Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

159 ocurrencias en 6 textos · Borrar

Tajtaketza pal Ijtzalku125Naja Ni Genaro7Achtu Taksalis1Timumachtikan!8El Pipil de la Región de los Itzalcos6The Pipil Language of El Salvador12

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

125 ocurrencias

Capítulo 1

  • Keman panutuk yey metzti waktuka ne tunalmil.

    p. 18

  • Ne ejekat kiwaki ne tatuk iwan ne et keman weytia.

    p. 18

  • Tiktukat ne shupanmil keman ne tal waktuk, ipal keman wetzki ne at takati ne tawial.

    p. 18

Capítulo 2

  • Keman nemia iujki se ikshichin, tikwiwitat iwan tal pal tiktukat ka senkak.

    p. 20

  • Keman weya, kitalia ne itakil.

    p. 20

Ver las 118 oraciones

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

7 ocurrencias

Nikpalewia Ne Nawataketzalis

  • Nechilwij ne tunal keman yawi muchiwa ne congreso pal naja niajsi.

    p. 8

    Traducción

    Nechilwij ne tunal keman yawi muchiwa ne congreso pal naja niajsi. Wan kiunij kichiwket pal nechishmatit ne ishmatijket. Kitaket ka naja niweli nitaketza Nawat wan nusan nitawawasua. Anka yajika ka ne nawi congreso nechilwijket ka yawit nechmakat nutekiw.

    Me dijo la fecha del congreso para que llegase. Y así hicieron para conocerme los especialistas. Vieron que yo sabía hablar náhuat y también escribirlo. Quizá por eso es que en cuatro congresos me dijeron que me iban a dar trabajo.

Ken Nipejki Nitekiti Tik Ne Nawataketzalis

  • —Taja ne titakwikak ne takwikalis nian keman ka né tik ne tiupan Santa Catarina?

    p. 12

    Traducción

    —¿Vos sos el que cantó la canción alguna vez allá en la iglesia de Santa Catarina?

Tlalok

  • wan nusan timetztajtanit ma te keman shitechajkawa ka su taja titechajkawa ne Teku Tunal weli techmiktia iwan ikwalan.

    p. 22

    Traducción

    y también te pedimos que nunca nos dejes por que si tú nos dejas el Padre Sol puede matarnos con su enojo.

Ne Teku Sinti

  • Teku Sinti, timetztajtanit ma te keman shitechajkawa tik tukal, ka su taja tesu tinemi tik tukal kunij tiawit tikseliat mayan.

    p. 28

    Traducción

    Padre Maíz, te pedimos que jamás nos abandones en nuestra casa, por que si tú no estás en nuestra casa entonces pasaremos hambre.

Tunan Tal

  • Panu sujsul tunal wan nimuchiwki chulet, kunij teya akaj nechneki kwak nikukuya, maya nuiknuwan, kenhayuk nechnekit pero ajsi keman teya akaj nechneki, nan nuiknuwan, ajsi se tunal ka naja nimiki, kunij nan nusiwaw nan nupilawan nechnekit, yawit nechmimat ken kimimat ne kupajsul tik ne kupajsultal, maya taja, Tunan Tal, ashta kwak timikit titechneki ka kunij tiktapua mumajmajkul pal titechnamiki.

    p. 32

    Traducción

    Padiush, Nan Tal, ka taja tikitak kwak ninesik, tikitak kwak nipejki niweya, kwak nimuchiwki takat. Mupanpa naja niwelik nikchiwa muchi tay niwelik tik ne tunal, ninemik wejwey takapiltzin, nechmunekiket pal nitekitik iwanmet. Panu sujsul tunal wan nimuchiwki chulet, kunij teya akaj nechneki kwak nikukuya, maya nuiknuwan, kenhayuk nechnekit pero ajsi keman teya akaj nechneki, nan nuiknuwan, ajsi se tunal ka naja nimiki, kunij nan nusiwaw nan nupilawan nechnekit, yawit nechmimat ken kimimat ne kupajsul tik ne kupajsultal, maya taja, Tunan Tal, ashta kwak timikit titechneki ka kunij tiktapua mumajmajkul pal titechnamiki. Yajika timetzilwitiat padiush, Tunan Tal!

    Gracias, Madre Tierra, porque tú viste cuando nací, viste cuando empecé a crecer, cuando me hice adulto. Gracias a ti pude hacer todo lo que pude en el día, estuve mucho tiempo joven, me necesitaron para trabajar. Después de muchos días envejecí, entonces ya nadie me quiere cuando enfermo, sólo mis hermanos, todavía me quieren pero llegará el día en que nadie me quiera, ni siquiera mis hermanos, llegará el día de mi muerte, entonces ni mi mujer ni mis hijos me querrán, me arrojarán como arrojan la basura en el basurero, sólo tú, Madre Tierra, hasta cuando nos morimos nos quieres, porque entonces abres tus brazos para recibirnos. ¡Por eso te doy las gracias, Madre Tierra!

Ver las 7 oraciones

Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)

1 ocurrencia

Tamachtilis 14. Nitakwa peyna

  • Niwitz keman tami nitekiti.

King, Timumachtikan! (2011)

8 ocurrencias

28 Keman tiaw timukwepa?

  • — Keman tiaw timukwepa?

    p. 92

    Traducción

    — ¿Cuándo vas a regresar?

29 Tiweli tiaw tiktajtanilia

  • — Pal niktajtanilia keman yawit welit witzet ne nukunpawan pal timawiltiat ka nuchan.

    p. 94

    Traducción

    — Para preguntarle cuándo podran venir mis amigos para que juguemos en mi casa.

31 Nikelnamiki nutechan

  • — Te keman nikitztuk.

    p. 97

    Traducción

    — Te keman nikitztuk. Inat ka miak welit taketzat Nawat ka ne.

    — Nunca lo he visto. Dicen que mucha gente puede hablar náhuat allí.

33 Sujsul nipakiskia

  • — Nikmati, wan yajika naja niknekiskia nimumachtia yek ne Nawataketzalis wan nisentekiti anmuwan pal tikpalewiat ne yektzin taketzalis ipal ne anmutechan, pal te keman muelkawa.

    p. 103

    Traducción

    — Yo sé, y por eso yo quisiera aprender bien la lengua náhuat y trabajar con ustedes para que apoyemos la hermosa lengua de su pueblo, para que nunca se olvide.

37 Taika te tiwalaj?

  • — Keman walaj?

    p. 113

    Traducción

    — ¿Cuándo vino?

Ver las 8 oraciones

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

6 ocurrencias

p. 57 · Nahuizalco

  • Ma' keman shimukwakwa, shikita ka uni ina te yek ka mumaku.

    p. 57 · Nahuizalco

    Traducción

    Nunca te enojes, ve que eso dice mal de ti.

p. 59 · Nahuizalco

  • Nemi miak clases papalumet, seki kisat patanit wan tunal, iwan seki tayua; iwan keman kitatukat, yajki wan inte weli muitzkiat, ka majmawi pal mikit ken tejemet.

    p. 59 · Nahuizalco

    Traducción

    Hay muchas clases de mariposas, unas que salen a volar de día y otras por la noche; pero cuando las persiguen, huyen y no se dejan coger, porque temen morir como nosotros.

p. 65 · Nahuizalco

  • -- Taja tinas keman weli nalmukwepa.

    p. 65 · Nahuizalco

  • Inte, nunantzin, ma' shikpia taja kwidado, keman talmukwepa tashtawi muchi.

    p. 65 · Nahuizalco

p. 66 · Nahuizalco

  • Tunal, ka ne kanka taja tiyaw iwan kanka tiwitz, nemi kukunet ken naja, ka pajpakit metzitat keman talkisa ka tatwi ka wejwetzkatzin kialtia ne ishkalyu iwan tapakilia pal muchi?

    p. 66 · Nahuizalco

    Traducción

    Sol, por allá donde tú vas, y de donde vienes, hay niños como yo, que se alegran al verte, cuando apareces por las mañanas tan risueño, bañando la faz con esa tu luz tan agradable para todos?

Ver las 6 oraciones

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

12 ocurrencias

Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Keman inat yejemet ka yawi panu urakan, segun yejemet inat ka tik ne ejekat panu ne witzet hombres wan siwatket al aire con tal de que witzet kwikat elut pal yejemet kiwikat, kunij ne mijmil nakak bien quebrado, bien aplastado, varias mazorcas desfigurado en un aspecto de como buba, yajane mazorcas kwikat ne Chiltiupanekos sekun nutatanoy wan nu noyaj kichiwket kontar.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Cuando decían que habría una gran tormenta, según dicen, en el viento que pasaba venían hombres y mujeres; en el viento venían a llevarse mazorcas para comer. Así es que las milpas quedaban todas quebradas, bien aplastadas, con varias mazorcas tan desfiguradas que parecían bubas. Esas eran las mazorcas que se llevaban los chilteopanecos, según mi abuelo y mi abuela.

  • Al ratito tikwini,kan (kwak)(keman) tikwinik yaja kita ka maya kimak bueltaj en la buelta ke kimaka muciwket elevar wan muchiwket desaparecer.

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Luego se puso a tronar. Cuando tronó se fijó que se había volteado. Al darse vuelta, se elevó y desapareció..

  • Kienej nechiwtuk kontar nutatanoy wan nunoyaj, wan esta fecha siempre panu urakan pero tejemet teya keman tikitaket su walkuwetzi se, yajiika an nikchiwa kontar nuamikuj pal kwika como recuerdo ini kwentuj. <arco>

    Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Eso es lo que me contaron mi abuelo y mi abuela, y siempre vienen los huracanes pero nunca hemos visto si ha caído una cabeza. Así es que, hoy le he contado esto a mi amigo para que se lleve este cuento de recuerdo.

El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Yajika keman yaja mayana , ina isel, "por el ultimo nikmai kan nemi nuteku, kan nemi nunan."

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Así es que cuando le dio hambre, se dijo, “Al fin sé dónde está mi papá, dónde está mi mamá.”

  • Pero keman niyaw nimukwepa niyawi niyaw nikajwa ne nunan tayika yaja nechmakatuk.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Pero cuando vuelva allá, voy a regañar a mi mamá por lo que me ha dado.

Ver las 12 oraciones

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).