Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos
36 ocurrencias · Borrar
King, Timumachtikan! (2011)
36 ocurrencias
5 Tay kichiwa?
Yaja mutalua tik ne ujti.
p. 31 · Ver en el diccionario: mutalua
Traducción
Él corre en la calle.
9 Tay tikchiwa?
Nikmana ne et tik se kumit, wan niktalia ne kumit pak ne tit.
p. 41 · Ver en el diccionario: talia
Traducción
Cuezo los frijoles en una olla, y pongo la olla encima del fuego.
18 Kan minaya?
Ne tupelu mawiltia, mutalua wan minaya.
p. 66 · Ver en el diccionario: mutalua
Traducción
Ne tupelu mawiltia, mutalua wan minaya. Kan minaya ashan?
Nuestro perro juega, corre y se esconde. ¿Dónde se esconde ahora?
19 Te nikajsi nuamatzin
Nikana senpa tik ne nukustalchin.
p. 68
Traducción
Lo guardo siempre en mi mochila.
Wan ne mukustalchin, kan tikpia?
p. 68
Traducción
Y tu mochila, ¿dónde la tienes?
20 Shu shikua se amatzin!
Shikishti muchi tik ne mukustalchin pal tiktemuat ne muamatzin.
p. 70
Traducción
Saca todo de tu mochila para que busquemos tu cuaderno.
Ashkan shiktali muchi ijpak ini mesaj, pal naja nitachia...
p. 70 · Ver en el diccionario: talia
Traducción
Ashkan shiktali muchi ijpak ini mesaj, pal naja nitachia... Nikita ka inte nemi nikan.
Ahora pon todo encima de esta mesa, para que yo vea... Veo que no está aquí.
24 Tik ne tiankis (1)
Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis.
p. 81 · Ver en el diccionario: talia
Traducción
Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis. Paula kinutza, wan kitajtani keski ipatiw ne pula.
Una mujer se pone a vender aguacates y plátanos en el mercado. Paula le habla, le pregunta cuánto valen los plátanos.
27 Ne Nawat ne taketzalis ipal nutechan
— Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan.
p. 88
Traducción
— Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan. Nusan, nikneki nimumachtia ipal ne kujkunet...
— Quiero aprender porque el náhuat es la lengua de los antepasados, de nuestra tierra y de mi pueblo. También, quiero aprender para los niños...
32 Ume takwikalis
wan miak yektzin tajtal.
p. 101
Traducción
y muchas lindas tierras.
36 Yawi Carlita ichan inoya
Carlita muketzki, muapakak talul wan kitalij ikwajkwach.
p. 110
Traducción
Carlita muketzki, muapakak talul wan kitalij ikwajkwach. Mutalij kiuni chiupi cafe iwan se tamal. Kwak tamik takwa, kiski mutalua. Mutaluj hasta ajsik ichan inoya.
Carlita se levantó, se lavó de prisa y se puso la ropa. Se sentó a beber un poco de café con una tortilla. Cuando había comido, salió corriendo. Corrió hasta la casa de su abuela.
Mutalij kiuni chiupi cafe iwan se tamal.
p. 110
Traducción
Carlita muketzki, muapakak talul wan kitalij ikwajkwach. Mutalij kiuni chiupi cafe iwan se tamal. Kwak tamik takwa, kiski mutalua. Mutaluj hasta ajsik ichan inoya.
Carlita se levantó, se lavó de prisa y se puso la ropa. Se sentó a beber un poco de café con una tortilla. Cuando había comido, salió corriendo. Corrió hasta la casa de su abuela.
Kwak tamik takwa, kiski mutalua.
p. 110 · Ver en el diccionario: mutalua
Traducción
Carlita muketzki, muapakak talul wan kitalij ikwajkwach. Mutalij kiuni chiupi cafe iwan se tamal. Kwak tamik takwa, kiski mutalua. Mutaluj hasta ajsik ichan inoya.
Carlita se levantó, se lavó de prisa y se puso la ropa. Se sentó a beber un poco de café con una tortilla. Cuando había comido, salió corriendo. Corrió hasta la casa de su abuela.
Mutaluj hasta ajsik ichan inoya.
p. 110 · Ver en el diccionario: mutalua
Traducción
Carlita muketzki, muapakak talul wan kitalij ikwajkwach. Mutalij kiuni chiupi cafe iwan se tamal. Kwak tamik takwa, kiski mutalua. Mutaluj hasta ajsik ichan inoya.
Carlita se levantó, se lavó de prisa y se puso la ropa. Se sentó a beber un poco de café con una tortilla. Cuando había comido, salió corriendo. Corrió hasta la casa de su abuela.
Shimutali, niaw nimetzmaka atul iwan elut.
p. 110 · Ver en el diccionario: talia
Traducción
— Nemi yek. Shimutali, niaw nimetzmaka atul iwan elut. Tikneki?
— Está bien. Siéntate, te voy a dar atol con elote. ¿Quieres?
Carlita wan inoya mutalijket itech ne mesaj.
p. 110
Traducción
Carlita y su abuela se sentaron junto a la mesa.
Nikmatki ka su te nimuketza talul, yawi nechajwa ne tamachtiani kwak niajsi ka tamachtiluyan, wan sujsul niu-nishpinawa.
p. 110
Traducción
— Tesu, nishtunak nimuketza. Kwak nisak wan niktapuj ne nujnuish, nikitak ne horaj: chikwasen wan tajku. Nikmatki ka su te nimuketza talul, yawi nechajwa ne tamachtiani kwak niajsi ka tamachtiluyan, wan sujsul niu-nishpinawa.
— No, tardé en levantarme. Cuando desperté y abrí los ojos, vi la hora: ¡seis y media! ¡Sabía que si no me levantaba de prisa, me iba a regañar la maestra cuando llegaba a la escuela y me daría mucha pena!
Nimuketzki, nimaltij, niktalij nukwajkwach wan nikiski nimutalua pal nikwi ne tawikani.
p. 110 · Ver en el diccionario: mutalua
Traducción
— Tesu. Nimuketzki, nimaltij, niktalij nukwajkwach wan nikiski nimutalua pal nikwi ne tawikani. Kwak niajsik ne tamachtiluyan, ne tamachtiani nechtajtanilij taika nishtunak.
— No. Me levanté, me bañé, me puse la ropa y salí corriendo para tomar el bus. Cuando llegué a la escuela, me preguntó la maestra por qué me había tardado.
— Semaya nechilwij ma nimutali nitajkwilua.
p. 110
Traducción
— Semaya nechilwij ma nimutali nitajkwilua. Nikishtij ne nuamatzin tik ne nukustalchin wan nipejki nitajkwilua ken muchi.
— Sólo me dijo que me sentara y empezara a escribir. Saqué de mi mochila mi cuaderno y empecé a escribir como los otros.
Nikishtij ne nuamatzin tik ne nukustalchin wan nipejki nitajkwilua ken muchi.
p. 110
Traducción
— Semaya nechilwij ma nimutali nitajkwilua. Nikishtij ne nuamatzin tik ne nukustalchin wan nipejki nitajkwilua ken muchi.
— Sólo me dijo que me sentara y empezara a escribir. Saqué de mi mochila mi cuaderno y empecé a escribir como los otros.
42 Nikinmachtia tay nimumachtia
Nemanha niktalia nukwajkwach wan niaw ka tamachtiluyan.
p. 127 · Ver en el diccionario: talia
Kwak ne takwal nemia pak ne mesaj, muchi timutaliat titakwat.
p. 127
44 Se yualu
— Tesu timuneki talwika tatka.
p. 132 · Ver en el diccionario: alwika
45 Nitachia iwan ne nujnuish
Melka nitzunshipetz, nemi se shunpe pak nutzuntekun kwak niktalia se!
p. 134 · Ver en el diccionario: talia
47 Maka shikilwi!
Achtu kwak tiajsit ne, tinemit pal tiktaliat ne tumesaj.
p. 138
Ne nunan ina ken kineki ma tiktalikan muchi pal naka yektzin.
p. 138
Su kineki, naja niaw nikishtia ne chijchil tik ne wajkal pal tiktaliat inawak ne tujtumat.
p. 138
Su yaja nechmaka tumin pal nikana ijtik ne kustalchin, o su nechilwia ma nimukwepa niktemua ne itumin pal yaja kikua tay muneki, senpa nikchiwa ken nechtuktia.
p. 138
Naja niajki nikinaya ne teksisti tapantuk talul pal ne nunan te nechajwa.
p. 138
48 Nikneki ma shiwikikan nuwan
Ashan, shumet shiktalikan anmukwajkwach pal tikisat nemanha, wan tiawita!
p. 140
Tejemet tiktalijket tukwajkwach wan tikisket timutaluat pal tiajsit peyna.
p. 140
Nikneki ma shiktali muchi ijpak ne mesaj: ne pula, ne chil, ne kamuj, ne ayut, ne eshut, ne lala wan ne tzaput.
p. 140 · Ver en el diccionario: talia
50 Tamachtiani Alejandro
Naja wan ne nukunpawan timutaliat katka itech se mesaj tik itachialis ne Tajtzin Alejandro.
p. 143
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).