Texts
Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.
Searching only King, Timumachtikan! (2011) · All texts
261 occurrences · Clear
King, Timumachtikan! (2011)
261 occurrences
1 Yek tunal!
2 Ken mutukay?
3 Ini ne tamachtiani
4 Tay tikneki?
Sema pula wan awakat.
p. 27 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Sólo plátano y aguacate.
Nikneki ajawakat, pujpula wan tujtumat.
p. 28 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Quiero aguacates, plátanos y tomates.
Yey awakat, nawi pula wan makwil tumat.
p. 28 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Tres aguacates, cuatro plátanos y cinco tomates.
Semaya tujtumat, ajawakat wan pujpula.
p. 28 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Sólo tomates,aguacates y plátanos.
5 Tay kichiwa?
Wan ne mistun?
p. 30 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
¿Y el gato?
Wan ká uni?
p. 31 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
¿Y quién es ese?
Wan ne takat?
p. 31 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
¿Y el hombre?
Wan uni pelu tay kichiwa?
p. 31 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
¿Y ese perro qué hace?
6 Tay kichiwat yejemet?
Wan ká nemi ka ikuni?
p. 33 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
¿Y quién está allá?
Wan tay kichiwat ne takamet?
p. 33 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
¿Y qué hacen los hombres?
Ne takamet wan ne siwatket tekitit.
p. 33 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Los hombres y las mujeres trabajan.
7 Tay horaj timuketza?
Tay horaj timuketza ka tapuyawa? — Nimuketza makwil horaj o makwil horaj wan tajku.
p. 35 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
¿A qué hora te levantas por la mañana? — Me levanto a las cinco o a las cinco y media.
Niajsi chikume horaj, wan nitekiti hasta tajkutunal.
p. 35 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Tay horaj tikisa? — Naja nikisa chikwasen horaj. Niajsi chikume horaj, wan nitekiti hasta tajkutunal.
¿A qué hora sales? — Salgo a las seis. Llego a las siete, y trabajo hasta mediodía.
Tay horaj tikuchi ka tayua? — Nitakwa chikwey horaj wan nimuteka chiknawi horaj, pal nimuketza peyna.
p. 35 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
¿A qué hora te duermes por la noche? — Como a las ocho y me acuesto a las nueve, para levantarme temprano.
8 Nikpia se mistun
9 Tay tikchiwa?
Ninemi yek, wan taja?
p. 41 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Estoy bien, ¿y usted?
Nikchiwa tamal wan nikmana et.
p. 41 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Hago tortillas y cuezo frijoles.
Wan ne et?
p. 41 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
¿Y los frijoles?
Nikmana ne et tik se kumit, wan niktalia ne kumit pak ne tit.
p. 41 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Cuezo los frijoles en una olla, y pongo la olla encima del fuego.
Yaja mumachtia ka tapuyawa wan tekiti ka teutak.
p. 41 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Él estudia por la mañana y trabaja por la tarde.
Kikwa tamal iwan et.
p. 41 · See in the dictionary: wan
Translation (Spanish)
Come tortillas con frijoles.
Nusan mawiltia iwan ikunpawan.
p. 41 · See in the dictionary: kunpa, wan
Translation (Spanish)
También juega con sus amigos.
10 Tay tikwa?
Naja nimumachtia ka tapuyawa wan nitekiti ka teutak.
p. 44 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Yo estudio por la mañana y trabajo por la tarde.
Nimukwepa tajkutunal wan nitakwa.
p. 44 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Regreso a mediodía y como.
Nikwa tamal iwan et.
p. 44 · See in the dictionary: wan
Translation (Spanish)
Como tortillas con frijoles.
Nusan nimawiltia iwan nukunpawan.
p. 44 · See in the dictionary: wan, kunpa
Translation (Spanish)
También juego con mis cheros.
11 Shisa!
Ne siwapiltzin isa wan muketza.
p. 46 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
La niña despierta y se levanta.
“Eje, ashan nisa wan nimuketza,” ina ne siwapiltzin.
p. 46 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
“Sí, ahora me despierto y me levanto,” dice la niña.
“Ashan shikwa tamal wan shikuni cafe,” ina ne inan.
p. 46 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
“Hoy comé tortillas y bebé café,” dice su madre.
12 Ken ne mupelu?
Eje, kipia se pelu wan ume mistun.
p. 49 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Sí, tiene un perro y dos gatos.
Ne ipelu tiltik, wan ne imijmistun nusan.
p. 49 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Su perro es negro, y sus gatos también.
Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan.
p. 51 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan. Nusan nemi se wey tepet.
En mi pueblo hay muchas casas, un pequeño mercado, dos bonitas iglesias, y un río. También hay un cerro (o volcán) grande.
13 Chilkwachtzin
14 Tinemit tik Witzapan
15 Antaketzat Nawat?
Sejse titaketzat wan sejse tesu welit.
p. 59 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Te muchi. Sejse titaketzat wan sejse tesu welit.
No todos. Algunos hablamos y algunos no pueden.
Tik sejse, muchi ne kujkunet mumachtiat, wan tik sejse tesu.
p. 59 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
En algunas, todos los niños aprenden, y en otras no.
Wan anmejemet?
p. 59 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Wan anmejemet? Nusan ankipiat tajtamachtiluyan kan mumachtiat Nawat?
¿Y ustedes? También tienen escuelas donde aprenden náhuat?
16 Miak o chiupi?
Tik tutechan tikpiat ume tamachtiluyan, se wey wan se chikitik.
p. 61 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
En nuestro pueblo tenemos dos escuelas, una grande y una pequeña.
Te nikmati, pero tik ne wey tamachtiluyan nemit miak kunet, wan tik ne chikitik, nemit semaya chiupi.
p. 61 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
No sé, pero en la escuela grande hay muchos niños, y en la pequeña, sólo hay pocos.
Sejse mumachtiat wan tekitit, wan sejse te mumachtiat, semaya tekitit.
p. 61 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Tesu muchi. Sejse mumachtiat wan tekitit, wan sejse te mumachtiat, semaya tekitit.
No todos. Algunos estudian y trabajan, y algunos no estudian, sólo trabajan.
17 Taika tichuka?
“Maka shimajmawi, nukunew, naja ninemi muwan!”
p. 63 · See in the dictionary: wan
Translation (Spanish)
— ¡No tengas miedo, mi niño, yo estoy contigo!
18 Kan minaya?
Ne tupelu mawiltia, mutalua wan minaya.
p. 66 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Ne tupelu mawiltia, mutalua wan minaya. Kan minaya ashan?
Nuestro perro juega, corre y se esconde. ¿Dónde se esconde ahora?
Niktemua wan te nikajsi...
p. 66 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
— Te. Niktemua wan te nikajsi...
— No. Lo busco y no lo encuentro...
Yaja mawiltia iwan ne tumistun itan ne mesaj!
p. 66 · See in the dictionary: wan
Translation (Spanish)
Nikmati kan nemi. Shikita! Yaja mawiltia iwan ne tumistun itan ne mesaj!
Ahora sé dónde está. ¡Mira! ¡Juega con nuestro gato debajo de la mesa!
19 Te nikajsi nuamatzin
Ika te nikpia tay iwan.
p. 68 · See in the dictionary: wan
Translation (Spanish)
Porque no tengo con qué.
Shikwi se tisat wan shitajkwilu tik ne muamatzin!
p. 68 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
¡Usa un lápiz y escribe en tu cuaderno!
Naja niktemua wan te nikajsi.
p. 68 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Yo lo busco, pero no lo encuentro.
Wan ne mukustalchin, kan tikpia?
p. 68 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Y tu mochila, ¿dónde la tienes?
21 Te niweli nitajkwilua
Shiktapu ne muamatzin wan shitajkwilu...
p. 74 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Shiktapu ne muamatzin wan shitajkwilu... Wan ashan kanka tiaw?
Abre tu cuaderno y escribe... ¿Y ahora a dónde vas?
Wan ashan kanka tiaw?
p. 74 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Shiktapu ne muamatzin wan shitajkwilu... Wan ashan kanka tiaw?
Abre tu cuaderno y escribe... ¿Y ahora a dónde vas?
Ashan shikwi ini iswat wan shitajkwilu ken muchi.
p. 74 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Tiweli tiaw tikua se nemanha. Ashan shikwi ini iswat wan shitajkwilu ken muchi.
Puedes ir a comprar uno luego. Ahora toma esta hoja y escribe como todos.
22 Tiwitz nuwan?
Wan taja?
p. 76 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Niaw nuchan. Wan taja?
Voy a casa. ¿Y tú?
Tiwitz nuwan?
p. 76 · See in the dictionary: wan
Translation (Spanish)
Naja niaw ka tiendaj nikua se amatzin. Tiwitz nuwan?
Yo voy a la tienda a comprar un cuaderno. ¿Vienes conmigo?
Te niweli niwitz muwan.
p. 76 · See in the dictionary: wan
Translation (Spanish)
No puedo venir contigo.
Nemi pal ninaka iwan.
p. 76 · See in the dictionary: wan
Translation (Spanish)
Ka ne nuikaw nemi nuchan. Nemi pal ninaka iwan.
Porque está mi hermanito en casa. Tengo que quedarme con él.
Tiwelit tiawit ka muchan achtu, wan nemanha ne muikaw weli witz tuwan ka tiendaj.
p. 76 · See in the dictionary: wan, eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku
Translation (Spanish)
Naja nikmati! Tiwelit tiawit ka muchan achtu, wan nemanha ne muikaw weli witz tuwan ka tiendaj. Tikneki?
¡Yo sé! Podemos ir a tu casa primero, y luego tu hermano puede venir con nosotros a la tienda.
23 Kanka yawi?
Kitemua kitemua wan te kiajsi.
p. 79 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Ika nemi pal tajkwilua. Ashan te weli tajkwilua ika te kiajsi ne iamatzin. Kitemua kitemua wan te kiajsi.
Porque tiene que escribir en su cuaderno. Ahora no puede escribir porque no encuentra su lápiz. Busca y busca pero no lo encuentra.
24 Tik ne tiankis (1)
Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia.
p. 81 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.
Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.
Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe.
p. 81 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.
Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.
Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia.
p. 81 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.
Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.
Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis.
p. 81 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis. Paula kinutza, wan kitajtani keski ipatiw ne pula.
Una mujer se pone a vender aguacates y plátanos en el mercado. Paula le habla, le pregunta cuánto valen los plátanos.
Paula kinutza, wan kitajtani keski ipatiw ne pula.
p. 81 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis. Paula kinutza, wan kitajtani keski ipatiw ne pula.
Una mujer se pone a vender aguacates y plátanos en el mercado. Paula le habla, le pregunta cuánto valen los plátanos.
Kinekiuk ne chil wan ne cafe.
p. 81 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Paula kitashtawia ne tanamakani. Kinekiuk ne chil wan ne cafe. Yawia kitemua...
Paula le paga a la vendedora. Todavía falta el chile y el café. Ya va a buscarlo...
25 Tik ne tiankis (2)
Paula kitemua chijchil tik ne tiankis wan te kiajsi.
p. 84 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
Paula kitemua chijchil tik ne tiankis wan te kiajsi. Yaja kitajtanilia se tanamakani:
Paula busca chiles en el mercado y no encuentra. Ella le pregunta a una vendedora:.
— Kia nikpia — ina ne tanamakani. — Nikpia shushuknaj chil wan nusan nikpia chiltik su tikneki.
p. 84 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
— Sí tengo — dice ella. — Tengo chile verde y también tengo rojo si quiere.
Kwak tami kikua chil, cafe wan muchi tay muneki, Paula mukwepa ichan.
p. 84 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
26 Tik ne shajkal
Wan taja, tikpia kujkuyamet?
p. 86 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
— Shikita uni kuyamet tik ne ujti. Wan taja, tikpia kujkuyamet?
— ¡Mira ese cerdo en el camino! ¿Tu tienes un cerdo?
— Eje, nikpia tijtijlan, tujtuchti wan nusan pejpelu.
p. 86 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
— Sí, tengo gallinas, conejos y también perros.
Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat.
p. 86 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
— Te. Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat. Ne tujtuchti kenha. Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat. Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.
— No. Las gallinas y los verdos están para comer. Los conejos lo mismo. Las gallinas también dan huevos para comer y para vender. Los perros sólo vigilan el rancho.
Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat.
p. 86 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
— Te. Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat. Ne tujtuchti kenha. Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat. Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.
— No. Las gallinas y los verdos están para comer. Los conejos lo mismo. Las gallinas también dan huevos para comer y para vender. Los perros sólo vigilan el rancho.
27 Ne Nawat ne taketzalis ipal nutechan
— Nunoya wan nutatanoy welit taketzat.
p. 88 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
— Nunoya wan nutatanoy welit taketzat. Ne nunan ina ka te weli, pero yaja weli!
— Mi abuela y mi abuelo pueden hablar bien. ¡Mi madre dice que no puede, pero puede!
— Wan ne mukujkunew?
p. 88 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
— ¿Y tus hijos?
— Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan.
p. 88 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
— Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan. Nusan, nikneki nimumachtia ipal ne kujkunet...
— Quiero aprender porque el náhuat es la lengua de los antepasados, de nuestra tierra y de mi pueblo. También, quiero aprender para los niños...
— Tiknekit titaketzat ne taketzalis ipal ne tunoywan!
p. 88 · See in the dictionary: noya
Translation (Spanish)
— ¡Queremos hablar la lengua de nuestros abuelos!
— Wan ika ne Nawat yektzin!
p. 88 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
— ¡El náhuat es lindo!
28 Keman tiaw timukwepa?
29 Tiweli tiaw tiktajtanilia
— Naja nikneki niaw nitaketza iwan ne tamachtiani Francisco.
p. 94 · See in the dictionary: wan
Translation (Spanish)
— Quiero ir a hablar con el maestro Francisco.
— Taika tikneki titaketza iwan?
p. 94 · See in the dictionary: wan
Translation (Spanish)
— ¿Por qué quieres hablar con él?
— Pal niktajtanilia keman yawit welit witzet ne nukunpawan pal timawiltiat ka nuchan.
p. 94 · See in the dictionary: kunpa
Translation (Spanish)
— Para preguntarle cuándo podran venir mis amigos para que juguemos en mi casa.
30 Chilkwachtzin wan ne kuyut
— Nukunew, kanka tiaw iwan uni chikiwit tentuk iwan takwal?
p. 95 · See in the dictionary: wan
Translation (Spanish)
— Mi hija, ¿a dónde vas con ese canasto lleno de comida?
— Su tikneki, niweli niwitz muwan pal nimetzpalewia.
p. 95 · See in the dictionary: wan
Translation (Spanish)
— Si querés, puedo venir contigo para ayudarte.
— Yaja nechilwij ka te niweli nitaketza iwan aka tik ne ujti.
p. 95 · See in the dictionary: wan
Translation (Spanish)
— Yaja nechilwij ka te niweli nitaketza iwan aka tik ne ujti. Niawa tel!
— Ella me dijo que no puedo hablar con nadie en el camino. Ya me voy pues!
31 Nikelnamiki nutechan
Tik tutechan tikelkawat ne itaketzalis ne tunoywan.
p. 97 · See in the dictionary: noya
Translation (Spanish)
— Tejkia tay titakaktuk. Pero ashan tea welit taketzat muchi. Tik tutechan tikelkawat ne itaketzalis ne tunoywan.
— Es verdad lo que has oído. Pero ahora ya no pueden hablar muchos. En nuestro pueblo olvidamos la lengua de nuestros abuelos.
Yaja ne taketzalis ipal ne noymet ipal tutechan, wan nusan tutaketzalis.
p. 97 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
— Naja te nikneki nikelkawa. Nechmachtij ne nunan kwak nichikitik katka. Yaja ne taketzalis ipal ne noymet ipal tutechan, wan nusan tutaketzalis.
— ¡Yo no la quiero olvidar. Me lo enseñó mi madre cuando era pequeño. Es el idioma de los abuelos de nuestro pueblo, y también es nuestro idioma.
32 Ume takwikalis
iwan tikuat tutakwal
p. 101 · See in the dictionary: wan
Translation (Spanish)
y compramos nuestra comida
wan uksejseuk ipal titakwat.
p. 101 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
y otras cosas para comer.
wan tay tikitztuk ka ne?
p. 101 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
y qué has visto allí?
tejtepet wan kwajkwawit
p. 101 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
cerros y árboles
wan miak yektzin tajtal.
p. 101 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
y muchas lindas tierras.
wan ne tu-Apantepet
p. 101 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
y nuestro Apantepet
wan tajtaketzat Nawat.
p. 101 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
y platican en náhuat.
Iwan ini naja niawa
p. 101 · See in the dictionary: wan
Translation (Spanish)
Con esto ya me voy
wan ne iyulu nukunpawan!
p. 101 · See in the dictionary: kunpa, eltiw, ikaw, kujkul, kunet, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
y el corazón de mis compañeros!
33 Sujsul nipakiskia
Iwan ne tumin tiwelit tikuat takwal wan tiwelit tikchiwat uksejse kumal.
p. 103 · See in the dictionary: wan, eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku
Translation (Spanish)
— Nusan muchiwat kujkumal pal tiknamakat. Iwan ne tumin tiwelit tikuat takwal wan tiwelit tikchiwat uksejse kumal.
— También se hacen comales para vender. Con el dinero podemos comprar comida y hacer más comales.
— Te, ika nemit pal musajsakat ne kujkumal ka ukse techan pal tiknamakat, wan chiupi tumin naka pal muchi titakwat tik ne kal.
p. 103 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
— No, porque hay que llevar los comales a otro pueblo para venderlos, y queda poco dinero para que todos en casa coman.
Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil.
p. 103 · See in the dictionary: eltiw, ikaw, kujkul, kunet, kunpa, pipi, teku, wan
Translation (Spanish)
— Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.
— Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.
Sentences 1–100 of 219 · Next
Sources and licenses
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).