Nahuat

Texts

Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.

Match:exactstarts withends withcontains

25 occurrences in 5 texts · Clear

Tajtaketza pal Ijtzalku16Naja Ni Genaro1Achtu Taksalis1El Pipil de la Región de los Itzalcos2The Pipil Language of El Salvador5

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

16 occurrences

Chapter 2

  • Tiwelit tikwat ijtik takwal wan nakat wan kamu wan kilit.

    p. 23 · See in the dictionary: nakat

Chapter 6

  • Isel nakat kikwat katka.

    p. 32 · See in the dictionary: nakat

  • Tejemet tinakat tipakit ka tikwajtuk ne ikulutzin ne muawil.”

    p. 35

Chapter 11

  • Kishtiat ne nakat se chiupi, kitaliat ma uksi tik se kumit, wan ne naka kitepewiliat istat wan kitaliat tik tunal ma waki.

    p. 53 · See in the dictionary: nakat

  • Keman tami ne yualu, tik se shikal kintitaniliat ne nakat tishkal ne kunpalejwan.

    p. 53 · See in the dictionary: nakat

Show all 16 sentences

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

1 occurrence

Ne Teku Sinti

  • Taja tikchiwa ka tuweyka tetzilnajkisa iwan inakayu ka mupanpa tuweyka kipia esti, kipia nakat, ne tuweyka tumakisa, ne ujumit takwakakisat.

    p. 28 · See in the dictionary: nakat

    Translation

    You sustain the flesh on our body because on account of you our body has blood, and flesh, our body is fattened, our bones are hardened.

Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)

1 occurrence

Tamachtilis 13. Kaj kichiwa chilmul?

  • Nimetzmaka se shunakat wan ume chil.

    See in the dictionary: kunakat

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

2 occurrences

p. 68 · Nahuizalco

  • Nikneki iayu, teshkal nakat, tamanti kamu, shushuwiket wan chupi istat.

    p. 68 · Nahuizalco · See in the dictionary: nakat

    Translation (Spanish)

    Quiero caldo, carne asada, yuca cocida y frijoles nuevos con poca sal.

p. 75 · Nahuizalco

  • Iwan kiunij muitzkia ume ikipaliu ne miaya wan muitzkia ne itzujtzun pitzawak iwan mukalaktia se ka ipan seuk ijtik ne itzajtzalan iwan mupewaltia mupiki muyaulua iwan mukalaktia ijtik itajtajku achtu se eyupan seuk pal te sennakat.

    p. 75 · Nahuizalco

    Translation (Spanish)

    Ne chikiwit mucha wan akat iwan mucha yajaya ken muchiwtuk: Mukutuna ne akat iwan muajkawa ma wiki chupi, mushima wan mutzayana wan kisa nawi takukutun (sic), muishtia ne tajtakutun, se yejemet muajkawa pal techcha (tejcha) servir ne isipalyu tatajku eyupan ka mushintuk wan muwawantuk kenha weli muchi, nemanha ka ne akat chamawak wan chikawtuk muishtia makwil takutun ne iweyka muneki se, mushima iwan mutzayana tik itajku, mukeluna ini, wan muchakwania pak se tet, iwan nemanha mutalia tik iweyaka tumey wan munakayu kishtia pal yamania. Muchiwtuka ini, mupewaltia ne tekit mutalia pak se kubanku, se ijpak seuk ne majtakti takutun tik tik-itajku (tij tiquitajcu) iwan sanse inweweyaka, mutalia se tukshi ijpak pal te wilewi. Iwan kiunij muitzkia ume ikipaliu ne miaya wan muitzkia ne itzujtzun pitzawak iwan mukalaktia se ka ipan seuk ijtik ne itzajtzalan iwan mupewaltia mupiki muyaulua iwan mukalaktia ijtik itajtajku achtu se eyupan seuk pal te sennakat. Keman tami ne isijsipalyu, mukalaktia ne itzujtzun ijpak ne mupiki pal te wilewi ne tekit, mukalaktia tik itajku kan tami ini yankwik isipalyu pal yawi ipan. Ken ini mucha wan ne seuk. Muchiwtuka ne ipatawka tik itzini, mukeluna ne ijikshi ka ajku, iwan muchi kenha muchiwtuk. Pal tami muajkawa ne itzujtzun pal mukeluni wan mukalaktia ne iewayu naka ijtik ne mupiktuk. Muchiwtuk ini, mutzuma ne iten (ni tenu) wan se iewayu yajasan iakayu iwan chiltik, nemanha naka neman ne chikiwit pal munama' kan aya (?).

    Los canastos se hacen de carrizo y se trabajan del modo siguiente: Se corta la vara y se deja secar un poco, se limpia y se raja, sacando de ella cuatro partes, se extraen las costillas de cada una de ellas, quedando para utilizar la astilla central después de desbastada y raspada lo mejor que se pueda, luego, del carrizo más grueso y sazón, se sacan cinco cabos del grandor que se deseen, se asean y se rajan por la mitad, se quiebran éstas (hacia dentro), se machacan sobre una piedra y luego se colocan a lo largo del brazo y se descarnan del centro para que se dociliten. Hecho esto, se principia la obra poniendo en un banco uno sobre otro en cruz los diez pedazos con iguales extremos, se coloca un pie encima para que no se corran. En seguida se toman dos de las varillas ya listas y se colocan por la punta más delgada y se meten una tras de la otra entre los ángulos, se principia el tejido vuelta y metiendo entre los espacios, primero la una, después la otra, sin que queden juntas. Cuando se concluyen las rajillas se meten las puntas por encima del tejido para que no se deshaga el trabajo, introduciendo por enmedio del remate la nueva lista para seguir. Esto mismo se hace con la otra. Ya hecho (el fondo), se quiebran los diámetros (mejor decir, los radios) para arriba y se sigue como antes. Ya para terminar, se suspende el ejercicio, dejando puntas para quebrarlas y meter las cáscaras que queden entre el tejido por medio de una punta de huiscoyol. Hecho esto, se cose o adereza el borde por medio de una corteza de la misma materia previamente colorida, quedando lista la obra para venderla al público.

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

5 occurrences

El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

  • Kinekit kikwat ne nakat, ne ijyak nakat pal ne masat.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · See in the dictionary: nakat

    Translation

    They wanted to eat the meat, the stinking meat of the deer.

  • Tesu, tesu ja masat, sino ne idamuj ne inlama, ja yaja kimiktijket, wan kiwikaket ne nakat pal kikwa ne inlama.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · See in the dictionary: nakat

    Translation

    No, that was not deer, but rather their grandmother's fellow. It was him that they killed, and they took the meat so that their grandmother would eat it.

  • Pejki ne Tantepuslamat kikwa ne nakat, wan tami kilwijket: Ken tikmatki ne nakat, lama?

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · See in the dictionary: nakat

    Translation

    The iron-toothed-old-woman began to eat the meat. Afterwards they said, "how did you find the meat, grandmother?".

Sources and licenses

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).