Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

65 ocurrencias en 6 textos · Borrar

Tajtaketza pal Ijtzalku45Naja Ni Genaro2Achtu Taksalis2Timumachtikan!4El Pipil de la Región de los Itzalcos5The Pipil Language of El Salvador7

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

45 ocurrencias

Capítulo 3

  • Ashkan tayua niaw nitajpia.

    p. 25 · Ver en el diccionario: tayua

  • Niajki senpa ka tayua.

    p. 25 · Ver en el diccionario: tayua

  • Ka tayua nikasik takwa nemi se pesoti.

    p. 25 · Ver en el diccionario: tayua

Capítulo 4

  • Ne itekuyu ne kamujtal yajki se wipta ka tayua kinpajpashua.

    p. 26 · Ver en el diccionario: tayua

Capítulo 6

  • Nemik se takat munamiktijtuk kipiatuya ne isiwaw, wan inte kimati katka ka kisa ka tayua.

    p. 29 · Ver en el diccionario: tayua

Ver las 40 oraciones

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

2 ocurrencias

Ne Takat Brujoj

  • Wan su te kineki, kunij yawi ka tayua, wan ne kan kuchi ajsi kinapalua wan kichiwa ma isiwaw.

    p. 34 · Ver en el diccionario: tayua

    Traducción

    Kwak se siwat kiwetzi yek kinutza. Wan su te kineki, kunij yawi ka tayua, wan ne kan kuchi ajsi kinapalua wan kichiwa ma isiwaw.

    Cuando una mujer le caía bien la llamaba. Y si ella no quería, entonces iba a la noche, y donde dormía llegaba a abrazarla y hacerla su mujer.

Ne Tzikat Wan Ne Tzilintuk

  • Ne tzikat, kan nemi ukse takwalmet ka weli kikwa, kunij tesu kisa kitemua itakwal; kunij kichia ma tayuakisa pal pewa kisa kitemua itakwal.

    p. 38

    Traducción

    La hormiga, cuando hay otros animales que la pueden comer, no sale a buscar su comida; entonces espera la noche para empezar a salir a buscar su comida.

Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)

2 ocurrencias

Tamachtilis 7. Nimetzinhishmati

  • Yek tayua, ken annemit?

    Ver en el diccionario: tayua

Tamachtilis 10. Tay tikchiwat mujmusta

  • Nimukwepa nuchan chikwey horaj ka tayua.

    Ver en el diccionario: tayua

King, Timumachtikan! (2011)

4 ocurrencias

7 Tay horaj timuketza?

  • Tay horaj tikuchi ka tayua? — Nitakwa chikwey horaj wan nimuteka chiknawi horaj, pal nimuketza peyna.

    p. 35 · Ver en el diccionario: tayua

    Traducción

    ¿A qué hora te duermes por la noche? — Como a las ocho y me acuesto a las nueve, para levantarme temprano.

17 Taika tichuka?

  • “Ka tayua naja sujsul nimajmawi ika kunyua.”

    p. 63 · Ver en el diccionario: tayua

    Traducción

    — En la noche tengo mucho miedo porque está oscuro.

35 Te niajki nitekiti

  • Ne nukunpa nechwikak ka nuchan, nikunik chiupi at iwan ne pajti, wan né tipanuket hasta ka tayuakik.

    p. 107

    Traducción

    Ne nukunpa nechwikak ka nuchan, nikunik chiupi at iwan ne pajti, wan né tipanuket hasta ka tayuakik. Kwakuni yaja yajki ichan, wan nimutekak nikuchi. Kwak tanesik, nisak wan ninemik yek.

    Me llevó mi amigo a casa, bebí un poco de agua con la medicina, y allí pasamos hasta que anocheció. Entonces él se fue a su casa, y yo me acosté a dormir. Cuando amaneció, me desperté y estuve bien.

42 Nikinmachtia tay nimumachtia

  • Ka tayua kwak tisutawat, tiawit tikuchit.

    p. 127 · Ver en el diccionario: tayua

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

5 ocurrencias

p. 59 · Nahuizalco

  • Nemi miak clases papalumet, seki kisat patanit wan tunal, iwan seki tayua; iwan keman kitatukat, yajki wan inte weli muitzkiat, ka majmawi pal mikit ken tejemet.

    p. 59 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: tayua

    Traducción

    Hay muchas clases de mariposas, unas que salen a volar de día y otras por la noche; pero cuando las persiguen, huyen y no se dejan coger, porque temen morir como nosotros.

p. 60 · Nahuizalco

  • Pal ne pupuyutmet ne tunal kunyua kenha tayua.

    p. 60 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: tayua

p. 65 · Nahuizalco

  • Kwak nikan tayua, ijki ne tunal nemi tan tal.

    p. 65 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: tayua

    Traducción

    Cuando aquí es de noche, es porque está bajo tierra.

p. 66 · Nahuizalco

  • Ka welis mutalua ken taja, pal tiweli tikita muchi tayua iwan tunal, kalan Tunal!

    p. 66 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: tayua

    Traducción

    Quién pudiera correr como tú, para poder ver todo de la noche al día, hermoso Sol!

p. 68 · Nahuizalco

  • Iwan asu-nte, nikan weli mutayekcha se tapech iwan weli tipanu (tikpanu) tayua niantiaka.

    p. 68 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: tayua

    Traducción

    Nutajtzin, man taja tikpia kan tikuchi? Iwan asu-nte, nikan weli mutayekcha se tapech iwan weli tipanu (tikpanu) tayua niantiaka.

    Señor, tiene Ud. dónde dormir? Y si no, aquí se le puede arreglar una cama, y podrá pasar la noche sin cuidado (alguno).

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

7 ocurrencias

El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

  • Ka tajtayua kuchi nemi.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: tayua

    Traducción

    El dormía de noche.

  • Kada tayua kisa pashalua sel itzuntekun.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: tayua

    Traducción

    “Todas las noches sale a caminar, pero sólo su cabeza.”

  • Kabal tapanik ka tajku tayua, ma tikinakan ne "medianoche", tikaki tajku tayua.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: tayua

    Traducción

    En plena noche se reventó partiéndose en dos, digamos a eso de la medianoche; se oye a la medianoche.

La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Yajika nutatanoy nechchiwki akonsejar kaj te ma ninejnemi tayua porke tamutiat.

    La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: tayua

    Traducción

    Nuamikuj ikustuj na nikchiwa kontar cuentos de cosas ke chiwki suceder nin tik nutechan, an nikchij kontar una cosa ke nutatanoy nechiwki kontar Ya nechilwij ka nin tik tutechan kaj de mala suerte kimutiat, kisa se animal ke yejemet kilwiat "Tzuntekumat". Yajika nutatanoy nechchiwki akonsejar kaj te ma ninejnemi tayua porke tamutiat.

    A mi amigo le gusta que le cuente historias de las cosas que han sucedido en mi pueblo. Ahora le voy a contar algo que me contó mi abuelo. Me contó que desgraciadamente en mi pueblo asustan. Hay un animal que le llaman la “calavera.” Así es que mi abuelo me aconsejó que no caminara de noche porque te puede espantar.

  • Wan Lionaj kichiwtuk sentir sujsul sesek, yajika muketztuk peyna bien tayua; kitatia tit pal panu isesek.

    La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: tayua

    Traducción

    Kwikak ne siwat ichan neyuk siwat itukay Lionaj. Wan Lionaj kichiwtuk sentir sujsul sesek, yajika muketztuk peyna bien tayua; kitatia tit pal panu isesek.

    Llevó a la mujer a la casa de la otra mujer que se llamaba Leonarda y ésta había sentido mucho frío. Así es que se levantó muy de noche para prender la lumbre para quitarse el frío.

Ver las 6 oraciones

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).