Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos

52 ocurrencias · Borrar

King, Timumachtikan! (2011)

52 ocurrencias

4 Tay tikneki?

  • Shinechmaka se awakat.

    p. 27 · Ver en el diccionario: maka

    Traducción

    Deme un aguacate.

  • Shinechmaka se pula nusan.

    p. 27 · Ver en el diccionario: maka

    Traducción

    Deme un plátano también.

17 Taika tichuka?

  • “Maka shimajmawi, nukunew, naja ninemi muwan!”

    p. 63 · Ver en el diccionario: maka, maka2

    Traducción

    — ¡No tengas miedo, mi niño, yo estoy contigo!

20 Shu shikua se amatzin!

  • Kinamakat ajamatzin tik uni tiendaj.

    p. 70

    Traducción

    Kinamakat ajamatzin tik uni tiendaj. Shu ka ne!

    Venden cuadernos en esa tienda. Ve ahí.

23 Kanka yawi?

  • Kinamakat ajamatzin tik ne tiendaj?

    p. 79

    Traducción

    ¿En la tienda venden lápices?

  • Kinamakat.

    p. 79

    Traducción

    Sí.

24 Tik ne tiankis (1)

  • Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis.

    p. 81

    Traducción

    Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis. Paula kinutza, wan kitajtani keski ipatiw ne pula.

    Una mujer se pone a vender aguacates y plátanos en el mercado. Paula le habla, le pregunta cuánto valen los plátanos.

  • — Majtakti pula ka se dolar — kilwia ne tanamakani.

    p. 81 · Ver en el diccionario: tanamakani

    Traducción

    — Diez plátanos por un dólar — le dice la vendedora.

  • Nikpia ajajwiak tumat... — kilwia ne tanamakani.

    p. 81 · Ver en el diccionario: tanamakani

    Traducción

    — Tikneki nusan awakat? Nikpia ajajwiak tumat... — kilwia ne tanamakani.

    — ¿Quiere también aguacates? Tengo ricos tomates... — le dice la vendedora.

  • — Baj tel, shinechmaka ume.

    p. 81 · Ver en el diccionario: maka

    Traducción

    — Vaya pues, deme dos.

  • Paula kitashtawia ne tanamakani.

    p. 81 · Ver en el diccionario: tanamakani

    Traducción

    Paula kitashtawia ne tanamakani. Kinekiuk ne chil wan ne cafe. Yawia kitemua...

    Paula le paga a la vendedora. Todavía falta el chile y el café. Ya va a buscarlo...

25 Tik ne tiankis (2)

  • Yaja kitajtanilia se tanamakani:

    p. 84 · Ver en el diccionario: tanamakani

    Traducción

    Paula kitemua chijchil tik ne tiankis wan te kiajsi. Yaja kitajtanilia se tanamakani:

    Paula busca chiles en el mercado y no encuentra. Ella le pregunta a una vendedora:.

  • — Taja tiknamaka chil?

    p. 84

    Traducción

    — ¿Usted vende chile?

  • Kwakuni yawi kitajtanilia ne ukse tanamakani:

    p. 84 · Ver en el diccionario: tanamakani

    Traducción

    Entonces va y le pregunta a otra vendedora:

  • — Kia nikpia — ina ne tanamakani. — Nikpia shushuknaj chil wan nusan nikpia chiltik su tikneki.

    p. 84 · Ver en el diccionario: tanamakani

    Traducción

    — Sí tengo — dice ella. — Tengo chile verde y también tengo rojo si quiere.

  • — Shinechmaka nawi shushuknaj.

    p. 84 · Ver en el diccionario: maka

    Traducción

    — Deme cuatro verdes.

26 Tik ne shajkal

  • Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat.

    p. 86

    Traducción

    — Te. Ne tijtijlan wan ne kujkuyamet nemit pal tikwat. Ne tujtuchti kenha. Ne tijtijlan nusan tamakat tejteksisti pal tikwat wan pal tiknamakat. Ne pejpelu tajpiat ne shajkal.

    — No. Las gallinas y los verdos están para comer. Los conejos lo mismo. Las gallinas también dan huevos para comer y para vender. Los perros sólo vigilan el rancho.

32 Ume takwikalis

  • kumal pal tiknamakat,

    p. 101

    Traducción

    comales para vender,

33 Sujsul nipakiskia

  • — Nusan muchiwat kujkumal pal tiknamakat.

    p. 103

    Traducción

    — Nusan muchiwat kujkumal pal tiknamakat. Iwan ne tumin tiwelit tikuat takwal wan tiwelit tikchiwat uksejse kumal.

    — También se hacen comales para vender. Con el dinero podemos comprar comida y hacer más comales.

  • — Te, ika nemit pal musajsakat ne kujkumal ka ukse techan pal tiknamakat, wan chiupi tumin naka pal muchi titakwat tik ne kal.

    p. 103

    Traducción

    — No, porque hay que llevar los comales a otro pueblo para venderlos, y queda poco dinero para que todos en casa coman.

  • Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...

    p. 103

    Traducción

    — Tik ne mil semaya ne takamet tekitit. Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...

    — En la milpa sólo los hombres trabajan. Las mujeres vigilan la casa, barren, crían a los niños, salen a comprar comida, cuando se puede también van a vender, también cocinan para todos...

35 Te niajki nitekiti

  • Nechmakak se pajti pal nikuni wan nechilwij ma nimukwepa nimuteka nimusewia hasta ma nimumati yek.

    p. 107

    Traducción

    Kwak tiajsiket ichan ne tapajtiani, yaja nechitak pero inak ka te kiajsik tatka. Inak ka naja te nikukuya, maya nisutawa. Nechmakak se pajti pal nikuni wan nechilwij ma nimukwepa nimuteka nimusewia hasta ma nimumati yek.

    Cuando llegamos donde el médico, él me miró pero dijo que no halló nada. Dijo que yo no estaba enfermo, sólo cansado. Me dio una medicina para tomar y me dijo que volviera a acostarme y descansar hasta que me sintiera bien.

36 Yawi Carlita ichan inoya

  • Shimutali, niaw nimetzmaka atul iwan elut.

    p. 110 · Ver en el diccionario: maka

    Traducción

    — Nemi yek. Shimutali, niaw nimetzmaka atul iwan elut. Tikneki?

    — Está bien. Siéntate, te voy a dar atol con elote. ¿Quieres?

40 Tay metzilwij ma shikchiwa?

  • — Nechajsi, nechmakak nunoya.

    p. 120

    Traducción

    — Sí (Me alcanza), me lo dio mi abuela.

  • — Shikana yek, maka shikajkawa ma aka metzishtili ne mutumin.

    p. 120 · Ver en el diccionario: maka, maka2

    Traducción

    — Shikana yek, maka shikajkawa ma aka metzishtili ne mutumin. Tikmati tay muneki?

    — Guardalo bien, no dejés que nadie te quite tu dinero. ¿Sabés lo que necesitás?

41 Se tanamakani wan se takuani

  • — Tay tiknamaka?

    p. 124

  • — Niknamaka shujshuchit.

    p. 124

  • Ini siwat tanamaka.

    p. 124

  • Melka uni, ne nantzin te kineki kikua ne tay kinamaka ne siwat.

    p. 124

  • Tay kinamaka ne siwat?

    p. 124

  • Kinamaka shujshuchit.

    p. 124

  • Ini siwat tanamaka.

    p. 124

  • Tiwelit tinat ka yaja se tanamakani.

    p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani

  • Uni siwat nusan tanamaka.

    p. 124

  • Nusan se tanamakani.

    p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani

  • Nemit ume tanamakani nikan.

    p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani

  • Se tanamakani kinamaka shujshuchit, ne seuk kinamaka kujkumal.

    p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani

  • Yaja te tanamakani.

    p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani

  • Ne nantzin te tanamaka, yaja takua.

    p. 124

  • Uni siwat te tanamakani, yaja tamachtiani.

    p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani

47 Maka shikilwi!

  • Ne nunan tanamaka tik ne tiankis, wan kwak naja te nimumachtia nikpalewia.

    p. 138

  • Nemanha, tikishtiat wan tikekchiwat ijpak ne mesaj muchi tay tikwikatiwit pal tiknamakat.

    p. 138

  • Su yaja nechmaka tumin pal nikana ijtik ne kustalchin, o su nechilwia ma nimukwepa niktemua ne itumin pal yaja kikua tay muneki, senpa nikchiwa ken nechtuktia.

    p. 138 · Ver en el diccionario: maka

  • Maka shiktapana ne tejteksisti!!

    p. 138 · Ver en el diccionario: maka, maka2

  • Maka shikilwi!

    p. 138 · Ver en el diccionario: maka, maka2

48 Nikneki ma shiwikikan nuwan

  • Achtu tikishtijket muchi tay tikpiatuyat pal munamaka.

    p. 140

  • Carlita, maka shikajkawa ma kitapana ne mueltiw teksisti!

    p. 140 · Ver en el diccionario: maka, maka2

49 Nugustoj niaw ka tiankis

  • Su tiaw tik ne tiankis, shikaki ne tanamakanimet.

    p. 141

  • Tejkia ka ne tanamakanimet tesu semaya chachalakat wan pajpakit, nusan tekitit pal kichiwat ganar ne tumin ne munekit pal takwat.

    p. 141

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).