Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos
47 ocurrencias · Borrar
King, Timumachtikan! (2011)
47 ocurrencias
12 Ken ne mupelu?
18 Kan minaya?
Yaja mawiltia iwan ne tumistun itan ne mesaj!
p. 66
Traducción
Nikmati kan nemi. Shikita! Yaja mawiltia iwan ne tumistun itan ne mesaj!
Ahora sé dónde está. ¡Mira! ¡Juega con nuestro gato debajo de la mesa!
20 Shu shikua se amatzin!
Shu shitajtani tik ne tiendaj.
p. 70 · Ver en el diccionario: tajtani
Traducción
Inte nikmati. Shu shitajtani tik ne tiendaj.
No sé. Ve a preguntar en la tienda.
23 Kanka yawi?
Te nikmati, yawi tajtani tik ne tiendaj.
p. 79 · Ver en el diccionario: tajtani
Traducción
No sé, va a preguntar en la tienda.
24 Tik ne tiankis (1)
Paula kinutza, wan kitajtani keski ipatiw ne pula.
p. 81 · Ver en el diccionario: tajtani
Traducción
Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis. Paula kinutza, wan kitajtani keski ipatiw ne pula.
Una mujer se pone a vender aguacates y plátanos en el mercado. Paula le habla, le pregunta cuánto valen los plátanos.
— Majtakti pula ka se dolar — kilwia ne tanamakani.
p. 81 · Ver en el diccionario: tanamakani
Traducción
— Diez plátanos por un dólar — le dice la vendedora.
Nikpia ajajwiak tumat... — kilwia ne tanamakani.
p. 81 · Ver en el diccionario: tanamakani
Traducción
— Tikneki nusan awakat? Nikpia ajajwiak tumat... — kilwia ne tanamakani.
— ¿Quiere también aguacates? Tengo ricos tomates... — le dice la vendedora.
Paula kitashtawia ne tanamakani.
p. 81 · Ver en el diccionario: tanamakani
Traducción
Paula kitashtawia ne tanamakani. Kinekiuk ne chil wan ne cafe. Yawia kitemua...
Paula le paga a la vendedora. Todavía falta el chile y el café. Ya va a buscarlo...
25 Tik ne tiankis (2)
Yaja kitajtanilia se tanamakani:
p. 84 · Ver en el diccionario: tajtani, tanamakani
Traducción
Paula kitemua chijchil tik ne tiankis wan te kiajsi. Yaja kitajtanilia se tanamakani:
Paula busca chiles en el mercado y no encuentra. Ella le pregunta a una vendedora:.
Kwakuni yawi kitajtanilia ne ukse tanamakani:
p. 84 · Ver en el diccionario: tajtani, tanamakani
Traducción
Entonces va y le pregunta a otra vendedora:
— Kia nikpia — ina ne tanamakani. — Nikpia shushuknaj chil wan nusan nikpia chiltik su tikneki.
p. 84 · Ver en el diccionario: tanamakani
Traducción
— Sí tengo — dice ella. — Tengo chile verde y también tengo rojo si quiere.
27 Ne Nawat ne taketzalis ipal nutechan
— Nunoya wan nutatanoy welit taketzat.
p. 88 · Ver en el diccionario: tatanoy
Traducción
— Nunoya wan nutatanoy welit taketzat. Ne nunan ina ka te weli, pero yaja weli!
— Mi abuela y mi abuelo pueden hablar bien. ¡Mi madre dice que no puede, pero puede!
28 Keman tiaw timukwepa?
— Ken senpa, niaw nimuketza kwak tanesi: makwil horaj, anka makwil wan tajku.
p. 92
Traducción
— Como siempre me levantaré al amanecer: a las cinco, tal vez las cinco y media.
29 Tiweli tiaw tiktajtanilia
— Pal niktajtanilia keman yawit welit witzet ne nukunpawan pal timawiltiat ka nuchan.
p. 94 · Ver en el diccionario: tajtani, tajtanilia
Traducción
— Para preguntarle cuándo podran venir mis amigos para que juguemos en mi casa.
Tiweli tiaw tiktajtanilia ka teutak.
p. 94
Traducción
— Te nikmati, te nechilwij. Pero yawi mukwepa ka tajkutunal. Tiweli tiaw tiktajtanilia ka teutak.
— No sé, no me dijo. Pero regresará a mediodía. Puedes ir a preguntarle en la tarde.
30 Chilkwachtzin wan ne kuyut
— Nunoya nemi tik se chikitik kal ijtik ne kojtan.
p. 95 · Ver en el diccionario: kojtan
Traducción
— Mi abuela vive en una pequeña casa dentro del bosque.
33 Sujsul nipakiskia
Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...
p. 103
Traducción
— Tik ne mil semaya ne takamet tekitit. Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...
— En la milpa sólo los hombres trabajan. Las mujeres vigilan la casa, barren, crían a los niños, salen a comprar comida, cuando se puede también van a vender, también cocinan para todos...
35 Te niajki nitekiti
Kwak tanesik, nisak wan ninemik yek.
p. 107
Traducción
Ne nukunpa nechwikak ka nuchan, nikunik chiupi at iwan ne pajti, wan né tipanuket hasta ka tayuakik. Kwakuni yaja yajki ichan, wan nimutekak nikuchi. Kwak tanesik, nisak wan ninemik yek.
Me llevó mi amigo a casa, bebí un poco de agua con la medicina, y allí pasamos hasta que anocheció. Entonces él se fue a su casa, y yo me acosté a dormir. Cuando amaneció, me desperté y estuve bien.
36 Yawi Carlita ichan inoya
Kwak niajsik ne tamachtiluyan, ne tamachtiani nechtajtanilij taika nishtunak.
p. 110
Traducción
— Tesu. Nimuketzki, nimaltij, niktalij nukwajkwach wan nikiski nimutalua pal nikwi ne tawikani. Kwak niajsik ne tamachtiluyan, ne tamachtiani nechtajtanilij taika nishtunak.
— No. Me levanté, me bañé, me puse la ropa y salí corriendo para tomar el bus. Cuando llegué a la escuela, me preguntó la maestra por qué me había tardado.
38 Ken intukay?
Niaw nikintajtanilia ken itukay.
p. 115 · Ver en el diccionario: tajtanilia
Traducción
— Yajané ne inhishwiu. Nikinhishmati, pero te nikelnamiki ken itukay ne siwapiltzin. Musta niaw nikinhita ne inoywan. Niaw nikintajtanilia ken itukay.
— Ella es su nieta. Los conozco pero no recuerdo cómo se llama la niña. Mañana voy a ver a los abuelos y les preguntaré cómo es que se llama.
39 Niweli nimetzmachtia!
Su te nikmati se, niaw nimetztajtanilia.
p. 117 · Ver en el diccionario: tajtanilia
Traducción
— Nemi yek. Su te nikmati se, niaw nimetztajtanilia.
— Está bueno. Si no sé algo, te preguntaré.
— Shinechtajtanili, naja niaw nimetzilwia.
p. 117
Traducción
— Preguntame, yo te diré.
41 Se tanamakani wan se takuani
Ini siwat tanamaka.
p. 124
Ini siwat tanamaka.
p. 124
Tiwelit tinat ka yaja se tanamakani.
p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani
Uni siwat nusan tanamaka.
p. 124
Nusan se tanamakani.
p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani
Nemit ume tanamakani nikan.
p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani
Se tanamakani kinamaka shujshuchit, ne seuk kinamaka kujkumal.
p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani
Yaja te tanamakani.
p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani
Ne nantzin te tanamaka, yaja takua.
p. 124
Uni siwat te tanamakani, yaja tamachtiani.
p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani
42 Nikinmachtia tay nimumachtia
Mujmusta kwak tanesi, muchi timuketzat tik ne tuchan.
p. 127
43 Te tiawit tikajkawat ma miki!
Kwak te nikmati ken itukay se, niweli niktajtanilia nunoya, nutatanoy o ne tamachtiani, wan ijkiuni nimumachtia.
p. 130 · Ver en el diccionario: tajtani, tajtanilia, tatanoy
Nunoya wan nutatanoy nusan kitat yek ma timumachtikan, wan inat ka titaketzat galantzin.
p. 130 · Ver en el diccionario: tatanoy
45 Nitachia iwan ne nujnuish
Itan ne tutzuntekun nemi ne tukechtan...
p. 134
Tay nemi itzalan ne tutzuntekun wan ne tukechtan?
p. 134
46 Metzmutiat hasta ne mujmuyut!
Ne nutatanoy tumawak katka.
p. 136 · Ver en el diccionario: tatanoy
47 Maka shikilwi!
Ne nunan tanamaka tik ne tiankis, wan kwak naja te nimumachtia nikpalewia.
p. 138
49 Nugustoj niaw ka tiankis
Su tiaw tik ne tiankis, shikaki ne tanamakanimet.
p. 141
Tejkia ka ne tanamakanimet tesu semaya chachalakat wan pajpakit, nusan tekitit pal kichiwat ganar ne tumin ne munekit pal takwat.
p. 141
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).