Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos

47 ocurrencias · Borrar

King, Timumachtikan! (2011)

47 ocurrencias

12 Ken ne mupelu?

  • Tay nemi tik ne kojtan?

    p. 51 · Ver en el diccionario: kojtan

    Traducción

    ¿Qué hay en el monte?

  • Tik ne kojtan nemit kwajkwawit.

    p. 51 · Ver en el diccionario: kojtan

    Traducción

    En el monte hay árboles.

  • Mugustoj ne kojtan?

    p. 51 · Ver en el diccionario: kojtan

    Traducción

    ¿Te gusta el monte?

18 Kan minaya?

  • Yaja mawiltia iwan ne tumistun itan ne mesaj!

    p. 66

    Traducción

    Nikmati kan nemi. Shikita! Yaja mawiltia iwan ne tumistun itan ne mesaj!

    Ahora sé dónde está. ¡Mira! ¡Juega con nuestro gato debajo de la mesa!

20 Shu shikua se amatzin!

  • Shu shitajtani tik ne tiendaj.

    p. 70 · Ver en el diccionario: tajtani

    Traducción

    Inte nikmati. Shu shitajtani tik ne tiendaj.

    No sé. Ve a preguntar en la tienda.

23 Kanka yawi?

  • Te nikmati, yawi tajtani tik ne tiendaj.

    p. 79 · Ver en el diccionario: tajtani

    Traducción

    No sé, va a preguntar en la tienda.

24 Tik ne tiankis (1)

  • Paula kinutza, wan kitajtani keski ipatiw ne pula.

    p. 81 · Ver en el diccionario: tajtani

    Traducción

    Se siwat mutalia kinamaka awakat wan pula tik ne tiankis. Paula kinutza, wan kitajtani keski ipatiw ne pula.

    Una mujer se pone a vender aguacates y plátanos en el mercado. Paula le habla, le pregunta cuánto valen los plátanos.

  • — Majtakti pula ka se dolar — kilwia ne tanamakani.

    p. 81 · Ver en el diccionario: tanamakani

    Traducción

    — Diez plátanos por un dólar — le dice la vendedora.

  • Nikpia ajajwiak tumat... — kilwia ne tanamakani.

    p. 81 · Ver en el diccionario: tanamakani

    Traducción

    — Tikneki nusan awakat? Nikpia ajajwiak tumat... — kilwia ne tanamakani.

    — ¿Quiere también aguacates? Tengo ricos tomates... — le dice la vendedora.

  • Paula kitashtawia ne tanamakani.

    p. 81 · Ver en el diccionario: tanamakani

    Traducción

    Paula kitashtawia ne tanamakani. Kinekiuk ne chil wan ne cafe. Yawia kitemua...

    Paula le paga a la vendedora. Todavía falta el chile y el café. Ya va a buscarlo...

25 Tik ne tiankis (2)

  • Yaja kitajtanilia se tanamakani:

    p. 84 · Ver en el diccionario: tajtani, tanamakani

    Traducción

    Paula kitemua chijchil tik ne tiankis wan te kiajsi. Yaja kitajtanilia se tanamakani:

    Paula busca chiles en el mercado y no encuentra. Ella le pregunta a una vendedora:.

  • Kwakuni yawi kitajtanilia ne ukse tanamakani:

    p. 84 · Ver en el diccionario: tajtani, tanamakani

    Traducción

    Entonces va y le pregunta a otra vendedora:

  • — Kia nikpia — ina ne tanamakani. — Nikpia shushuknaj chil wan nusan nikpia chiltik su tikneki.

    p. 84 · Ver en el diccionario: tanamakani

    Traducción

    — Sí tengo — dice ella. — Tengo chile verde y también tengo rojo si quiere.

27 Ne Nawat ne taketzalis ipal nutechan

  • — Nunoya wan nutatanoy welit taketzat.

    p. 88 · Ver en el diccionario: tatanoy

    Traducción

    — Nunoya wan nutatanoy welit taketzat. Ne nunan ina ka te weli, pero yaja weli!

    — Mi abuela y mi abuelo pueden hablar bien. ¡Mi madre dice que no puede, pero puede!

28 Keman tiaw timukwepa?

  • — Ken senpa, niaw nimuketza kwak tanesi: makwil horaj, anka makwil wan tajku.

    p. 92

    Traducción

    — Como siempre me levantaré al amanecer: a las cinco, tal vez las cinco y media.

29 Tiweli tiaw tiktajtanilia

  • — Pal niktajtanilia keman yawit welit witzet ne nukunpawan pal timawiltiat ka nuchan.

    p. 94 · Ver en el diccionario: tajtani, tajtanilia

    Traducción

    — Para preguntarle cuándo podran venir mis amigos para que juguemos en mi casa.

  • Tiweli tiaw tiktajtanilia ka teutak.

    p. 94

    Traducción

    — Te nikmati, te nechilwij. Pero yawi mukwepa ka tajkutunal. Tiweli tiaw tiktajtanilia ka teutak.

    — No sé, no me dijo. Pero regresará a mediodía. Puedes ir a preguntarle en la tarde.

30 Chilkwachtzin wan ne kuyut

  • — Nunoya nemi tik se chikitik kal ijtik ne kojtan.

    p. 95 · Ver en el diccionario: kojtan

    Traducción

    — Mi abuela vive en una pequeña casa dentro del bosque.

33 Sujsul nipakiskia

  • Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...

    p. 103

    Traducción

    — Tik ne mil semaya ne takamet tekitit. Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...

    — En la milpa sólo los hombres trabajan. Las mujeres vigilan la casa, barren, crían a los niños, salen a comprar comida, cuando se puede también van a vender, también cocinan para todos...

35 Te niajki nitekiti

  • Kwak tanesik, nisak wan ninemik yek.

    p. 107

    Traducción

    Ne nukunpa nechwikak ka nuchan, nikunik chiupi at iwan ne pajti, wan né tipanuket hasta ka tayuakik. Kwakuni yaja yajki ichan, wan nimutekak nikuchi. Kwak tanesik, nisak wan ninemik yek.

    Me llevó mi amigo a casa, bebí un poco de agua con la medicina, y allí pasamos hasta que anocheció. Entonces él se fue a su casa, y yo me acosté a dormir. Cuando amaneció, me desperté y estuve bien.

36 Yawi Carlita ichan inoya

  • Kwak niajsik ne tamachtiluyan, ne tamachtiani nechtajtanilij taika nishtunak.

    p. 110

    Traducción

    — Tesu. Nimuketzki, nimaltij, niktalij nukwajkwach wan nikiski nimutalua pal nikwi ne tawikani. Kwak niajsik ne tamachtiluyan, ne tamachtiani nechtajtanilij taika nishtunak.

    — No. Me levanté, me bañé, me puse la ropa y salí corriendo para tomar el bus. Cuando llegué a la escuela, me preguntó la maestra por qué me había tardado.

38 Ken intukay?

  • Niaw nikintajtanilia ken itukay.

    p. 115 · Ver en el diccionario: tajtanilia

    Traducción

    — Yajané ne inhishwiu. Nikinhishmati, pero te nikelnamiki ken itukay ne siwapiltzin. Musta niaw nikinhita ne inoywan. Niaw nikintajtanilia ken itukay.

    — Ella es su nieta. Los conozco pero no recuerdo cómo se llama la niña. Mañana voy a ver a los abuelos y les preguntaré cómo es que se llama.

39 Niweli nimetzmachtia!

  • Su te nikmati se, niaw nimetztajtanilia.

    p. 117 · Ver en el diccionario: tajtanilia

    Traducción

    — Nemi yek. Su te nikmati se, niaw nimetztajtanilia.

    — Está bueno. Si no sé algo, te preguntaré.

  • — Shinechtajtanili, naja niaw nimetzilwia.

    p. 117

    Traducción

    — Preguntame, yo te diré.

41 Se tanamakani wan se takuani

  • Ini siwat tanamaka.

    p. 124

  • Ini siwat tanamaka.

    p. 124

  • Tiwelit tinat ka yaja se tanamakani.

    p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani

  • Uni siwat nusan tanamaka.

    p. 124

  • Nusan se tanamakani.

    p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani

  • Nemit ume tanamakani nikan.

    p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani

  • Se tanamakani kinamaka shujshuchit, ne seuk kinamaka kujkumal.

    p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani

  • Yaja te tanamakani.

    p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani

  • Ne nantzin te tanamaka, yaja takua.

    p. 124

  • Uni siwat te tanamakani, yaja tamachtiani.

    p. 124 · Ver en el diccionario: tanamakani

42 Nikinmachtia tay nimumachtia

  • Mujmusta kwak tanesi, muchi timuketzat tik ne tuchan.

    p. 127

43 Te tiawit tikajkawat ma miki!

  • Kwak te nikmati ken itukay se, niweli niktajtanilia nunoya, nutatanoy o ne tamachtiani, wan ijkiuni nimumachtia.

    p. 130 · Ver en el diccionario: tajtani, tajtanilia, tatanoy

  • Nunoya wan nutatanoy nusan kitat yek ma timumachtikan, wan inat ka titaketzat galantzin.

    p. 130 · Ver en el diccionario: tatanoy

45 Nitachia iwan ne nujnuish

  • Itan ne tutzuntekun nemi ne tukechtan...

    p. 134

  • Tay nemi itzalan ne tutzuntekun wan ne tukechtan?

    p. 134

46 Metzmutiat hasta ne mujmuyut!

  • Ne nutatanoy tumawak katka.

    p. 136 · Ver en el diccionario: tatanoy

47 Maka shikilwi!

  • Ne nunan tanamaka tik ne tiankis, wan kwak naja te nimumachtia nikpalewia.

    p. 138

49 Nugustoj niaw ka tiankis

  • Su tiaw tik ne tiankis, shikaki ne tanamakanimet.

    p. 141

  • Tejkia ka ne tanamakanimet tesu semaya chachalakat wan pajpakit, nusan tekitit pal kichiwat ganar ne tumin ne munekit pal takwat.

    p. 141

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).