Texts
Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.
28 occurrences in 4 texts · Clear
Tajtaketza pal Ijtzalku12Timumachtikan!11El Pipil de la Región de los Itzalcos3The Pipil Language of El Salvador2
King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)
12 occurrences
Chapter 10
Yaja inak ka keman yaja nemituya siwapil, kilijket ne shujshulejmet ka ipan ne teupan nemituya se ujti ka yawi chan ejekat, wan ne nemi se kumit kwakwalaka wan at, wan mushtukat muchi maltiat.
p. 51 · See in the dictionary: ujti
Chapter 23
Se piltzin kiwikat tik ne ujti wan kiliat ma mutali tik se tet.
p. 78 · See in the dictionary: ujti
Chapter 28
“Tiu-tikitzkia nikan, tik ne ujti tiu-tiknamiki se takat witz metznamiki wan yu-metztajtanilia: 'Ashta kan tiwitz?' iwan tiu-tikilia: 'Ka Ijtzalku.' Iwan yu-metztajtanilia asu talwika se amat, wan tiu-tikilia: 'Nikan nalwika.' Tikmakak ne amat wan ne yu-metzilia: 'Shiktzajtzakwa ne muish!'...
p. 84 · See in the dictionary: ujti
Chapter 29
Se wipta inat ka panuk se piltzin nikan tik ne techan tajtani kanka yawi ne ujti ka kalaki kalijtik ne tepet.
p. 86 · See in the dictionary: ujti
Chapter 31
Wan kan pejket tinejnemit tik ne at, ne nikitak kan ne nejnemi muchayawi ne ujti kan panu, wan yaja waktuk.
p. 89 · See in the dictionary: ujti
King, Timumachtikan! (2011)
11 occurrences
5 Tay kichiwa?
Ne kal nemi tik ini ujti.
p. 30 · See in the dictionary: ujti
Translation (Spanish)
La casa está en esta calle.
Kan nemi ne ujti?
p. 30 · See in the dictionary: ujti
Translation (Spanish)
¿Dónde está la calle?
Yaja mutalua tik ne ujti.
p. 31 · See in the dictionary: ujti
Translation (Spanish)
Él corre en la calle.
26 Tik ne shajkal
— Shikita uni kuyamet tik ne ujti.
p. 86 · See in the dictionary: ujti
Translation (Spanish)
— Shikita uni kuyamet tik ne ujti. Wan taja, tikpia kujkuyamet?
— ¡Mira ese cerdo en el camino! ¿Tu tienes un cerdo?
30 Chilkwachtzin wan ne kuyut
— Yaja nechilwij ka te niweli nitaketza iwan aka tik ne ujti.
p. 95 · See in the dictionary: ujti
Translation (Spanish)
— Yaja nechilwij ka te niweli nitaketza iwan aka tik ne ujti. Niawa tel!
— Ella me dijo que no puedo hablar con nadie en el camino. Ya me voy pues!
Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)
3 occurrences
p. 66 · Nahuizalco
Shu nuipan, ka (naja) nimetzwikas maltijtuk wan tawil tik ne ujti.
p. 66 · Nahuizalco · See in the dictionary: ujti
Translation (Spanish)
Tikneki tiyaw nuwan? Shu nuipan, ka (naja) nimetzwikas maltijtuk wan tawil tik ne ujti.
Quieres ir conmigo? Sígueme, que (yo) te llevaré bañado de luz por el camino.
Eej, nutelpuchin nimetztasujta: ka ne lado wewejka pal taja (inak ne iteku ne taltijpak), ka ne tami nikajkawa miak chijchikitikmet ka kenha taja, kinekit witzet nuwan, pal senyawi nuwan iwan metzishmatis tik ne weyak ujti, pal timumachtiat teya cosas sin ke inte tikisat inte weli mumati (numati).
p. 66 · Nahuizalco · See in the dictionary: ujti
Translation (Spanish)
Sí, hijito querido: en aquellos lejos lugares para ti (dijo el padre del mundo), allá acabo de dejar muchos pequeñuelos que, como tú, desean venir conmigo, para acompañarme y conocerte en mi largo viaje, y para aprender muchas cosas que, sin salir no se pueden saber.
p. 73 · Nahuizalco
Ka nikan (nian) se tukat kenha nemi kicha ivavayu pal kitzkia ijijkwich iwan sayulin; ka ne se taltusan iwan ne weweyak iwan wan kwekwelna ijistit kwilewa ne tal, kitemua sijsikat pal kikwa; mas ka ne se takatzin ke musewia itan ne tunal chichinawi kipupua ne kojtan pal tik yaja kituka: tawiyal, shishikama, et, kamu, kanyash, ayu, talkamu, pula, kinia iwan teya muchi yaja ne tik techan timunekit; tik ini lado, se siwatuchti wan ume ipilawanchichin kinma' inchichit; tik ne seuk se at ka tzikwini wan wetzi ka patak kojtik pak wejwey wan tzijtzitzintik talpetat ka yaja ne at patak kutzajtzi saya mukwepa istak pusu iwan ini iwan mukwepa senpa pal yawi tik ne weya ujti; at tik wejwey ustut muitat panut mijmiak clases mijmichin, chakalin, tekwisi, ajayutzin iwan majmayankamet akukemet.
p. 73 · Nahuizalco · See in the dictionary: ujti
Translation (Spanish)
Tikita nikan (nian) se kawayujchin, se mistunchin ne kijkitzkia (kitkijkia) se kimichinchin; ka ne ume peluchichin ka mutalua sin ke tzutawa ishpan inan? Ka nikan (nian) se tukat kenha nemi kicha ivavayu pal kitzkia ijijkwich iwan sayulin; ka ne se taltusan iwan ne weweyak iwan wan kwekwelna ijistit kwilewa ne tal, kitemua sijsikat pal kikwa; mas ka ne se takatzin ke musewia itan ne tunal chichinawi kipupua ne kojtan pal tik yaja kituka: tawiyal, shishikama, et, kamu, kanyash, ayu, talkamu, pula, kinia iwan teya muchi yaja ne tik techan timunekit; tik ini lado, se siwatuchti wan ume ipilawanchichin kinma' inchichit; tik ne seuk se at ka tzikwini wan wetzi ka patak kojtik pak wejwey wan tzijtzitzintik talpetat ka yaja ne at patak kutzajtzi saya mukwepa istak pusu iwan ini iwan mukwepa senpa pal yawi tik ne weya ujti; at tik wejwey ustut muitat panut mijmiak clases mijmichin, chakalin, tekwisi, ajayutzin iwan majmayankamet akukemet.
Ves aquí un caballito, un gatito que cazó un ratoncillo; allá dos perritos que corren sin cansarse cerca a la madre? Acá una araña que parece estar haciendo su tela para cazar moscas y mosquitos; allí un topo, que, con sus largas y corvadas uñas escarba la tierra, buscando hormigas para comérselas; más allá un hombre que sin descansar bajo el ardiente sol limpia el campo para en él sembrar maíz, jícama, frijoles, yuca, caña, oyama, batata, plátano, guineo y de todo lo que en el pueblo hace falta; en este lado, una coneja con sus dos conejuelos al pie dándoles de mamar; en ese otro, un río que salta y cae de muy alto sobre grandes y duras peñas, por lo que el agua hace mucho ruido volviéndose blanca y ésta, aquella otra vez, para seguir su largo camino, río que en sus profundas pozas vense pasar muchas clases de peces, camarones, cangrejos, tortugas y hambrientos caimanes.
Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)
2 occurrences
Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975
Pero en ese caso siyujti nemi se takat intelijentej, wan muchiwki proponer ke era de mas tay witzet kichiwat nin tik tutechan.
Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975
Translation
But in this case, once there was a smart man who held that what they came to do in our town was too much.
El Sipitillo · Santo Domingo de Guzmán, 1975
Ne syujti ne nupiltzin kimutij ka yajki kimutiat tzanat ne tik ne mil, yajika kimutij a, ina kitak ne Sipitiyuj, ina.
El Sipitillo · Santo Domingo de Guzmán, 1975
Translation
Once my son was terrified when he was going to frighten off grackels there in the cornfield. So he was frightened; he says he saw the sipitillo.
Sources and licenses
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).