Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
144 ocurrencias en 6 textos · Borrar
Tajtaketza pal Ijtzalku82Naja Ni Genaro9Achtu Taksalis4Timumachtikan!14El Pipil de la Región de los Itzalcos25The Pipil Language of El Salvador10
King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)
82 ocurrencias
Capítulo 1
Ashkan tiu-tiktaliat tik ne kushtal ipal tikwikat pak ne kawayu pal tikwikat ka techan ne tawial pal tami tiksajsakat.
p. 19
Ashta ma tami, tikwikat yey kawayu pal tami talsajsakat.
p. 19
Musta tikwikat ne yey kawayu.
p. 19
Capítulo 2
Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)
9 ocurrencias
Ken Nikwikatuk Ne Nawataketzalis Ka Miak Tal
Kunij walajtuya se nawataketza ipal Meshikal pal tamachtia ne Nawataketzalis, wan kenhayuk kinetuya kaj kipalewia iwan muchi ne tajtamachtiani.
p. 14
Traducción
Kunij walajtuya se nawataketza ipal Meshikal pal tamachtia ne Nawataketzalis, wan kenhayuk kinetuya kaj kipalewia iwan muchi ne tajtamachtiani. Né ninemik kashtuli tunal iwanmet. Né nechishmatijket ka naja niweli nitaketza Nawat, wan kwak nemik ukseseyuk senputzuat teya nechajkawket ma te niu.
Entonces venía uno que hablaba náhuatl de México para enseñar el idioma, y una vez más quería a alguien que le ayudara con todos los profesores. Allí estuvimos quince días con ellos. Allí me conocieron porque sabía hablar náhuat, y cuando había otras reuniones ya no dejaban de invitarme.
Ne Tiut Apan
Taja tikchiwa ka mupanpa mumana iayu tijlan, iayu turuj, iayu kilit, masakilit iwan arros wan tumat, takwatzin iwan pinul, masat iwan pinul.
p. 26 · Ver en el diccionario: at, ayu
Traducción
Tú haces que por ti se cueza la sopa de gallina, de res y de chipilín, loroco y arroz con tomate, tacuacín con pinol, venado con pinol.
Ne Teku Sinti
Taja tikchiwa ka tuweyka tetzilnajkisa iwan inakayu ka mupanpa tuweyka kipia esti, kipia nakat, ne tuweyka tumakisa, ne ujumit takwakakisat.
p. 28
Traducción
Tú haces que nuestro cuerpo se sustente con su carne porque gracias a ti nuestro cuerpo tiene sangre, tiene carne, nuestro cuerpo engorda, los huesos se endurecen.
Tunan Tal
Panu sujsul tunal wan nimuchiwki chulet, kunij teya akaj nechneki kwak nikukuya, maya nuiknuwan, kenhayuk nechnekit pero ajsi keman teya akaj nechneki, nan nuiknuwan, ajsi se tunal ka naja nimiki, kunij nan nusiwaw nan nupilawan nechnekit, yawit nechmimat ken kimimat ne kupajsul tik ne kupajsultal, maya taja, Tunan Tal, ashta kwak timikit titechneki ka kunij tiktapua mumajmajkul pal titechnamiki.
p. 32
Traducción
Padiush, Nan Tal, ka taja tikitak kwak ninesik, tikitak kwak nipejki niweya, kwak nimuchiwki takat. Mupanpa naja niwelik nikchiwa muchi tay niwelik tik ne tunal, ninemik wejwey takapiltzin, nechmunekiket pal nitekitik iwanmet. Panu sujsul tunal wan nimuchiwki chulet, kunij teya akaj nechneki kwak nikukuya, maya nuiknuwan, kenhayuk nechnekit pero ajsi keman teya akaj nechneki, nan nuiknuwan, ajsi se tunal ka naja nimiki, kunij nan nusiwaw nan nupilawan nechnekit, yawit nechmimat ken kimimat ne kupajsul tik ne kupajsultal, maya taja, Tunan Tal, ashta kwak timikit titechneki ka kunij tiktapua mumajmajkul pal titechnamiki. Yajika timetzilwitiat padiush, Tunan Tal!
Gracias, Madre Tierra, porque tú viste cuando nací, viste cuando empecé a crecer, cuando me hice adulto. Gracias a ti pude hacer todo lo que pude en el día, estuve mucho tiempo joven, me necesitaron para trabajar. Después de muchos días envejecí, entonces ya nadie me quiere cuando enfermo, sólo mis hermanos, todavía me quieren pero llegará el día en que nadie me quiera, ni siquiera mis hermanos, llegará el día de mi muerte, entonces ni mi mujer ni mis hijos me querrán, me arrojarán como arrojan la basura en el basurero, sólo tú, Madre Tierra, hasta cuando nos morimos nos quieres, porque entonces abres tus brazos para recibirnos. ¡Por eso te doy las gracias, Madre Tierra!
Ne Takat Brujoj
Wan su te kineki, kunij yawi ka tayua, wan ne kan kuchi ajsi kinapalua wan kichiwa ma isiwaw.
p. 34 · Ver en el diccionario: tayua
Traducción
Kwak se siwat kiwetzi yek kinutza. Wan su te kineki, kunij yawi ka tayua, wan ne kan kuchi ajsi kinapalua wan kichiwa ma isiwaw.
Cuando una mujer le caía bien la llamaba. Y si ella no quería, entonces iba a la noche, y donde dormía llegaba a abrazarla y hacerla su mujer.
Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)
4 ocurrencias
Tamachtilis 7. Nimetzinhishmati
Yek tayua, ken annemit?
Ver en el diccionario: tayua
Tamachtilis 10. Tay tikchiwat mujmusta
Nimukwepa nuchan chikwey horaj ka tayua.
Ver en el diccionario: tayua
King, Timumachtikan! (2011)
14 ocurrencias
7 Tay horaj timuketza?
Tay horaj tikuchi ka tayua? — Nitakwa chikwey horaj wan nimuteka chiknawi horaj, pal nimuketza peyna.
p. 35 · Ver en el diccionario: tayua
Traducción
¿A qué hora te duermes por la noche? — Como a las ocho y me acuesto a las nueve, para levantarme temprano.
17 Taika tichuka?
“Ka tayua naja sujsul nimajmawi ika kunyua.”
p. 63 · Ver en el diccionario: tayua
Traducción
— En la noche tengo mucho miedo porque está oscuro.
35 Te niajki nitekiti
Ne nukunpa nechwikak ka nuchan, nikunik chiupi at iwan ne pajti, wan né tipanuket hasta ka tayuakik.
p. 107
Traducción
Ne nukunpa nechwikak ka nuchan, nikunik chiupi at iwan ne pajti, wan né tipanuket hasta ka tayuakik. Kwakuni yaja yajki ichan, wan nimutekak nikuchi. Kwak tanesik, nisak wan ninemik yek.
Me llevó mi amigo a casa, bebí un poco de agua con la medicina, y allí pasamos hasta que anocheció. Entonces él se fue a su casa, y yo me acosté a dormir. Cuando amaneció, me desperté y estuve bien.
37 Taika te tiwalaj?
— Nikwaj inakayu tijlan.
p. 113
Traducción
— Nikwaj inakayu tijlan. Muchi titakwajket yek wan sujsul ajwiak.
— Comí carne de gallina. Todos comimos bien y era muy sabroso.
Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)
25 ocurrencias
p. 48 · Nahuizalco
Nawi tuchti wan yey ayutuch.
p. 48 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: ayutuch
Traducción
Cuatro conejos y tres armadillos
p. 49 · Nahuizalco
Keshki ayutuch nemi nikan?
p. 49 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: ayutuch
Traducción
Cuántos armadillos hay aquí?
p. 57 · Nahuizalco
Ken kalanchichin nemi ne kojtan, iwan ne kwajkwawyu taken shushuik iswayu (iswayuk), iwan pujpuputuka ka ishuchiu iwan miak pujpusha!
p. 57 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: iswat
Traducción
Qué bonito está el campo con sus árboles vestidos de verdes hojas y olorosas flores de varios colores!
p. 59 · Nahuizalco
Nemi miak clases papalumet, seki kisat patanit wan tunal, iwan seki tayua; iwan keman kitatukat, yajki wan inte weli muitzkiat, ka majmawi pal mikit ken tejemet.
p. 59 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: tayua
Traducción
Hay muchas clases de mariposas, unas que salen a volar de día y otras por la noche; pero cuando las persiguen, huyen y no se dejan coger, porque temen morir como nosotros.
p. 60 · Nahuizalco
Pal ne pupuyutmet ne tunal kunyua kenha tayua.
p. 60 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: tayua
Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)
10 ocurrencias
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976
Ka tajtayua kuchi nemi.
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: tayua
Traducción
El dormía de noche.
Kada tayua kisa pashalua sel itzuntekun.
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: tayua
Traducción
“Todas las noches sale a caminar, pero sólo su cabeza.”
Kabal tapanik ka tajku tayua, ma tikinakan ne "medianoche", tikaki tajku tayua.
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: tayua
Traducción
En plena noche se reventó partiéndose en dos, digamos a eso de la medianoche; se oye a la medianoche.
Tesu ja masat, ne inakayu tukujkul, ne idamuj ne inlama.
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976
Traducción
No era venado; era la carne del cucuy, la del enamorado de la nana.
Ini ne inakayu tukujkul!
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976
Traducción
Ini ne inakayu tukujkul! Kilwijket.
“Esa fue la carne de nuestro cucuy”, le dijeron.
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).