Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos
24 ocurrencias · Borrar
King, Timumachtikan! (2011)
24 ocurrencias
2 Ken mutukay?
Naja nutukay Luisa.
p. 21
Traducción
Yo me llamo Luisa.
7 Tay horaj timuketza?
Tay horaj tikisa? — Naja nikisa chikwasen horaj.
p. 35 · Ver en el diccionario: kisa
Traducción
Tay horaj tikisa? — Naja nikisa chikwasen horaj. Niajsi chikume horaj, wan nitekiti hasta tajkutunal.
¿A qué hora sales? — Salgo a las seis. Llego a las siete, y trabajo hasta mediodía.
11 Shisa!
Ne siwapiltzin isa peyna ka tapuyawa.
p. 46 · Ver en el diccionario: isa
Traducción
Ne siwapiltzin isa peyna ka tapuyawa. Ne inan kinutza pal muketza. Yaja ina: “Shisa! Shimuketza!”
La niña despierta temprano por la mañana. Su madre la llama para que se levante. Ella dice: “¡Despertá! ¡Levantate!”
Yaja ina: “Shisa!
p. 46 · Ver en el diccionario: isa
Traducción
Ne siwapiltzin isa peyna ka tapuyawa. Ne inan kinutza pal muketza. Yaja ina: “Shisa! Shimuketza!”
La niña despierta temprano por la mañana. Su madre la llama para que se levante. Ella dice: “¡Despertá! ¡Levantate!”
Ne siwapiltzin isa wan muketza.
p. 46 · Ver en el diccionario: isa
Traducción
La niña despierta y se levanta.
“Taja tisa?” ina ne inan.
p. 46 · Ver en el diccionario: isa
Traducción
“¿Te despertás?” dice su madre.
“Eje, ashan nisa wan nimuketza,” ina ne siwapiltzin.
p. 46 · Ver en el diccionario: isa
Traducción
“Sí, ahora me despierto y me levanto,” dice la niña.
19 Te nikajsi nuamatzin
Shikwi se tisat wan shitajkwilu tik ne muamatzin!
p. 68
Traducción
¡Usa un lápiz y escribe en tu cuaderno!
21 Te niweli nitajkwilua
Ika te nikmati kan nemi ne nutisaw!
p. 74
Traducción
¡Porque no sé dónde está mi lápiz!
28 Keman tiaw timukwepa?
33 Sujsul nipakiskia
Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...
p. 103
Traducción
— Tik ne mil semaya ne takamet tekitit. Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...
— En la milpa sólo los hombres trabajan. Las mujeres vigilan la casa, barren, crían a los niños, salen a comprar comida, cuando se puede también van a vender, también cocinan para todos...
35 Te niajki nitekiti
Chikwasen horaj ka tapuyawa naja nisak pero nimukwepki nikuchi ika te niknekik nimuketza.
p. 107
Traducción
Yalua te niajki nitekiti. Chikwasen horaj ka tapuyawa naja nisak pero nimukwepki nikuchi ika te niknekik nimuketza.
Ayer no fui a trabajar. A las seis de la mañana me desperté pero volví a dormir porque no quise levantarme.
Nemanha nimukwepki nisa ika nimayana.
p. 107 · Ver en el diccionario: isa
Traducción
Nemanha nimukwepki nisa ika nimayana. Nimuketzki nitakwa pero te nimumatki yek, yajika nimutekak senpa wan ninakak tik ne tapech. Te niwelik nikisa ika nisutawa, nikukuya wan nechkukua nutzuntekun.
Luego me volví a despertar porque tenía hambre. Me levanté a comer pero no me sentí bien, por eso me acosté otra vez y me quedé en la cama. No pude salir porque estaba cansado, estaba enfermo y me dolía la cabeza.
Te niwelik nikisa ika nisutawa, nikukuya wan nechkukua nutzuntekun.
p. 107 · Ver en el diccionario: kisa
Traducción
Nemanha nimukwepki nisa ika nimayana. Nimuketzki nitakwa pero te nimumatki yek, yajika nimutekak senpa wan ninakak tik ne tapech. Te niwelik nikisa ika nisutawa, nikukuya wan nechkukua nutzuntekun.
Luego me volví a despertar porque tenía hambre. Me levanté a comer pero no me sentí bien, por eso me acosté otra vez y me quedé en la cama. No pude salir porque estaba cansado, estaba enfermo y me dolía la cabeza.
Kwak tanesik, nisak wan ninemik yek.
p. 107
Traducción
Ne nukunpa nechwikak ka nuchan, nikunik chiupi at iwan ne pajti, wan né tipanuket hasta ka tayuakik. Kwakuni yaja yajki ichan, wan nimutekak nikuchi. Kwak tanesik, nisak wan ninemik yek.
Me llevó mi amigo a casa, bebí un poco de agua con la medicina, y allí pasamos hasta que anocheció. Entonces él se fue a su casa, y yo me acosté a dormir. Cuando amaneció, me desperté y estuve bien.
36 Yawi Carlita ichan inoya
Kwak Carlita isak wan kitapuj ne ijish, inak:
p. 110 · Ver en el diccionario: isa
Traducción
Cuando Carlita despertó y abrió sus ojos, dijo:
— Yek nemi! — inak ne inoya. — Pal tipewat, shinechilwi tay horaj tisak ka tapuyawa.
p. 110
Traducción
— Yek nemi! — inak ne inoya. — Pal tipewat, shinechilwi tay horaj tisak ka tapuyawa. Timuketzki peyna?
— ¡Está bien! — dijo su abuela. — Para empezar, ¿a qué hora te despertaste por la mañana? ¿Acaso te levantaste temprano?
Kwak nisak wan niktapuj ne nujnuish, nikitak ne horaj: chikwasen wan tajku.
p. 110
Traducción
— Tesu, nishtunak nimuketza. Kwak nisak wan niktapuj ne nujnuish, nikitak ne horaj: chikwasen wan tajku. Nikmatki ka su te nimuketza talul, yawi nechajwa ne tamachtiani kwak niajsi ka tamachtiluyan, wan sujsul niu-nishpinawa.
— No, tardé en levantarme. Cuando desperté y abrí los ojos, vi la hora: ¡seis y media! ¡Sabía que si no me levantaba de prisa, me iba a regañar la maestra cuando llegaba a la escuela y me daría mucha pena!
38 Ken intukay?
— Ne siwat itukay Luisa.
p. 115
Traducción
— Ne siwat itukay Luisa. Ne ipilawan intukay Lucia wan Lorenzo.
— La mujer se llama Luisa. Sus hijos se llaman Lucía y Lorenzo.
40 Tay metzilwij ma shikchiwa?
Su te metzajkawa munoya ma shikisa ashan, tiwelit tipashaluat ukse tunal.
p. 120
Traducción
— Nemi yek. Su te metzajkawa munoya ma shikisa ashan, tiwelit tipashaluat ukse tunal.
— Está bueno. Si tu abuela no te deja salir hoy, podemos pasear otro día.
42 Nikinmachtia tay nimumachtia
Kwak tami nitakwa, nikisa wan niaw nimumachtia.
p. 127 · Ver en el diccionario: kisa
48 Nikneki ma shiwikikan nuwan
Ashan, shumet shiktalikan anmukwajkwach pal tikisat nemanha, wan tiawita!
p. 140
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).