Texts
Search a word in texts written in Nahuat and read it in context.
Searching only King, Timumachtikan! (2011) · All texts
50 occurrences · Clear
King, Timumachtikan! (2011)
50 occurrences
1 Yek tunal!
Nusan yek.
p. 19
Translation (Spanish)
También bien.
3 Ini ne tamachtiani
Fernando se tamachtiani nusan.
p. 23
Translation (Spanish)
Fernando es un profesor también.
4 Tay tikneki?
Shinechmaka se pula nusan.
p. 27
Translation (Spanish)
Deme un plátano también.
Tikneki nusan ejelut?
p. 28
Translation (Spanish)
¿Quieres también elotes?
5 Tay kichiwa?
Nusan.
p. 30
Translation (Spanish)
También.
Ne mistun nusan kuchi.
p. 31
Translation (Spanish)
El gato también duerme.
8 Nikpia se mistun
Ne kujkunet nusan kikwat et.
p. 38
Translation (Spanish)
Los niños también comen frijoles.
9 Tay tikchiwa?
Nusan mawiltia iwan ikunpawan.
p. 41
Translation (Spanish)
También juega con sus amigos.
10 Tay tikwa?
Nusan nimawiltia iwan nukunpawan.
p. 44
Translation (Spanish)
También juego con mis cheros.
12 Ken ne mupelu?
Ne ipelu tiltik, wan ne imijmistun nusan.
p. 49
Translation (Spanish)
Su perro es negro, y sus gatos también.
Nusan nemi se wey tepet.
p. 51
Translation (Spanish)
Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan. Nusan nemi se wey tepet.
En mi pueblo hay muchas casas, un pequeño mercado, dos bonitas iglesias, y un río. También hay un cerro (o volcán) grande.
13 Chilkwachtzin
Nunoya, ne mujmuish nusan wejwey!
p. 53
Translation (Spanish)
Abuela, ¡sus ojos también son grandes!
Nusan wejwey pal nimetzita yek! ina ne kuyut.
p. 53
Translation (Spanish)
También son grandes para te vea bien! dice el coyote.
14 Tinemit tik Witzapan
Nusan tikchiwat kumal.
p. 56
Translation (Spanish)
Titekitit tik ne mil. Nusan tikchiwat kumal.
Trabajamos en la milpa. También hacemos comales.
15 Antaketzat Nawat?
Nusan ankipiat tajtamachtiluyan kan mumachtiat Nawat?
p. 59
Translation (Spanish)
Wan anmejemet? Nusan ankipiat tajtamachtiluyan kan mumachtiat Nawat?
¿Y ustedes? También tienen escuelas donde aprenden náhuat?
24 Tik ne tiankis (1)
Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.
p. 81
Translation (Spanish)
Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.
Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.
— Tikneki nusan awakat?
p. 81
Translation (Spanish)
— Tikneki nusan awakat? Nikpia ajajwiak tumat... — kilwia ne tanamakani.
— ¿Quiere también aguacates? Tengo ricos tomates... — le dice la vendedora.
25 Tik ne tiankis (2)
— Kia nikpia — ina ne tanamakani. — Nikpia shushuknaj chil wan nusan nikpia chiltik su tikneki.
p. 84
Translation (Spanish)
— Sí tengo — dice ella. — Tengo chile verde y también tengo rojo si quiere.
26 Tik ne shajkal
— Nusan tikpia wey takwalmet?
p. 86
Translation (Spanish)
— ¿También tienes otros animales?
— Eje, nikpia tijtijlan, tujtuchti wan nusan pejpelu.
p. 86
Translation (Spanish)
— Sí, tengo gallinas, conejos y también perros.
Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat.
p. 86
Translation (Spanish)
— Te. Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat. Ne tujtuchti kenha. Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat. Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.
— No. Las gallinas y los verdos están para comer. Los conejos lo mismo. Las gallinas también dan huevos para comer y para vender. Los perros sólo vigilan el rancho.
27 Ne Nawat ne taketzalis ipal nutechan
Naja nusan niaw nimumachtia.
p. 88
Translation (Spanish)
— Mumachtiat tik ne tamachtiluyan. Naja nusan niaw nimumachtia.
— Aprenden en la escuela. Yo también voy a aprender.
Nusan, nikneki nimumachtia ipal ne kujkunet...
p. 88
Translation (Spanish)
— Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan. Nusan, nikneki nimumachtia ipal ne kujkunet...
— Quiero aprender porque el náhuat es la lengua de los antepasados, de nuestra tierra y de mi pueblo. También, quiero aprender para los niños...
31 Nikelnamiki nutechan
Yaja ne taketzalis ipal ne noymet ipal tutechan, wan nusan tutaketzalis.
p. 97
Translation (Spanish)
— Naja te nikneki nikelkawa. Nechmachtij ne nunan kwak nichikitik katka. Yaja ne taketzalis ipal ne noymet ipal tutechan, wan nusan tutaketzalis.
— ¡Yo no la quiero olvidar. Me lo enseñó mi madre cuando era pequeño. Es el idioma de los abuelos de nuestro pueblo, y también es nuestro idioma.
33 Sujsul nipakiskia
— Nusan muchiwat kujkumal pal tiknamakat.
p. 103
Translation (Spanish)
— Nusan muchiwat kujkumal pal tiknamakat. Iwan ne tumin tiwelit tikuat takwal wan tiwelit tikchiwat uksejse kumal.
— También se hacen comales para vender. Con el dinero podemos comprar comida y hacer más comales.
Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...
p. 103
Translation (Spanish)
— Tik ne mil semaya ne takamet tekitit. Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...
— En la milpa sólo los hombres trabajan. Las mujeres vigilan la casa, barren, crían a los niños, salen a comprar comida, cuando se puede también van a vender, también cocinan para todos...
36 Yawi Carlita ichan inoya
— Tesu, nusan timumachtijket se takwikalis tik Nawat ne techmachtij ne tamachtiani.
p. 111
Translation (Spanish)
— Tesu, nusan timumachtijket se takwikalis tik Nawat ne techmachtij ne tamachtiani. Wan timawiltijket.
— No, también aprendimos una canción en náhuat que nos enseñó la maestra. Y jugamos.
38 Ken intukay?
— Uni witz ukse siwat nusan.
p. 115
Translation (Spanish)
— Uni witz ukse siwat nusan. Ká witz iwan? Ume kunet. Tikinhita?
— Allí viene otra mujer también. ¿Quién viene con ella? Dos niños. ¿Tú los ves?
Tiawita tejemet nusan.
p. 115
Translation (Spanish)
— Teutaka. Yejemet yawita. Tiawita tejemet nusan.
— Ahora ya es tarde. Ellos ya se van a su casa. Nosotros también ya nos vamos [o: vámonos].
39 Niweli nimetzmachtia!
— Tik ne tamachtiluyan, nusan techilwia ne tamachtiani ma tikchiwakan ijkiuni.
p. 117
Translation (Spanish)
— En la escuela, también nos dice la maestra que hagamos así.
40 Tay metzilwij ma shikchiwa?
— Yek, naja nusan nimuneki niaw nitakua.
p. 120
Translation (Spanish)
— Yek, naja nusan nimuneki niaw nitakua. Semaya shinechchia chiupichin pal niweli niaw niktemua nutumin.
— Bien, yo también necesito ir a comprar. Sólo esperame un poquito para que pueda ir a buscar mi dinero.
41 Se tanamakani wan se takuani
Uni siwat nusan tanamaka.
p. 124
Nusan se tanamakani.
p. 124
42 Nikinmachtia tay nimumachtia
Yejemet nusan ingustoj mumachtiat Nawat.
p. 127
Nusan tiwelit tinat ka kwak ne nunan kipalewia ne nuikaw muketza, ne nunan kiketza ne nuikaw.
p. 127
43 Te tiawit tikajkawat ma miki!
Nusan nitaketza ijkiuni iwan nukunpawan seujseujti.
p. 130
Melka uni, yejemet pakit sujsul ika tejemet tiwelit titaketzat, wan ingustoj mumachtiat tuwan nusan.
p. 130
Nunoya wan nutatanoy nusan kitat yek ma timumachtikan, wan inat ka titaketzat galantzin.
p. 130
44 Se yualu
— Nikpia ini nuikaw wan nusan nikpia se nueltiw.
p. 132
45 Nitachia iwan ne nujnuish
— Taja nusan tikpia muchi uni: mujmuish, munajnakas, muyak wan muten.
p. 134
Ne tuten pal titakwat wan tiatit wan nusan pal titaketzat.
p. 134
48 Nikneki ma shiwikikan nuwan
Nusan kinekituya ma wiki tuwan ne nueltiw chikitik, pal te naka isel tik ne kal wan pal techpalewia tik ne tiankis.
p. 140
Tiawit tikwikat ne mueltiw nusan pal te naka isel.
p. 140
Ne tejteksisti nusan.
p. 140
49 Nugustoj niaw ka tiankis
Tejkia ka ne tanamakanimet tesu semaya chachalakat wan pajpakit, nusan tekitit pal kichiwat ganar ne tumin ne munekit pal takwat.
p. 141
Melka ne chachalaka te kipia ipatiw, yaja nusan ajwiak!
p. 141
50 Tamachtiani Alejandro
Yaja itukay Tajtzin Alejandro, wan nusan tikilwiat katka Tamachtiani Alejandro.
p. 143
Nusan kipiatuya se achtuish pal tachia yek.
p. 143
Naja te nikelkawa, wan nusan te nikelkawa muchi ne nukunpawan.
p. 143
Sources and licenses
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adapted by nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adapted by nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).