Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos
32 ocurrencias · Borrar
King, Timumachtikan! (2011)
32 ocurrencias
7 Tay horaj timuketza?
Tay horaj tikuchi ka tayua? — Nitakwa chikwey horaj wan nimuteka chiknawi horaj, pal nimuketza peyna.
p. 35 · Ver en el diccionario: takwa
Traducción
¿A qué hora te duermes por la noche? — Como a las ocho y me acuesto a las nueve, para levantarme temprano.
8 Nikpia se mistun
Taja tikpia takwalmet?
p. 39 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
¿Tú tienes animales?
9 Tay tikchiwa?
10 Tay tikwa?
Nimukwepa tajkutunal wan nitakwa.
p. 44 · Ver en el diccionario: takwa
Traducción
Regreso a mediodía y como.
24 Tik ne tiankis (1)
Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta.
p. 81 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.
Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.
26 Tik ne shajkal
— Nusan tikpia wey takwalmet?
p. 86 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
— ¿También tienes otros animales?
30 Chilkwachtzin wan ne kuyut
— Nukunew, kanka tiaw iwan uni chikiwit tentuk iwan takwal?
p. 95 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
— Mi hija, ¿a dónde vas con ese canasto lleno de comida?
32 Ume takwikalis
iwan tikuat tutakwal
p. 101
Traducción
y compramos nuestra comida
wan uksejseuk ipal titakwat.
p. 101 · Ver en el diccionario: takwa
Traducción
y otras cosas para comer.
33 Sujsul nipakiskia
Iwan ne tumin tiwelit tikuat takwal wan tiwelit tikchiwat uksejse kumal.
p. 103 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
— Nusan muchiwat kujkumal pal tiknamakat. Iwan ne tumin tiwelit tikuat takwal wan tiwelit tikchiwat uksejse kumal.
— También se hacen comales para vender. Con el dinero podemos comprar comida y hacer más comales.
— Te, ika nemit pal musajsakat ne kujkumal ka ukse techan pal tiknamakat, wan chiupi tumin naka pal muchi titakwat tik ne kal.
p. 103 · Ver en el diccionario: takwa
Traducción
— No, porque hay que llevar los comales a otro pueblo para venderlos, y queda poco dinero para que todos en casa coman.
Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...
p. 103 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
— Tik ne mil semaya ne takamet tekitit. Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...
— En la milpa sólo los hombres trabajan. Las mujeres vigilan la casa, barren, crían a los niños, salen a comprar comida, cuando se puede también van a vender, también cocinan para todos...
Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil.
p. 103 · Ver en el diccionario: takwa
Traducción
— Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.
— Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.
34 Tay tikchijki?
— Naja nikuchki hasta makwil horaj, nimuketzki wan nikmanki ne takwal.
p. 105 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
— Naja nikuchki hasta makwil horaj, nimuketzki wan nikmanki ne takwal. Kwakuni niajki ichan nunan. Titajtaketzket chiupi, wan tiajket ka tiankis tikuat takwal. Kwak tamik, timukwepket.
— Yo dormí hasta las cinco, me levanté e hice la comida. Entonces fui a casa de mi madre. Platicamos un poco, y fuimos al mercado a comprar comida. Después, regresamos.
Titajtaketzket chiupi, wan tiajket ka tiankis tikuat takwal.
p. 105 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
— Naja nikuchki hasta makwil horaj, nimuketzki wan nikmanki ne takwal. Kwakuni niajki ichan nunan. Titajtaketzket chiupi, wan tiajket ka tiankis tikuat takwal. Kwak tamik, timukwepket.
— Yo dormí hasta las cinco, me levanté e hice la comida. Entonces fui a casa de mi madre. Platicamos un poco, y fuimos al mercado a comprar comida. Después, regresamos.
35 Te niajki nitekiti
Nimuketzki nitakwa pero te nimumatki yek, yajika nimutekak senpa wan ninakak tik ne tapech.
p. 107 · Ver en el diccionario: takwa
Traducción
Nemanha nimukwepki nisa ika nimayana. Nimuketzki nitakwa pero te nimumatki yek, yajika nimutekak senpa wan ninakak tik ne tapech. Te niwelik nikisa ika nisutawa, nikukuya wan nechkukua nutzuntekun.
Luego me volví a despertar porque tenía hambre. Me levanté a comer pero no me sentí bien, por eso me acosté otra vez y me quedé en la cama. No pude salir porque estaba cansado, estaba enfermo y me dolía la cabeza.
36 Yawi Carlita ichan inoya
Kwak tamik takwa, kiski mutalua.
p. 110 · Ver en el diccionario: kwa, takwa
Traducción
Carlita muketzki, muapakak talul wan kitalij ikwajkwach. Mutalij kiuni chiupi cafe iwan se tamal. Kwak tamik takwa, kiski mutalua. Mutaluj hasta ajsik ichan inoya.
Carlita se levantó, se lavó de prisa y se puso la ropa. Se sentó a beber un poco de café con una tortilla. Cuando había comido, salió corriendo. Corrió hasta la casa de su abuela.
Kwak tami tutekiw, tiaw tiwelit tikmanat ne takwal.
p. 111 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
— Tiweli tipewa tituchpana, wan naja niaw nipewa nitapaka. Kwak tami tutekiw, tiaw tiwelit tikmanat ne takwal.
— Puedes empezar a barrer, y yo empezaré a lavar. Después del trabajo, podremos cocinar la comida.
37 Taika te tiwalaj?
Yaja techwikak titakwat.
p. 113 · Ver en el diccionario: takwa
Traducción
— Ne domingoj panutuk, wan yawi mukwepa ne semanaj witz. Yaja techwikak titakwat.
— El domingo pasado, y va a regresar la semana que viene. Él nos llevó a comer.
Muchi titakwajket yek wan sujsul ajwiak.
p. 113
Traducción
— Nikwaj inakayu tijlan. Muchi titakwajket yek wan sujsul ajwiak.
— Comí carne de gallina. Todos comimos bien y era muy sabroso.
40 Tay metzilwij ma shikchiwa?
— Nechtuktij ka tiankis nikua takwal.
p. 120 · Ver en el diccionario: kwa
Traducción
— Ella me mandó al mercado a comprar comida.
42 Nikinmachtia tay nimumachtia
44 Se yualu
— Ne semanaj witz, tiawit tisentakwat.
p. 132 · Ver en el diccionario: sentakwa
45 Nitachia iwan ne nujnuish
Ne tuten pal titakwat wan tiatit wan nusan pal titaketzat.
p. 134 · Ver en el diccionario: takwa
48 Nikneki ma shiwikikan nuwan
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).