Nahuat

Texts

Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.

Match:exactstarts withends withcontains

159 occurrences in 6 texts · Clear

Tajtaketza pal Ijtzalku125Naja Ni Genaro7Achtu Taksalis1Timumachtikan!8El Pipil de la Región de los Itzalcos6The Pipil Language of El Salvador12

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

125 occurrences

Chapter 1

  • Keman panutuk yey metzti waktuka ne tunalmil.

    p. 18

  • Ne ejekat kiwaki ne tatuk iwan ne et keman weytia.

    p. 18

  • Tiktukat ne shupanmil keman ne tal waktuk, ipal keman wetzki ne at takati ne tawial.

    p. 18

Chapter 2

  • Keman nemia iujki se ikshichin, tikwiwitat iwan tal pal tiktukat ka senkak.

    p. 20

  • Keman weya, kitalia ne itakil.

    p. 20

Show all 118 sentences

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

7 occurrences

Nikpalewia Ne Nawataketzalis

  • Nechilwij ne tunal keman yawi muchiwa ne congreso pal naja niajsi.

    p. 8

    Translation

    Nechilwij ne tunal keman yawi muchiwa ne congreso pal naja niajsi. Wan kiunij kichiwket pal nechishmatit ne ishmatijket. Kitaket ka naja niweli nitaketza Nawat wan nusan nitawawasua. Anka yajika ka ne nawi congreso nechilwijket ka yawit nechmakat nutekiw.

    She told me the date of the conference so that I would come. And that is how the specialists met me. They saw that I could speak Nawat and write it too. Maybe that is why they told me I would have work in four conferences.

Ken Nipejki Nitekiti Tik Ne Nawataketzalis

  • —Taja ne titakwikak ne takwikalis nian keman ka né tik ne tiupan Santa Catarina?

    p. 12

    Translation

    “Are you the fellow who sang a song that time in the church in Santa Catarina?”

Tlalok

  • wan nusan timetztajtanit ma te keman shitechajkawa ka su taja titechajkawa ne Teku Tunal weli techmiktia iwan ikwalan.

    p. 22

    Translation

    and we also ask you never to abandon us for if you leave us Father Sun may kill us in his anger.

Ne Teku Sinti

  • Teku Sinti, timetztajtanit ma te keman shitechajkawa tik tukal, ka su taja tesu tinemi tik tukal kunij tiawit tikseliat mayan.

    p. 28

    Translation

    Father Corn, we ask you never to abandon us in our home, for if you are absent from our home we shall endure hunger.

Tunan Tal

  • Panu sujsul tunal wan nimuchiwki chulet, kunij teya akaj nechneki kwak nikukuya, maya nuiknuwan, kenhayuk nechnekit pero ajsi keman teya akaj nechneki, nan nuiknuwan, ajsi se tunal ka naja nimiki, kunij nan nusiwaw nan nupilawan nechnekit, yawit nechmimat ken kimimat ne kupajsul tik ne kupajsultal, maya taja, Tunan Tal, ashta kwak timikit titechneki ka kunij tiktapua mumajmajkul pal titechnamiki.

    p. 32

    Translation

    Padiush, Nan Tal, ka taja tikitak kwak ninesik, tikitak kwak nipejki niweya, kwak nimuchiwki takat. Mupanpa naja niwelik nikchiwa muchi tay niwelik tik ne tunal, ninemik wejwey takapiltzin, nechmunekiket pal nitekitik iwanmet. Panu sujsul tunal wan nimuchiwki chulet, kunij teya akaj nechneki kwak nikukuya, maya nuiknuwan, kenhayuk nechnekit pero ajsi keman teya akaj nechneki, nan nuiknuwan, ajsi se tunal ka naja nimiki, kunij nan nusiwaw nan nupilawan nechnekit, yawit nechmimat ken kimimat ne kupajsul tik ne kupajsultal, maya taja, Tunan Tal, ashta kwak timikit titechneki ka kunij tiktapua mumajmajkul pal titechnamiki. Yajika timetzilwitiat padiush, Tunan Tal!

    Thank you, Mother Earth, because you saw when I was born, you saw when I began to grow, when I became an adult. Thanks to you I was able to do everything I did today, I had a long youth, I was needed for work. After many days I grew old, then nobody wants me when I am ill, only my brothers, they still love me but the day will come when nobody wants me, not even my brothers, the day will come when I die, then not even my wife and my children will want me, they will throw me out as they throw out rubbish, only you, Mother Earth, want us even when we die, for then you open your arms to receive us. For that I thank you, Mother Earth!

Show all 7 sentences

Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)

1 occurrence

Tamachtilis 14. Nitakwa peyna

  • Niwitz keman tami nitekiti.

King, Timumachtikan! (2011)

8 occurrences

28 Keman tiaw timukwepa?

  • — Keman tiaw timukwepa?

    p. 92

    Translation (Spanish)

    — ¿Cuándo vas a regresar?

29 Tiweli tiaw tiktajtanilia

  • — Pal niktajtanilia keman yawit welit witzet ne nukunpawan pal timawiltiat ka nuchan.

    p. 94

    Translation (Spanish)

    — Para preguntarle cuándo podran venir mis amigos para que juguemos en mi casa.

31 Nikelnamiki nutechan

  • — Te keman nikitztuk.

    p. 97

    Translation (Spanish)

    — Te keman nikitztuk. Inat ka miak welit taketzat Nawat ka ne.

    — Nunca lo he visto. Dicen que mucha gente puede hablar náhuat allí.

33 Sujsul nipakiskia

  • — Nikmati, wan yajika naja niknekiskia nimumachtia yek ne Nawataketzalis wan nisentekiti anmuwan pal tikpalewiat ne yektzin taketzalis ipal ne anmutechan, pal te keman muelkawa.

    p. 103

    Translation (Spanish)

    — Yo sé, y por eso yo quisiera aprender bien la lengua náhuat y trabajar con ustedes para que apoyemos la hermosa lengua de su pueblo, para que nunca se olvide.

37 Taika te tiwalaj?

  • — Keman walaj?

    p. 113

    Translation (Spanish)

    — ¿Cuándo vino?

Show all 8 sentences

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

6 occurrences

p. 57 · Nahuizalco

  • Ma' keman shimukwakwa, shikita ka uni ina te yek ka mumaku.

    p. 57 · Nahuizalco

    Translation (Spanish)

    Nunca te enojes, ve que eso dice mal de ti.

p. 59 · Nahuizalco

  • Nemi miak clases papalumet, seki kisat patanit wan tunal, iwan seki tayua; iwan keman kitatukat, yajki wan inte weli muitzkiat, ka majmawi pal mikit ken tejemet.

    p. 59 · Nahuizalco

    Translation (Spanish)

    Hay muchas clases de mariposas, unas que salen a volar de día y otras por la noche; pero cuando las persiguen, huyen y no se dejan coger, porque temen morir como nosotros.

p. 65 · Nahuizalco

  • -- Taja tinas keman weli nalmukwepa.

    p. 65 · Nahuizalco

  • Inte, nunantzin, ma' shikpia taja kwidado, keman talmukwepa tashtawi muchi.

    p. 65 · Nahuizalco

p. 66 · Nahuizalco

  • Tunal, ka ne kanka taja tiyaw iwan kanka tiwitz, nemi kukunet ken naja, ka pajpakit metzitat keman talkisa ka tatwi ka wejwetzkatzin kialtia ne ishkalyu iwan tapakilia pal muchi?

    p. 66 · Nahuizalco

    Translation (Spanish)

    Sol, por allá donde tú vas, y de donde vienes, hay niños como yo, que se alegran al verte, cuando apareces por las mañanas tan risueño, bañando la faz con esa tu luz tan agradable para todos?

Show all 6 sentences

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

12 occurrences

Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Keman inat yejemet ka yawi panu urakan, segun yejemet inat ka tik ne ejekat panu ne witzet hombres wan siwatket al aire con tal de que witzet kwikat elut pal yejemet kiwikat, kunij ne mijmil nakak bien quebrado, bien aplastado, varias mazorcas desfigurado en un aspecto de como buba, yajane mazorcas kwikat ne Chiltiupanekos sekun nutatanoy wan nu noyaj kichiwket kontar.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Translation

    When they say there is going to be a big storm, so they say, in the wind that comes by there come men and women in the wind such that they come to carry off ears of corn for them to eat. Thus the milpas were left broken, quite flattened, with many ears of corn disfigured with a look like pustules. Those were the ears of corn that the Chilteopaners took, according to my grandfather and my grandmother.

  • Al ratito tikwini,kan (kwak)(keman) tikwinik yaja kita ka maya kimak bueltaj en la buelta ke kimaka muciwket elevar wan muchiwket desaparecer.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Translation

    Soon it thrundered. When it thundered he saw that it just turned around. In the turn that it made it raised and disappeared.

  • Kienej nechiwtuk kontar nutatanoy wan nunoyaj, wan esta fecha siempre panu urakan pero tejemet teya keman tikitaket su walkuwetzi se, yajiika an nikchiwa kontar nuamikuj pal kwika como recuerdo ini kwentuj. <arco>

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Translation

    That's what my grandfather and grandmother told me, and big storms always come, but we never saw if one came to fall. So, today I am telling this to my friend so he can take this story with him as a remembrance.

El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Yajika keman yaja mayana , ina isel, "por el ultimo nikmai kan nemi nuteku, kan nemi nunan."

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Translation

    So when he was hungry, he said to himself, "finally I know where my father is, where my mother is".

  • Pero keman niyaw nimukwepa niyawi niyaw nikajwa ne nunan tayika yaja nechmakatuk.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Translation

    But when I go back there, I'm going to chew out my mother for what she has given me.

Show all 12 sentences

Sources and licenses

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).