Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

84 ocurrencias en 5 textos · Borrar

Tajtaketza pal Ijtzalku17Naja Ni Genaro11Timumachtikan!43El Pipil de la Región de los Itzalcos11The Pipil Language of El Salvador2

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

17 ocurrencias

Capítulo 2

  • Mushtilia ne iewayu pal kisa ne ilechayu, musalua se kwechpala pal kikwi ne ilechayu, mumana ijtik se kumit wan at.

    p. 22 · Ver en el diccionario: mana

  • Keman mumantuka, mutemultia pal seseya.

    p. 22

  • Keman seseka, mumalina ne kwechpala pal kisa ne iayu ne kwawit.

    p. 22

Capítulo 6

  • Kwakuni kikwik ne isin, wan tey kichiwki, yajki tai, wan nemá tatukak wan mumakak yek anka nawpa.

    p. 36

  • Wan ne wejweymet inteatka mumakak.

    p. 37

Ver las 17 oraciones

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

11 ocurrencias

Kwak Naja Nichikitik

  • Maya nimumachtij ume taksaya.

    p. 4

    Traducción

    Nipejki niaw ka tamachtiluyan kwak nikpiatuya majtakti shiwit. Maya nimumachtij ume taksaya.

    Empecé a ir a la escuela cuando tenía diez años. Sólo estudié dos grados.

Nitamachtia Nawat

  • Né ajsiket ne ipal Kulalmumachtiani.

    p. 6

    Traducción

    Né ajsiket ne ipal Kulalmumachtiani. Ajsiket inat ka kimatitiwit ka ne tiupan kipia tay yejemet nejnemitiwit kitemuat. Kiunij inak ne Palej:

    Allá llegaron unos del Círculo Estudiantil. Llegaron a decir que habían oído que la iglesia tenía lo que habían andado buscando. El padre dijo:

  • Su te ankinekit techishtiliat, kunij kia welit antaketzat iwan, wan su amejemet kinekit mumachtiat, welit anwitzet pal annemit tuwan.

    p. 6

    Traducción

    —Kia, nikan tikpiat se tuikaw ka yaja weli taketza Nawat. Su te ankinekit techishtiliat, kunij kia welit antaketzat iwan, wan su amejemet kinekit mumachtiat, welit anwitzet pal annemit tuwan.

    —Sí, aquí tenemos a un hermano que puede hablar náhuat. Si no quieren quitárnoslo, entonces ustedes pueden hablar con él, y si ustedes quieren aprender pueden venir a estar con nosotros.

Nikpalewia Ne Nawataketzalis

  • Panuk ka nechilwijket ma niajsi ka Kulalmumachtiani pal nechishmatit.

    p. 8

    Traducción

    Panuk ka nechilwijket ma niajsi ka Kulalmumachtiani pal nechishmatit. Kiunij panuk, pejki niajsi pal nechishmatit, wan kwak nechishmatket, ne nantzin Vicky de Amaya nechilwij:

    Sucedió que me dijeron que llegara al Círculo Estudiantil para que me conociesen. Así fue, fui para que me conocieran, y cuando me conocieron, la señora Vicky de Amaya me dijo:

  • Nusan Carlos, melka yaja techanchanej, pero uksan mumachtia Nawataketza.

    p. 8 · Ver en el diccionario: machtia

    Traducción

    Kwak niweli, nikpalewia Alan wan Cecy. Nusan Carlos, melka yaja techanchanej, pero uksan mumachtia Nawataketza. Yejemet tesu nechtashtawat, ka inat ka yejemet tesu kipiat tumin pal nechtashtawat.

    Cuando puedo les ayudo a Alan y Cecilia. También a Carlos, aunque él es del pueblo, pero todavía estudia el náhuat. Ellos no me pagan, porque dicen que no tienen dinero para pagarme.

Ver las 11 oraciones

King, Timumachtikan! (2011)

43 ocurrencias

9 Tay tikchiwa?

  • Yaja mumachtia ka tapuyawa wan tekiti ka teutak.

    p. 41 · Ver en el diccionario: machtia

    Traducción

    Él estudia por la mañana y trabaja por la tarde.

10 Tay tikwa?

  • Naja nimumachtia ka tapuyawa wan nitekiti ka teutak.

    p. 44 · Ver en el diccionario: machtia

    Traducción

    Yo estudio por la mañana y trabajo por la tarde.

13 Chilkwachtzin

  • Nunoya, ina Chilkwachtzin, wejweyak ne mumajmajkul!

    p. 53 · Ver en el diccionario: majkul

    Traducción

    Abuela, dice Caperucita Roja, ¡qué largos son sus brazos!

15 Antaketzat Nawat?

  • Muchi ne kujkunet mumachtiat Nawat tik anmutajtamachtiluyan?

    p. 59

    Traducción

    ¿Todos los niños aprenden náhuat en las escuelas de ustedes?

  • Tik sejse, muchi ne kujkunet mumachtiat, wan tik sejse tesu.

    p. 59

    Traducción

    En algunas, todos los niños aprenden, y en otras no.

Ver las 41 oraciones

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

11 ocurrencias

p. 57 · Nahuizalco

  • Ma' keman shimukwakwa, shikita ka uni ina te yek ka mumaku.

    p. 57 · Nahuizalco

    Traducción

    Nunca te enojes, ve que eso dice mal de ti.

p. 64 · Nahuizalco

  • Taja tikpia ume mumetzkuyu iwan ume mumajkul.

    p. 64 · Nahuizalco

    Traducción

    Ud. tiene dos piernas y dos brazos.

p. 66 · Nahuizalco

  • Eej, nutelpuchin nimetztasujta: ka ne lado wewejka pal taja (inak ne iteku ne taltijpak), ka ne tami nikajkawa miak chijchikitikmet ka kenha taja, kinekit witzet nuwan, pal senyawi nuwan iwan metzishmatis tik ne weyak ujti, pal timumachtiat teya cosas sin ke inte tikisat inte weli mumati (numati).

    p. 66 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: mati

    Traducción

    Sí, hijito querido: en aquellos lejos lugares para ti (dijo el padre del mundo), allá acabo de dejar muchos pequeñuelos que, como tú, desean venir conmigo, para acompañarme y conocerte en mi largo viaje, y para aprender muchas cosas que, sin salir no se pueden saber.

p. 70 · Nahuizalco

  • Kwak mumana tawiyal, muma' chupi yaja pal kishipewa.

    p. 70 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: maka, mana

    Traducción

    Ne tenesh tet tatatuk iwan kipia istak pusha. Kwak mumana tawiyal, muma' chupi yaja pal kishipewa. Eyupan mupaka yek mupata unpati u yeshpa at, wan nemanha panu wan mupayana pak ne chichiwalmetat. Muma' neman (su kineki) chupi istat. Wan nemanha mutashkalua ne tamal iwan mutalia ijpak ne kumal pal muishka tik tit.

    La cal es piedra quemada y tiene color blanco. Cuando se cuece maíz, se le pone de ella para pelarlo. Después se lava bien, cambiándole dos o tres aguas, y luego se pasa y repasa por la piedra de moler. Poniéndole antes (si se quiere) un poco de sal. Y luego se palmean las tortillas y se ponen sobre el comal para cocerlas al fuego.

  • Muma' neman (su kineki) chupi istat.

    p. 70 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: maka

    Traducción

    Ne tenesh tet tatatuk iwan kipia istak pusha. Kwak mumana tawiyal, muma' chupi yaja pal kishipewa. Eyupan mupaka yek mupata unpati u yeshpa at, wan nemanha panu wan mupayana pak ne chichiwalmetat. Muma' neman (su kineki) chupi istat. Wan nemanha mutashkalua ne tamal iwan mutalia ijpak ne kumal pal muishka tik tit.

    La cal es piedra quemada y tiene color blanco. Cuando se cuece maíz, se le pone de ella para pelarlo. Después se lava bien, cambiándole dos o tres aguas, y luego se pasa y repasa por la piedra de moler. Poniéndole antes (si se quiere) un poco de sal. Y luego se palmean las tortillas y se ponen sobre el comal para cocerlas al fuego.

Ver las 7 oraciones

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

2 ocurrencias

El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Shikwa pan pal panu mumayana.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Kunij shikwa sikiera pan por ke tamal te kanaj. Shikwa pan pal panu mumayana.

    Pues por lo menos un poco de pan porque tortillas no hay; comé pan para que se te quite el hambre.”

  • Kilwia los dos pipil "taja timayordomoj, pero maya taja mumanuj mas vivo yaja alvolario".

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Le dijo a sus dos hijos, “sos mayordomo, pero sólo vos.. Tu hermano es más vivo; es alvolario.

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).