Texts
Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.
Searching only King, Timumachtikan! (2011) · All texts
35 occurrences · Clear
King, Timumachtikan! (2011)
35 occurrences
19 Te nikajsi nuamatzin
Te niweli.
p. 68
Translation (Spanish)
No puedo.
20 Shu shikua se amatzin!
Yajika te niweli nitajkwilua!
p. 70
Translation (Spanish)
Nikmati! Yajika te niweli nitajkwilua!
¡Lo sé, por eso no puedo escribir!
Kan niweli nikua?
p. 70
Translation (Spanish)
¿Dónde lo puedo comprar?
21 Te niweli nitajkwilua
Tiweli tiaw tikua se nemanha.
p. 74
Translation (Spanish)
Tiweli tiaw tikua se nemanha. Ashan shikwi ini iswat wan shitajkwilu ken muchi.
Puedes ir a comprar uno luego. Ahora toma esta hoja y escribe como todos.
Te niweli nitajkwilua.
p. 74
Translation (Spanish)
No puedo escribir.
Taika te tiweli titajkwilua?
p. 74
Translation (Spanish)
¿Por qué no puedes escribir?
Ashan tiweli tikwi ne nupal.
p. 74
Translation (Spanish)
Ashan tiweli tikwi ne nupal. Tiweli tiktemua ne mupal nemanha.
Ahora puedes usar el mío. Puedes buscar el tuyo luego.
Tiweli tiktemua ne mupal nemanha.
p. 74
Translation (Spanish)
Ashan tiweli tikwi ne nupal. Tiweli tiktemua ne mupal nemanha.
Ahora puedes usar el mío. Puedes buscar el tuyo luego.
22 Tiwitz nuwan?
Te niweli niwitz muwan.
p. 76
Translation (Spanish)
No puedo venir contigo.
Tiwelit tiawit ka muchan achtu, wan nemanha ne muikaw weli witz tuwan ka tiendaj.
p. 76
Translation (Spanish)
Naja nikmati! Tiwelit tiawit ka muchan achtu, wan nemanha ne muikaw weli witz tuwan ka tiendaj. Tikneki?
¡Yo sé! Podemos ir a tu casa primero, y luego tu hermano puede venir con nosotros a la tienda.
23 Kanka yawi?
Ashan te weli tajkwilua ika te kiajsi ne iamatzin.
p. 79
Translation (Spanish)
Ika nemi pal tajkwilua. Ashan te weli tajkwilua ika te kiajsi ne iamatzin. Kitemua kitemua wan te kiajsi.
Porque tiene que escribir en su cuaderno. Ahora no puede escribir porque no encuentra su lápiz. Busca y busca pero no lo encuentra.
27 Ne Nawat ne taketzalis ipal nutechan
— Tiweli titaketza Nawat?
p. 88
Translation (Spanish)
— ¿Puedes hablar náhuat?
— Niweli chiupichin.
p. 88
Translation (Spanish)
— Niweli chiupichin. Nikneki nimumachtia.
— Puedo un poco. Quiero aprender.
Ne nunan ina ka te weli, pero yaja weli!
p. 88
Translation (Spanish)
— Nunoya wan nutatanoy welit taketzat. Ne nunan ina ka te weli, pero yaja weli!
— Mi abuela y mi abuelo pueden hablar bien. ¡Mi madre dice que no puede, pero puede!
29 Tiweli tiaw tiktajtanilia
— Te tiaw tiweli tikita ne tajtzin Francisco musta ka tapuyawa.
p. 94
Translation (Spanish)
— No podrás ver al señor Francisco mañana por la mañana.
Tiweli tiaw tiktajtanilia ka teutak.
p. 94
Translation (Spanish)
— Te nikmati, te nechilwij. Pero yawi mukwepa ka tajkutunal. Tiweli tiaw tiktajtanilia ka teutak.
— No sé, no me dijo. Pero regresará a mediodía. Puedes ir a preguntarle en la tarde.
30 Chilkwachtzin wan ne kuyut
— Su tikneki, niweli niwitz muwan pal nimetzpalewia.
p. 95
Translation (Spanish)
— Si querés, puedo venir contigo para ayudarte.
— Yaja nechilwij ka te niweli nitaketza iwan aka tik ne ujti.
p. 95
Translation (Spanish)
— Yaja nechilwij ka te niweli nitaketza iwan aka tik ne ujti. Niawa tel!
— Ella me dijo que no puedo hablar con nadie en el camino. Ya me voy pues!
32 Ume takwikalis
te niweli nikelkawa
p. 101
Translation (Spanish)
que no puedo olvidar
33 Sujsul nipakiskia
Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...
p. 103
Translation (Spanish)
— Tik ne mil semaya ne takamet tekitit. Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...
— En la milpa sólo los hombres trabajan. Las mujeres vigilan la casa, barren, crían a los niños, salen a comprar comida, cuando se puede también van a vender, también cocinan para todos...
Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil.
p. 103
Translation (Spanish)
— Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.
— Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.
36 Yawi Carlita ichan inoya
— Tiweli tipewa tituchpana, wan naja niaw nipewa nitapaka.
p. 111
Translation (Spanish)
— Tiweli tipewa tituchpana, wan naja niaw nipewa nitapaka. Kwak tami tutekiw, tiaw tiwelit tikmanat ne takwal.
— Puedes empezar a barrer, y yo empezaré a lavar. Después del trabajo, podremos cocinar la comida.
39 Niweli nimetzmachtia!
— Taja tiweli Nawat?
p. 117
Translation (Spanish)
— ¿Vos podés náhuat?
— Maya niweli chiupichin.
p. 117
Translation (Spanish)
— Maya niweli chiupichin. Wan taja?
— Puedo un poquito no más. ¿Y vos?
Yajika niweli ne taketzalis.
p. 117
Translation (Spanish)
— Kwak nichikitik ne nunan wan nunoya nechnutzat katka tik Nawat. Yajika niweli ne taketzalis. Ne munan weli Nawat?
— Cuando era pequeño mi madre y mi abuela me hablaban en náhuat. Por eso puedo el idioma. ¿Tu mamá puede náhuat?
Ne munan weli Nawat?
p. 117
Translation (Spanish)
— Kwak nichikitik ne nunan wan nunoya nechnutzat katka tik Nawat. Yajika niweli ne taketzalis. Ne munan weli Nawat?
— Cuando era pequeño mi madre y mi abuela me hablaban en náhuat. Por eso puedo el idioma. ¿Tu mamá puede náhuat?
— Te weli, yajika naja te nikmati.
p. 117
Translation (Spanish)
— No puede, por eso no sé yo.
— Su tikneki, niweli nimetzmachtia!
p. 117
Translation (Spanish)
— ¡Si querés, puedo enseñarte!
40 Tay metzilwij ma shikchiwa?
Semaya shinechchia chiupichin pal niweli niaw niktemua nutumin.
p. 120
Translation (Spanish)
— Yek, naja nusan nimuneki niaw nitakua. Semaya shinechchia chiupichin pal niweli niaw niktemua nutumin.
— Bien, yo también necesito ir a comprar. Sólo esperame un poquito para que pueda ir a buscar mi dinero.
— Te niweli.
p. 120
Translation (Spanish)
— No puedo.
42 Nikinmachtia tay nimumachtia
Nikelnamiki tay yaja techmachtia, pal kiane najasan niweli nimuchiwa tamachtiani kwak nimukwepa nuchan.
p. 127
43 Te tiawit tikajkawat ma miki!
Kwak te nikmati ken itukay se, niweli niktajtanilia nunoya, nutatanoy o ne tamachtiani, wan ijkiuni nimumachtia.
p. 130
45 Nitachia iwan ne nujnuish
Su te, te tiweli titachia.
p. 134
50 Tamachtiani Alejandro
Ashan kwak niktzakwa ne nujnuish, niweli nikita uni itamachtiluyan.
p. 143
Sources and licenses
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).