Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

Se busca solo en Ramírez, Naja Ni Genaro (2004) · Todos los textos

46 ocurrencias · Borrar

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

46 ocurrencias

Kwak Naja Nichikitik

  • Iwan ipatiw chupi naka pal nikua tay nimuneki, wan chupi pal nimukwepa nikua senpa kumal.

    p. 4

    Traducción

    Yajika kwak naja nichikitik maya niksajsajsaka kumal pal niknamaka. Iwan ipatiw chupi naka pal nikua tay nimuneki, wan chupi pal nimukwepa nikua senpa kumal.

    Por eso cuando yo estaba chiquito sólo llevaba comales para vender. De su precio poco me quedaba para comprar lo que necesitaba y para volver a comprar más comales.

Nitamachtia Nawat

  • Niktaya ne tal pal niktuka ne mil, pal tik nukal muchi nupijpilawan wan nusiwaw te kiseliat mayan.

    p. 6

    Traducción

    Niktaya ne tal pal niktuka ne mil, pal tik nukal muchi nupijpilawan wan nusiwaw te kiseliat mayan. Kiunij panuk sujsul shijshiwit.

    Preparaba la tierra para sembrar la milpa, para que en mi casa todos mis hijos y mi mujer no aguantaran hambre. Así pasaron varios años.

  • Senpa nipejki niajsi ka ne tiupan San Antonio ne nitamachtia Nawataketza, tik ne kojtantechan San Ramón.

    p. 6

    Traducción

    Senpa nipejki niajsi ka ne tiupan San Antonio ne nitamachtia Nawataketza, tik ne kojtantechan San Ramón. Ne palej kimakaket chupi tumin pal kinmaka ne tajtakamet pal kikuat abono ipal ne mil, wan né kishtij chupi pal nechtashtawa pal nitamachtia Nawat tik ne kojtantechan.

    Luego empecé a llegar a la iglesia San Antonio donde enseñé lengua náhuat, en el cantón San Ramón. Al Padre le dieron algo de dinero para dar a los hombres para comprar abono para la milpa, y de allí sacó un poquito para pagarme por enseñar náhuat en el cantón.

  • —Kia, nikan tikpiat se tuikaw ka yaja weli taketza Nawat.

    p. 6 · Ver en el diccionario: se

    Traducción

    —Kia, nikan tikpiat se tuikaw ka yaja weli taketza Nawat. Su te ankinekit techishtiliat, kunij kia welit antaketzat iwan, wan su amejemet kinekit mumachtiat, welit anwitzet pal annemit tuwan.

    —Sí, aquí tenemos a un hermano que puede hablar náhuat. Si no quieren quitárnoslo, entonces ustedes pueden hablar con él, y si ustedes quieren aprender pueden venir a estar con nosotros.

Nikpalewia Ne Nawataketzalis

  • —Yawi nemi se congreso ipal ne Nawataketza.

    p. 8 · Ver en el diccionario: se

    Traducción

    —Yawi nemi se congreso ipal ne Nawataketza. Nimetzilwia ka su tikneki, weli titechpalewia iwan muchi ne tajtamachtiani.

    —Va ha haber un congreso sobre la lengua náhaut. Te lo digo porque si quieres puedes ayudarnos con todos los profesores.

Nitakwika Ipal Ne Tiut

  • Né nechishmatijket ka naja niweli taketza Nawat ka tik ne tiupan ipal Santa Catarina Masawat nitakwikak se takwikalis ka ina “Melka Kwak Taja Tinejnemi, Tesu Musel Tinemi”, wan kikakik ne Palej.

    p. 10 · Ver en el diccionario: se

    Traducción

    Né nechishmatijket ka naja niweli taketza Nawat ka tik ne tiupan ipal Santa Catarina Masawat nitakwikak se takwikalis ka ina “Melka Kwak Taja Tinejnemi, Tesu Musel Tinemi”, wan kikakik ne Palej. Kunij inak:

    Allá me reconocieron porque sabía hablar náhuat, ya que en la iglesia de Santa Catarina Masahuát canté una canción que dice “Aún Cuando Tu Caminas, Solo No Estás”, y lo oyó el padre. Entonces dijo:

Ken Nipejki Nitekiti Tik Ne Nawataketzalis

  • —Ka naja niknekiskia ma shiwi timusenpua nikan iwan tumajmanujwan wan shikinmachti taketzat Nawat.

    p. 12

    Traducción

    —Ka naja niknekiskia ma shiwi timusenpua nikan iwan tumajmanujwan wan shikinmachti taketzat Nawat. Tiawit timetztashtawat pal metzti ume tzunti tumin. Ken tina? Nemi yek?

    —Porque me gustaría que vinieras y te unieras con nuestros hermanos aquí y que les enseñaras a hablar náhuat. Te pagaremos doscientos colones por mes. ¿Qué decís? ¿Está bien?

  • Wan kwak nipejki nitekiti ka né, pejket ajsit ne ipal CONCULTURA pal nechilwiat su nikneki niaw tik se muputzuat miak tamachtianit ka kinekit mumachtiat Nawat.

    p. 12 · Ver en el diccionario: se

    Traducción

    Né nipanuk nitekiti iwan ne Kulalmumachtiani. Nemanha, tik ne shiwit 1987, nitekitik wan ASID ne nitekitik yey shiwit. Wan kwak nipejki nitekiti ka né, pejket ajsit ne ipal CONCULTURA pal nechilwiat su nikneki niaw tik se muputzuat miak tamachtianit ka kinekit mumachtiat Nawat.

    Allí pasé trabajando con el Círculo Estudiantil. Luego, en 1987, trabajé con ASID donde trabajé tres años. Y cuando empecé a trabajar allá, llegaron los de CONCULTURA para preguntar-me si quería ir a una reunión de varios profesores que querían estudiar náhuat.

Ken Nikwikatuk Ne Nawataketzalis Ka Miak Tal

  • Kunij walajtuya se nawataketza ipal Meshikal pal tamachtia ne Nawataketzalis, wan kenhayuk kinetuya kaj kipalewia iwan muchi ne tajtamachtiani.

    p. 14 · Ver en el diccionario: se

    Traducción

    Kunij walajtuya se nawataketza ipal Meshikal pal tamachtia ne Nawataketzalis, wan kenhayuk kinetuya kaj kipalewia iwan muchi ne tajtamachtiani. Né ninemik kashtuli tunal iwanmet. Né nechishmatijket ka naja niweli nitaketza Nawat, wan kwak nemik ukseseyuk senputzuat teya nechajkawket ma te niu.

    Entonces venía uno que hablaba náhuatl de México para enseñar el idioma, y una vez más quería a alguien que le ayudara con todos los profesores. Allí estuvimos quince días con ellos. Allí me conocieron porque sabía hablar náhuat, y cuando había otras reuniones ya no dejaban de invitarme.

  • Né nechishmatijket ka naja niweli nitaketza Nawat, wan kwak nemik ukseseyuk senputzuat teya nechajkawket ma te niu.

    p. 14 · Ver en el diccionario: uksé

    Traducción

    Kunij walajtuya se nawataketza ipal Meshikal pal tamachtia ne Nawataketzalis, wan kenhayuk kinetuya kaj kipalewia iwan muchi ne tajtamachtiani. Né ninemik kashtuli tunal iwanmet. Né nechishmatijket ka naja niweli nitaketza Nawat, wan kwak nemik ukseseyuk senputzuat teya nechajkawket ma te niu.

    Entonces venía uno que hablaba náhuatl de México para enseñar el idioma, y una vez más quería a alguien que le ayudara con todos los profesores. Allí estuvimos quince días con ellos. Allí me conocieron porque sabía hablar náhuat, y cuando había otras reuniones ya no dejaban de invitarme.

  • Yajika, tik ne nawi shiwit musemputzuat, nechilwijket ka yawit nechmakat nutekiw tik ne Chankultura.

    p. 14

    Traducción

    Así en el cuarto año de reuniones me ofrecieron trabajo en la Casa de La Cultura.

  • Tik ne kenka shiwit niajki ka Honduras; tik ne shiwit 1993 niajki ka Meshikal (ninemik tik ne Estado Campeche); tik ne shiwit 1994 niajki ka Kojtemalan (nikwikak kukunet mijtutianit ipal ne Tenpitzak); tik ne shiwit chiknawi makwil niajki senpa ka Meshikal (ninemik tik ne Provinsiaj Tlashkala, ne timunamijket iwan tawawatianit tik taketzalis Metzali); wan tik ne shiwit 2000 niajki ka Paraway.

    p. 14

    Traducción

    Ese año fui a Honduras; en 1993 fui a México (estuve en el Estado de Campeche); en 1994 fui a Guatemala (llevé niños bailarines del Tempisque); en 1995 fui otra vez a México (estuve en la provincia de Tlashkala, donde nos reunimos con artesanos en la lengua indígena); y en el 2000 fui a Paraguay.

Kiunij Nemi Katka Ne Tutechan

  • Inat ka kwak pejki ne techan, tesu nemituya sujsul kajkalmet, maya nemituyat se pual majtakti ume, wan ne kajkalmet nemituyat itzalan ne kwajkwawit.

    p. 16 · Ver en el diccionario: se

    Traducción

    Dicen que cuando empezó el pueblo, no habían muchas casas, solo habían treinta y dos, y las casas estaban rodeadas de árboles.

Ken Titankwaketzat

  • Yejemet tesu kimatit, ken an tejemet tikmatit, ka nemi se Tiut ka te tikishmatit.

    p. 18 · Ver en el diccionario: se

    Traducción

    Yejemet tesu kimatit, ken an tejemet tikmatit, ka nemi se Tiut ka te tikishmatit. Yejemet kishmatit katka tay kitat, ken ne tunal, ne at, ne tal, ne tawial, ne kwajkwawit, ne kojtan: ipal itakwal, ipal ne tapewil, wan ne kwajkwawit pal kisaluat itakil pal tikwat pal te tikseliat mayan.

    Ellos no sabían, como nosotros hoy sabemos, que hay un Dios ya que no lo conocíamos. Ellos conocían lo que veían, como el sol, la lluvia, la tierra, el maíz, los árboles y la naturaleza, que son para su comida, para la caza, y los árboles frutales para que comamos y no pasemos hambre.

  • Yejemet kishmatit katka tay kitat, ken ne tunal, ne at, ne tal, ne tawial, ne kwajkwawit, ne kojtan: ipal itakwal, ipal ne tapewil, wan ne kwajkwawit pal kisaluat itakil pal tikwat pal te tikseliat mayan.

    p. 18

    Traducción

    Yejemet tesu kimatit, ken an tejemet tikmatit, ka nemi se Tiut ka te tikishmatit. Yejemet kishmatit katka tay kitat, ken ne tunal, ne at, ne tal, ne tawial, ne kwajkwawit, ne kojtan: ipal itakwal, ipal ne tapewil, wan ne kwajkwawit pal kisaluat itakil pal tikwat pal te tikseliat mayan.

    Ellos no sabían, como nosotros hoy sabemos, que hay un Dios ya que no lo conocíamos. Ellos conocían lo que veían, como el sol, la lluvia, la tierra, el maíz, los árboles y la naturaleza, que son para su comida, para la caza, y los árboles frutales para que comamos y no pasemos hambre.

Ne Teku Tunal

  • Teku Tunal, timetzmakat padiush ka tikiskia pal tinemi tuwan muchi ne tanestuk pal titechtawilua wan pal titechtutunia pal te tikseliat sesek ka su te titechtutunia tiwelit timikit ipal sesek.

    p. 20 · Ver en el diccionario: sesek

    Traducción

    Padre Sol, te damos gracias porque ya saliste para estar con nosotros todo el día para que nos alumbres y para darnos calor para que no pasemos frío porque si no nos calientas nos podemos morir de frío.

Ne Teku Sinti

  • Teku Sinti, timetztajtanit ma te keman shitechajkawa tik tukal, ka su taja tesu tinemi tik tukal kunij tiawit tikseliat mayan.

    p. 28

    Traducción

    Padre Maíz, te pedimos que jamás nos abandones en nuestra casa, por que si tú no estás en nuestra casa entonces pasaremos hambre.

Tunan Tal

  • Panu sujsul tunal wan nimuchiwki chulet, kunij teya akaj nechneki kwak nikukuya, maya nuiknuwan, kenhayuk nechnekit pero ajsi keman teya akaj nechneki, nan nuiknuwan, ajsi se tunal ka naja nimiki, kunij nan nusiwaw nan nupilawan nechnekit, yawit nechmimat ken kimimat ne kupajsul tik ne kupajsultal, maya taja, Tunan Tal, ashta kwak timikit titechneki ka kunij tiktapua mumajmajkul pal titechnamiki.

    p. 32 · Ver en el diccionario: se

    Traducción

    Padiush, Nan Tal, ka taja tikitak kwak ninesik, tikitak kwak nipejki niweya, kwak nimuchiwki takat. Mupanpa naja niwelik nikchiwa muchi tay niwelik tik ne tunal, ninemik wejwey takapiltzin, nechmunekiket pal nitekitik iwanmet. Panu sujsul tunal wan nimuchiwki chulet, kunij teya akaj nechneki kwak nikukuya, maya nuiknuwan, kenhayuk nechnekit pero ajsi keman teya akaj nechneki, nan nuiknuwan, ajsi se tunal ka naja nimiki, kunij nan nusiwaw nan nupilawan nechnekit, yawit nechmimat ken kimimat ne kupajsul tik ne kupajsultal, maya taja, Tunan Tal, ashta kwak timikit titechneki ka kunij tiktapua mumajmajkul pal titechnamiki. Yajika timetzilwitiat padiush, Tunan Tal!

    Gracias, Madre Tierra, porque tú viste cuando nací, viste cuando empecé a crecer, cuando me hice adulto. Gracias a ti pude hacer todo lo que pude en el día, estuve mucho tiempo joven, me necesitaron para trabajar. Después de muchos días envejecí, entonces ya nadie me quiere cuando enfermo, sólo mis hermanos, todavía me quieren pero llegará el día en que nadie me quiera, ni siquiera mis hermanos, llegará el día de mi muerte, entonces ni mi mujer ni mis hijos me querrán, me arrojarán como arrojan la basura en el basurero, sólo tú, Madre Tierra, hasta cuando nos morimos nos quieres, porque entonces abres tus brazos para recibirnos. ¡Por eso te doy las gracias, Madre Tierra!

p. 34

  • TAKUTUN YEY Sejseuk

    Ver en el diccionario: se, seuk

    Traducción

    TERCERA PARTE Miscelánea

Ne Takat Brujoj

  • Tik nutechan nemituya se takat itukay Agapito.

    p. 34 · Ver en el diccionario: se

    Traducción

    En mi pueblo había un hombre llamado Agapito.

  • Kwak se siwat kiwetzi yek kinutza.

    p. 34 · Ver en el diccionario: se

    Traducción

    Kwak se siwat kiwetzi yek kinutza. Wan su te kineki, kunij yawi ka tayua, wan ne kan kuchi ajsi kinapalua wan kichiwa ma isiwaw.

    Cuando una mujer le caía bien la llamaba. Y si ella no quería, entonces iba a la noche, y donde dormía llegaba a abrazarla y hacerla su mujer.

  • Wan su se takat kimujmuchteki, yaja kiejtakua wan kimiktia.

    p. 34 · Ver en el diccionario: se

    Traducción

    Wan su se takat kimujmuchteki, yaja kiejtakua wan kimiktia. Yaja kitalia isala wilisnaj, pal su se kimujmuchteki nemanha kimiktia.

    Y a cualquiera que se burlara de él, lo destruía y lo mataba. Se ponía su pantalón roto, para que, si alguien se burlaba, lo matara en seguida.

  • Yaja kitalia isala wilisnaj, pal su se kimujmuchteki nemanha kimiktia.

    p. 34 · Ver en el diccionario: se

    Traducción

    Wan su se takat kimujmuchteki, yaja kiejtakua wan kimiktia. Yaja kitalia isala wilisnaj, pal su se kimujmuchteki nemanha kimiktia.

    Y a cualquiera que se burlara de él, lo destruía y lo mataba. Se ponía su pantalón roto, para que, si alguien se burlaba, lo matara en seguida.

Ne Shupan

  • Ne takwalmet yawita kipiat itakwal, yawit mutaliat tumawak wan te yawit kiseliat mayan.

    p. 36

    Traducción

    Pejkia ne shupan! Pejkia wetzi ne at! Muchi ne jaral yawi mulini wan ne tal yawia shushuknajkisa. Ne takwalmet yawita kipiat itakwal, yawit mutaliat tumawak wan te yawit kiseliat mayan. Yajika ne tushupan yaja techtakwaltia muchi tay tinemit ijpak ne tal, wan kichiwa ka tuweyka mutetzilnajkisa, tumawaya wan weya. Yajika, kaj kenka Tiut? ka yaja techtuktia ne at; kituktia ne shalnaj ejekat pal tikijiukwit; ne tunal pal techtawilua ne tal kan tiktaliat tujtukshi pal weyat ne kwajkwawit pal tikutunat wan iwan yaja tiketzat ne tukal kan tinemit; nusan ne kan nemit ne tukujkunew, kan te techmaka ne tunal, kan tesu tisekmikit. Yajika kaj weliskia kichiwa tay Tiut kichiwa tuwan?

    Ya empezó el invierno! Ya empezó a caer el agua! Todos los montes van a retoñar y la tierra ya va a reverdecer. Los animales del campo ya van a tener su comida, van a ponerse gordos y no van a pasar hambre. Por eso nuestro invierno nos mantiene a todos los que estamos sobre la tierra, y hace que nuestro cuerpo se sustente, engorde y crezca. Por eso, ¿quién es igual a Dios? porque él nos manda la lluvia; manda el aire que respiramos; el sol para alumbrarnos la tierra donde pisamos para que crezcan los árboles para que los cortemos y con ello construyamos nuestra casa donde vivimos; también donde viven nuestros hijos, donde no nos da el sol, donde no pasamos frío. Por eso ¿quién pudiera hacer lo que Dios hace para nosotros?

  • Yajika, kaj kenka Tiut? ka yaja techtuktia ne at; kituktia ne shalnaj ejekat pal tikijiukwit; ne tunal pal techtawilua ne tal kan tiktaliat tujtukshi pal weyat ne kwajkwawit pal tikutunat wan iwan yaja tiketzat ne tukal kan tinemit; nusan ne kan nemit ne tukujkunew, kan te techmaka ne tunal, kan tesu tisekmikit.

    p. 36

    Traducción

    Pejkia ne shupan! Pejkia wetzi ne at! Muchi ne jaral yawi mulini wan ne tal yawia shushuknajkisa. Ne takwalmet yawita kipiat itakwal, yawit mutaliat tumawak wan te yawit kiseliat mayan. Yajika ne tushupan yaja techtakwaltia muchi tay tinemit ijpak ne tal, wan kichiwa ka tuweyka mutetzilnajkisa, tumawaya wan weya. Yajika, kaj kenka Tiut? ka yaja techtuktia ne at; kituktia ne shalnaj ejekat pal tikijiukwit; ne tunal pal techtawilua ne tal kan tiktaliat tujtukshi pal weyat ne kwajkwawit pal tikutunat wan iwan yaja tiketzat ne tukal kan tinemit; nusan ne kan nemit ne tukujkunew, kan te techmaka ne tunal, kan tesu tisekmikit. Yajika kaj weliskia kichiwa tay Tiut kichiwa tuwan?

    Ya empezó el invierno! Ya empezó a caer el agua! Todos los montes van a retoñar y la tierra ya va a reverdecer. Los animales del campo ya van a tener su comida, van a ponerse gordos y no van a pasar hambre. Por eso nuestro invierno nos mantiene a todos los que estamos sobre la tierra, y hace que nuestro cuerpo se sustente, engorde y crezca. Por eso, ¿quién es igual a Dios? porque él nos manda la lluvia; manda el aire que respiramos; el sol para alumbrarnos la tierra donde pisamos para que crezcan los árboles para que los cortemos y con ello construyamos nuestra casa donde vivimos; también donde viven nuestros hijos, donde no nos da el sol, donde no pasamos frío. Por eso ¿quién pudiera hacer lo que Dios hace para nosotros?

Ne Tzikat Wan Ne Tzilintuk

  • Yaja tesu keman musewia kitemua takwal.

    p. 38

    Traducción

    Ne ikal ne tzikat tentuk iwan takwal. Yaja tesu keman musewia kitemua takwal. Yaja kitemua iswat wan takil ipal ne kwajkwawit.

    La casa de la hormiga está llena de comida. Ella nunca para de buscar comida; busca hojas y frutos de los árboles.

  • Ne tzikat, kan nemi ukse takwalmet ka weli kikwa, kunij tesu kisa kitemua itakwal; kunij kichia ma tayuakisa pal pewa kisa kitemua itakwal.

    p. 38 · Ver en el diccionario: se, uksé

    Traducción

    La hormiga, cuando hay otros animales que la pueden comer, no sale a buscar su comida; entonces espera la noche para empezar a salir a buscar su comida.

  • Ne tzikat techmachtia ken muchiwa pal te tikseliat mayan.

    p. 38

    Traducción

    Ne tzikat techmachtia ken muchiwa pal te tikseliat mayan. Yejemet ashta ne mas chikitik ashta ne mas tumak tekitit. Ne tesu nemi kaj kintuktia; muchi tekitit.

    La hormiga nos enseña cómo hacer para no pasar hambre. Desde la más pequeña hasta la más grande trabajan. No hay quien las mande; trabajan todas.

  • Yajika kwak witz ne shupan miki ipal sesek wan mayan.

    p. 38 · Ver en el diccionario: sesek

    Traducción

    An tikitakan ne tzilintuk. Yaja panu muchi ne tunalku takwika. Yajika kwak witz ne shupan miki ipal sesek wan mayan.

    Ahora veamos la cigarra. Ella pasa todo el verano cantando. Por eso cuando viene el invierno muere de frío y hambre.

  • Kiseliat mayan ka tesu kinekit tekitit.

    p. 38

    Traducción

    Kiunij panu iwan miak takamet wan siwatket. Kiseliat mayan ka tesu kinekit tekitit.

    Así pasa con muchos hombres y mujeres. Pasan hambre por no querer trabajar.

Ne Tutut

  • Muchi tikmatit ka se tutut patani.

    p. 40 · Ver en el diccionario: se

    Traducción

    Muchi tikmatit ka se tutut patani. Pero ken kichiwa pal weya, tesu akaj kimati. U su kimatit ka nesi ipal se teksisti, kaj kitakwaltia? Tay mumati, ka inan kitakwaltia.

    Todos sabemos que un pájaro vuela. Pero cómo hace para crecer, nadie sabe. O si saben que nace de un huevo, ¿quién le da de comer? Lo que se sabe es que su madre lo alimenta.

  • U su kimatit ka nesi ipal se teksisti, kaj kitakwaltia?

    p. 40 · Ver en el diccionario: se

    Traducción

    Muchi tikmatit ka se tutut patani. Pero ken kichiwa pal weya, tesu akaj kimati. U su kimatit ka nesi ipal se teksisti, kaj kitakwaltia? Tay mumati, ka inan kitakwaltia.

    Todos sabemos que un pájaro vuela. Pero cómo hace para crecer, nadie sabe. O si saben que nace de un huevo, ¿quién le da de comer? Lo que se sabe es que su madre lo alimenta.

  • Wan kwak kita ka ne tutuchin welia patani, kunij kichiwa ka kiselia mayan, pal pewa patani.

    p. 40

    Traducción

    Yajika inan achtu kitakwaltia. Wan kwak kita ka ne tutuchin welia patani, kunij kichiwa ka kiselia mayan, pal pewa patani. Ka su te kichiwa kiunij, ne tutuchin te keman patani, maya kichia ne takwal tik ishumul.

    Por eso su madre primero lo alimenta. Y cuando ve que el pajarito ya puede volar, entonces le hace pasar hambre, para que empiece a volar. Porque si no hace así, el pajarito nunca hace el intento de volar, sólo espera la comida en el nido.

  • Ne tutut, yaja se tamachtiani, ka techmachtia ken weli mupewa tiktemuat ne tutakwal pal te tikseliat mayan.

    p. 40 · Ver en el diccionario: se

    Traducción

    Tay techmachtia ne tutut, ma tejemet tikchiwakan iwan tupijpilawan. Ne tutut, yaja se tamachtiani, ka techmachtia ken weli mupewa tiktemuat ne tutakwal pal te tikseliat mayan.

    Lo que nos enseña el pájaro, hagámoslo nosotros con nuestros hijos. El pájaro es un maestro, pues nos enseña cómo empezar a buscar comida para que no pasemos hambre.

Itzinu Se Tepechin

  • Itzinu Se Tepechin

    p. 42 · Ver en el diccionario: se

    Traducción

    Al Pie De Un Cerrito

  • Itzinu se tepechin ne kan nesit ne shujshuchit nikitak se siwapilchin achin kisajsaka ipal.

    p. 42 · Ver en el diccionario: se

    Traducción

    Al pie de un cerrito donde nacen las flores, vi a una jovencita que agua acarreaba.

  • Wan kwak nikitak iselchin niajki nitaketza iwan, ishpajpaki yaja nechilwij: Tay tikelewia nutech?

    p. 42

    Traducción

    Y cuando la vi solita fui a platicar con ella, sonriendo ella me dijo: Qué deseas de mí?

  • Iwan ini naja niawa nikan kan tisennemit, maka shikelkawa, tiltik, nimetzwika tik nuyulu.

    p. 42

    Traducción

    Con esta me despido de esta reunión; no olvides, morena, te llevo en mi corazón.

Ini Nutechan Witzapan

  • Tik nutechan muchiwat kujkumit, kumal pal tiknamakat, iwan tikuat tutakwal wan uksejseyuk ipal titakwat.

    p. 44 · Ver en el diccionario: uksé

    Traducción

    En mi pueblo se hacen ollas, comales para vender, y compramos nuestra comida y otras cosas para comer.

  • Iwan ini naja niawa niktakwika nutakwikalis, pal nikelnamiki nutechan ka nikan kan tisennemit.

    p. 44

    Traducción

    Y con esto me voy a cantar mi canción, para acordarme de mi pueblo aquí donde estamos reunidos.

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).