Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

Se busca solo en Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960) · Todos los textos

36 ocurrencias · Borrar

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

36 ocurrencias

p. 51 · Nahuizalco

  • Ken inte weli kicha se kunet?

    p. 51 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    Qué no puede hacer un niño?

  • Se kunet inte weli patani, tiajwa wan tawawana.

    p. 51 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    Un niño no puede volar, latir ni escarbar.

  • Ken inte weli kicha se pelu?

    p. 51 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    Qué no puede un perro hacer?

  • Se pelu inte weli tatzumat?

    p. 51 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    Un perro no puede coser?

p. 52 · Nahuizalco

  • Inte intiaja (?).

    p. 52 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    No, no son.

  • Inte nutajtzin, te nemi talchi.

    p. 52 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    No, señor, no están en el suelo?

p. 53 · Nahuizalco

  • Inte nutajtzin.

    p. 53 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    No, señor.

  • Inte, nutajtzin, inte tatatzuma (sic).

    p. 53 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    No, señor, no está cosiendo.

p. 55 · Nahuizalco

  • Yejemet inteuk welit takwat tawial (sic).

    p. 55 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    Ellos no pueden comer maíz.

  • Teru yejemet inte kinekit witzet.

    p. 55 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    Pero ellos no quieren venir.

  • Inte, inteuk kipiat.

    p. 55 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    No, no tienen todavía.

  • Mutakentiwit ne inteku (nin intecum)?

    p. 55 · Nahuizalco

    Traducción

    Están vestidos los padres?

p. 56 · Nahuizalco

  • Inte ijki?

    p. 56 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    No es verdad?

p. 57 · Nahuizalco

  • Ma' shiksuma ne kunet, ke yaja inte kimati tey kicha, nan tey ina.

    p. 57 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    Ma' shiksuma ne kunet, ke yaja inte kimati tey kicha, nan tey ina. Shikiliti iwan tikitas ka yek.

    No regañes al niño, porque él no sabe lo que hace, ni lo que dice. Enséñale y será bueno.

  • Ma' shikcha pensar inte yek, iwan tekiti yek, ini yek muchi.

    p. 57 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    No pienses mal y trabaja bien, pues esto es todo.

  • Ma' shikwa ka inteuk kikwa asu ini patak chakaltituk.

    p. 57 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    No comas comidas siendo éstas muy calientes.

p. 59 · Nahuizalco

  • Ne papalumet inte tatzupinat.

    p. 59 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    Las mariposas no pican.

  • Nemi miak clases papalumet, seki kisat patanit wan tunal, iwan seki tayua; iwan keman kitatukat, yajki wan inte weli muitzkiat, ka majmawi pal mikit ken tejemet.

    p. 59 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    Hay muchas clases de mariposas, unas que salen a volar de día y otras por la noche; pero cuando las persiguen, huyen y no se dejan coger, porque temen morir como nosotros.

p. 60 · Nahuizalco

  • Inte kitat nan ajku, nan kwajkwawit, nan ne kajkal, nan ne iishkalyu ne takamet.

    p. 60 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

p. 62 · Nahuizalco

  • Ne (takat) tatziwi pewaya tekiti (tekite) teru inte kitamia.

    p. 62 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    El (hombre) perezoso, comienza el trabajo, pero no lo concluye.

  • Intajtajpal, né ikmati iwan ne tumin, inte mupiat asu-nte tik itajku ne tekiti.

    p. 62 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    Intajtajpal, né ikmati iwan ne tumin, inte mupiat asu-nte tik itajku ne tekiti. Tikchakan ini, iwan welyaja timusewisket.

    Las fuerzas, el saber y el dinero, no se obtienen, sino por medio del trabajo. Hagamos esto, y después descansaremos.

p. 65 · Nahuizalco

  • Ne tunal mutalua, inte muketza.

    p. 65 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    El sol corre sin pararse.

  • Ashan nikneki nimaltia, ka ne at ashkan patak yek nemi, inte ijki?

    p. 65 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

  • Kinka inte timalti yalua?

    p. 65 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

  • Inte, nunantzin, ma' shikpia taja kwidado, keman talmukwepa tashtawi muchi.

    p. 65 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

p. 66 · Nahuizalco

  • Eej, nutelpuchin nimetztasujta: ka ne lado wewejka pal taja (inak ne iteku ne taltijpak), ka ne tami nikajkawa miak chijchikitikmet ka kenha taja, kinekit witzet nuwan, pal senyawi nuwan iwan metzishmatis tik ne weyak ujti, pal timumachtiat teya cosas sin ke inte tikisat inte weli mumati (numati).

    p. 66 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    Sí, hijito querido: en aquellos lejos lugares para ti (dijo el padre del mundo), allá acabo de dejar muchos pequeñuelos que, como tú, desean venir conmigo, para acompañarme y conocerte en mi largo viaje, y para aprender muchas cosas que, sin salir no se pueden saber.

p. 69 · Nahuizalco

  • Ne ikwetashyu yamanik iwan inte tilawak.

    p. 69 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    Shikita nutuchtichin, shikita. Tikita ka kipia pepetaka ijish. Ne iten patak ishyekchin. Ne ikwetashyu yamanik iwan inte tilawak. Ne iyujmiyu pal ishyekchin pusha.

    Mira mi conejito, míralo. Ves que tiene brillantes ojos, su boca es muy bonita. La piel suave y delgada. El pelito de bonito color.

p. 71 · Nahuizalco

  • Shitakaktuk ina ne tumawak tik nutakewal, shalika nuaw, nikneki niki (?) iwan nimaltia wan nimuteka nikuchi chupi, inte nikcha pensar asu inte intatka kelea (¿?) niktema nuijti mal ka ikwenta yaja nimiki nemanha.

    p. 71 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

p. 73 · Nahuizalco

  • Nu kukutu weli chuka, tzakwa ijish pal kuchi, tero inte kimati takwa.

    p. 73 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    Nu kukutu weli chuka, tzakwa ijish pal kuchi, tero inte kimati takwa. Asu yaja takwaskia (takwajkia) nikmaskia (nimaskia) teya cosas ajajwiak ne tey nikwa naja. Niyaw nikuilia se ishunpechin pal tulin, yamani wan kalanchichin, yaja ne niktali se ilistun iwan sajtik (?); se iwipilchin pal ichkat wan shuchiw tujtultik, wan ishuchiyu (?) shushuik iwan ijiswayu ka ichijchikitan.

    Mi muñeca puede llorar, cerrar los ojos para dormir, pero no sabe comer. Si ella comiera, le daría muchas cosas sabrosas de las que yo como. Voy a comprarle un sombrerito de junco, suave y bonito, al que le pondré una cinta ancha y negra; una camisita de algodón con flores amarillas, botones verdes y hojas por los lados.

p. 74 · Nahuizalco

  • Taketza pipil inte tekit.

    p. 74 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    Hablar pipil no es trabajoso.

  • Mumachteya mupewaltia ma amatachia achtu tik amat patak yulik ka tzalanik miak ken nemi pal mumati, pal kiuni mujkwilua tey mutalia ush taketzat wan muamatachia tik kojtik kupak, mutalia tik tutzuntekun, ma tzalani yek yaja ne tuten, ka tzutzuntalijtuk, kia ne (?) inte kipiat intiajpal kenha ne (?) kipia.

    p. 74 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: inté

    Traducción

    El discípulo principiante debe leer primero en el libro muy despacio por sonidos, tanto como sea necesario para entenderlo, después se escriben las palabras u oraciones y se leen en alta voz, teniendo cuidado de que suenen bien las vocales acentuadas, tanto las fuertes como las débiles.

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).