washakej
Ordóñez (2026) · Sin pueblo
- Variante
- walchakej
- Definición
- Un mal espíritu que asusta o espanta de noche, de forma de un ave grande como jolote. gualchaque, gualxaque, guaxaque. Inak ne Nantzin, keman yaja chikitik katka, ne Washake ajsik ka ichan kwak yaja kuchi, wan tejkuk pak itapech wan mijtutij. Yaja majmawi wey, chukak wan kinutzatuya inan: - Nunan, nin nemi ne Washake- wan inan, kwalani kilwij: - shitakaktuk wan shikchi, su te, ma metzkwika ne washake. Ina yaja, ne washake. Kipiya se tzuntekumat itan sejsé iejtapal. Tumak wan jierotej yaja. Dijo la señora, cuando ella era pequeña, el gualchaque llegó a su casa mientras dormía, y se subió a su cama y bailó. Ella tenía bastante miedo, lloró y llamaba a su mama: - Mamá, acá está el gualchaque, y su mamá, le dijo enojada: callate, y esperate, sino te va a llevar el galchaque. Tenía una calavera bajo cada ala. Era grande y feo. Naja nechilwijtiwit ne washakej ajsi mijtutia ijpak mutapech kwak ta' tiawa timiki wan tiasneki ka tepet ika tiajtuk tiktajtani tumin u tikchiwtuk se paktu wan ne itekuyu. Me dijeron que el gualchaque llega a bailar sobre tu cama mientras ya vas a morirte y vas a ir al cerro porque has ido a pedir dinero o has hecho un pacto con el dueño.
sus.
- Tal como se imprime
- washakej, walchakej sus. Un mal espíritu que asusta o espanta de noche, de forma de un ave grande como jolote. gualchaque, gualxaque, guaxaque. Inak ne Nantzin, keman yaja chikitik katka, ne Washake ajsik ka ichan kwak yaja kuchi, wan tejkuk pak itapech wan mijtutij. Yaja majmawi wey, chukak wan kinutzatuya inan: - Nunan, nin nemi ne Washake- wan inan, kwalani kilwij: - shitakaktuk wan shikchi, su te, ma metzkwika ne washake. Ina yaja, ne washake. Kipiya se tzuntekumat itan sejsé iejtapal. Tumak wan jierotej yaja. Dijo la señora, cuando ella era pequeña, el gualchaque llegó a su casa mientras dormía, y se subió a su cama y bailó. Ella tenía bastante miedo, lloró y llamaba a su mama: - Mamá, acá está el gualchaque, y su mamá, le dijo enojada: callate, y esperate, sino te va a llevar el galchaque. Tenía una calavera bajo cada ala. Era grande y feo. Naja nechilwijtiwit ne washakej ajsi mijtutia ijpak mutapech kwak ta' tiawa timiki wan tiasneki ka tepet ika tiajtuk tiktajtani tumin u tikchiwtuk se paktu wan ne itekuyu. Me dijeron que el gualchaque llega a bailar sobre tu cama mientras ya vas a morirte y vas a ir al cerro porque has ido a pedir dinero o has hecho un pacto con el dueño.