Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

105 ocurrencias en 6 textos · Borrar

Tajtaketza pal Ijtzalku67Naja Ni Genaro1Achtu Taksalis3Timumachtikan!13El Pipil de la Región de los Itzalcos16The Pipil Language of El Salvador5

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

67 ocurrencias

Capítulo 1

  • Musta tiu-tikcha arar tatajku pal ne tawial.

    p. 18 · Ver en el diccionario: tajku

Capítulo 5

  • Ne kichiwat se yualu, kichiwat nakatamal, wan ne siwapil kitaliat itajku kan takatik katka ne at, wan kiliat ma wetzka.

    p. 28 · Ver en el diccionario: tajku

Capítulo 6

  • Asiket tan se kwawit chiltik tzaput, wan kiasiket se tzaput wetztuk, wan kipejpenki wan kitajkuk, kishtik, ne se tajku kimakak ne itzuntekun, ne seuk tajku kikwak yaja.

    p. 30 · Ver en el diccionario: tajku

  • Inte yajki ka ajku wan kitzkik ka tani, panuk ten ne itili.

    p. 35 · Ver en el diccionario: ajku

  • Tiu-tiwitzet tajkutunal.”

    p. 37 · Ver en el diccionario: tajku, tajkutunal, tunal

Ver las 61 oraciones

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

1 ocurrencia

Tunan Tal

  • Panu sujsul tunal wan nimuchiwki chulet, kunij teya akaj nechneki kwak nikukuya, maya nuiknuwan, kenhayuk nechnekit pero ajsi keman teya akaj nechneki, nan nuiknuwan, ajsi se tunal ka naja nimiki, kunij nan nusiwaw nan nupilawan nechnekit, yawit nechmimat ken kimimat ne kupajsul tik ne kupajsultal, maya taja, Tunan Tal, ashta kwak timikit titechneki ka kunij tiktapua mumajmajkul pal titechnamiki.

    p. 32 · Ver en el diccionario: majkul

    Traducción

    Padiush, Nan Tal, ka taja tikitak kwak ninesik, tikitak kwak nipejki niweya, kwak nimuchiwki takat. Mupanpa naja niwelik nikchiwa muchi tay niwelik tik ne tunal, ninemik wejwey takapiltzin, nechmunekiket pal nitekitik iwanmet. Panu sujsul tunal wan nimuchiwki chulet, kunij teya akaj nechneki kwak nikukuya, maya nuiknuwan, kenhayuk nechnekit pero ajsi keman teya akaj nechneki, nan nuiknuwan, ajsi se tunal ka naja nimiki, kunij nan nusiwaw nan nupilawan nechnekit, yawit nechmimat ken kimimat ne kupajsul tik ne kupajsultal, maya taja, Tunan Tal, ashta kwak timikit titechneki ka kunij tiktapua mumajmajkul pal titechnamiki. Yajika timetzilwitiat padiush, Tunan Tal!

    Gracias, Madre Tierra, porque tú viste cuando nací, viste cuando empecé a crecer, cuando me hice adulto. Gracias a ti pude hacer todo lo que pude en el día, estuve mucho tiempo joven, me necesitaron para trabajar. Después de muchos días envejecí, entonces ya nadie me quiere cuando enfermo, sólo mis hermanos, todavía me quieren pero llegará el día en que nadie me quiera, ni siquiera mis hermanos, llegará el día de mi muerte, entonces ni mi mujer ni mis hijos me querrán, me arrojarán como arrojan la basura en el basurero, sólo tú, Madre Tierra, hasta cuando nos morimos nos quieres, porque entonces abres tus brazos para recibirnos. ¡Por eso te doy las gracias, Madre Tierra!

Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)

3 ocurrencias

Tamachtilis 4: Tiawikan ka tiankis!

  • Semaya tinejnemit makwil cuadraj kan kalaki ne tunal wan ume ka ajkuik.

    Ver en el diccionario: ajkuik

Tamachtilis 10. Tay tikchiwat mujmusta

  • Nimuteka pal nikuchi chiknawi wan tajku.

    Ver en el diccionario: tajku

Tamachtilis 14. Nitakwa peyna

  • Tiu titamana ka tajku tunal?

    Ver en el diccionario: tajku

King, Timumachtikan! (2011)

13 ocurrencias

7 Tay horaj timuketza?

  • Tay horaj timuketza ka tapuyawa? — Nimuketza makwil horaj o makwil horaj wan tajku.

    p. 35 · Ver en el diccionario: tajku

    Traducción

    ¿A qué hora te levantas por la mañana? — Me levanto a las cinco o a las cinco y media.

  • Niajsi chikume horaj, wan nitekiti hasta tajkutunal.

    p. 35 · Ver en el diccionario: tajku, tajkutunal, tunal

    Traducción

    Tay horaj tikisa? — Naja nikisa chikwasen horaj. Niajsi chikume horaj, wan nitekiti hasta tajkutunal.

    ¿A qué hora sales? — Salgo a las seis. Llego a las siete, y trabajo hasta mediodía.

9 Tay tikchiwa?

  • Mukwepa tajkutunal pal takwa.

    p. 41 · Ver en el diccionario: tajku, tajkutunal, tunal

    Traducción

    Regresa a mediodía para comer.

10 Tay tikwa?

  • Nimukwepa tajkutunal wan nitakwa.

    p. 44 · Ver en el diccionario: tajku, tajkutunal, tunal

    Traducción

    Regreso a mediodía y como.

13 Chilkwachtzin

  • Nunoya, ina Chilkwachtzin, wejweyak ne mumajmajkul!

    p. 53 · Ver en el diccionario: majkul

    Traducción

    Abuela, dice Caperucita Roja, ¡qué largos son sus brazos!

Ver las 12 oraciones

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

16 ocurrencias

p. 60 · Nahuizalco

  • Inte kitat nan ajku, nan kwajkwawit, nan ne kajkal, nan ne iishkalyu ne takamet.

    p. 60 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: ajku

  • Kwak yawit ka ajku, ne pupuyumet yu-kitat.

    p. 60 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: ajku

p. 62 · Nahuizalco

  • Intajtajpal, né ikmati iwan ne tumin, inte mupiat asu-nte tik itajku ne tekiti.

    p. 62 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: tajku

    Traducción

    Intajtajpal, né ikmati iwan ne tumin, inte mupiat asu-nte tik itajku ne tekiti. Tikchakan ini, iwan welyaja timusewisket.

    Las fuerzas, el saber y el dinero, no se obtienen, sino por medio del trabajo. Hagamos esto, y después descansaremos.

p. 64 · Nahuizalco

  • Naja nikpia ume numajkul iwan majtakti mapipil.

    p. 64 · Nahuizalco

    Traducción

    Yo tengo dos brazos y diez dedos.

  • Taja tikpia ume mumetzkuyu iwan ume mumajkul.

    p. 64 · Nahuizalco

    Traducción

    Ud. tiene dos piernas y dos brazos.

Ver las 15 oraciones

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

5 ocurrencias

El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

  • Kabal tapanik ka tajku tayua, ma tikinakan ne "medianoche", tikaki tajku tayua.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: tajku

    Traducción

    En plena noche se reventó partiéndose en dos, digamos a eso de la medianoche; se oye a la medianoche.

  • Ajka puchut, ajka puchut, ajka puchut, yajki sepa ne puchut ka ajku.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ajku

    Traducción

    Pejki ne inlama kiwijwilanij ne ajamakitas, wan tami. Ajka puchut, ajka puchut, ajka puchut, yajki sepa ne puchut ka ajku.

    La nana comenzó a colgar las hamaquitas. Luego, “arriba puchute, arriba puchute, arriba puchute”; y el puchute se paró.

Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Kunij yemet (yejemet) kianket ne wesuj kichiwket se puniuj wan kitajtanket se bateya wan se buen puniuj at wan se carreton ileraj kiminket ka ikajku.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Luego recogieron los huesos, los hicieron montón, pidieron una batea, mucha agua y un carretón de hilo y lo aventaron al aire.

La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Ka ne niknamik tik kayej ka ne kajkuik.

    La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: ajkuik

    Traducción

    “La topé en la calle por allá arriba.”

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).