tay metzilwij ma shikchiwa?

  • Pero shiwi nuwan su tikneki pal tinechpalewia.

    p. 120 · See in the dictionary: asu

    Translation (Spanish)

    — Naja nikmatiaya. Kwak nechwikak nunoya yalua, yaja nechilwitij ne ujti pal nimumachtia yek. Pero shiwi nuwan su tikneki pal tinechpalewia.

    — Yo ya sé. Cuando me llevó mi abuela ayer, ella me enseñó el camino para que lo aprendiera bien. Pero si quiere, venga conmigo para ayudarme.

  • Su te, yawi nechajwa.

    p. 120 · See in the dictionary: asu

    Translation (Spanish)

    — Nemi pal nikpalewia nunoya. Yaja kineki ma ninaka nikpalewia ka ichan. Su te, yawi nechajwa. Wan kwak tami, nemi pal nikchiwa nutekiw ipal ne tamachtiluyan.

    — Tengo que aytudar a mi abuela. Ella quiere que me quede ayudándola en la casa. Si no, me va a regañar. Después, tengo que hacer mi tarea para la escuela.

  • Su te metzajkawa munoya ma shikisa ashan, tiwelit tipashaluat ukse tunal.

    p. 120 · See in the dictionary: asu

    Translation (Spanish)

    — Nemi yek. Su te metzajkawa munoya ma shikisa ashan, tiwelit tipashaluat ukse tunal.

    — Está bueno. Si tu abuela no te deja salir hoy, podemos pasear otro día.

41 Se tanamakani wan se takuani

  • Su se tamachtia, yaja se tamachtiani.

    p. 125 · See in the dictionary: asu

  • Su se tapajtia, yaja se tapajtiani.

    p. 125 · See in the dictionary: asu

  • Su se takwika, tikmati tay yaja?

    p. 125 · See in the dictionary: asu

  • — Yek, wan su se te kichiwa tatka?

    p. 125 · See in the dictionary: asu

  • — Su te kichiwa tatka, tinakan ka...

    p. 125 · See in the dictionary: asu

43 Te tiawit tikajkawat ma miki!

  • Sujsul nugustoj nitaketza tik Nawat, ika yaja ne taketzalis ipal tutechan.

    p. 130 · See in the dictionary: sujsul

  • Melka uni, yejemet pakit sujsul ika tejemet tiwelit titaketzat, wan ingustoj mumachtiat tuwan nusan.

    p. 130 · See in the dictionary: sujsul

  • Tinat ka ne Nawat yultuk su tejemet titaketzat Nawat.

    p. 130 · See in the dictionary: asu

  • Su titaketzat, te yawi miki, yawi yultuk.

    p. 130 · See in the dictionary: asu

  • Su titaketzat, te yawi muelkawa.

    p. 130 · See in the dictionary: asu

  • Wan te yawi muelkawa, su muchi techkakit titaketzat Nawat nujme: tik ne tamachtiluyan, tik ne ujpatawak ipal tutechan, ka tuchan, kan timawiltiat, kan titekitit, kan tipashaluat…

    p. 130 · See in the dictionary: asu

  • Tejemet tinat ka ne tutaketzalis yawi yultuk su mukaki itech ne tuten, su yultuk tik ne iten ne noya wan ne iishwiu, ne chulet wan ne shulut.

    p. 130 · See in the dictionary: asu

  • Tikmatit ka su muchi taketzat Nawat, weymet wan chijchikitik, noymet wan kujkunet, te yawi muelkawa.

    p. 130 · See in the dictionary: asu

44 Se yualu

  • — Shikita, sujsul chikitik uni kunet!

    p. 132 · See in the dictionary: sujsul

  • Su tikneki, shiwi wan tiaw tikinhishmati.

    p. 132 · See in the dictionary: asu

  • Su niajsi, niaw nalwika atata pal tikunit chiupichin.

    p. 132 · See in the dictionary: asu

45 Nitachia iwan ne nujnuish

  • Su te, te tiweli titachia.

    p. 134 · See in the dictionary: asu

46 Metzmutiat hasta ne mujmuyut!

  • Kwak nichikitik katka, nimajmawi katka ika sujsul tumak!

    p. 136 · See in the dictionary: sujsul

47 Maka shikilwi!

  • Su kineki, naja niaw nikishtia ne chijchil tik ne wajkal pal tiktaliat inawak ne tujtumat.

    p. 138 · See in the dictionary: asu

  • Su yaja nechmaka tumin pal nikana ijtik ne kustalchin, o su nechilwia ma nimukwepa niktemua ne itumin pal yaja kikua tay muneki, senpa nikchiwa ken nechtuktia.

    p. 138 · See in the dictionary: asu

49 Nugustoj niaw ka tiankis

  • Su tiaw tik ne tiankis, shikaki ne tanamakanimet.

    p. 141 · See in the dictionary: asu

  • Wan kwak kichiwa suceder se tik ne techan wan kipiat sejse pal kichiwat contar, muchiwat alegrar sujsul.

    p. 141 · See in the dictionary: sujsul

50 Tamachtiani Alejandro

  • Mikik sujsul chulet ashan majtakti-se shiwit.

    p. 143 · See in the dictionary: sujsul

Sources and licenses

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).