Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos
55 ocurrencias · Borrar
King, Timumachtikan! (2011)
55 ocurrencias
5 Tay kichiwa?
Nemi tik ne techan.
p. 30 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
Está en el pueblo.
12 Ken ne mupelu?
Tay nemi tik mutechan?
p. 51 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
¿Qué hay en tu pueblo?
Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan.
p. 51 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan. Nusan nemi se wey tepet.
En mi pueblo hay muchas casas, un pequeño mercado, dos bonitas iglesias, y un río. También hay un cerro (o volcán) grande.
14 Tinemit tik Witzapan
15 Antaketzat Nawat?
Antaketzat Nawat tik anmutechan?
p. 59 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
¿Ustedes hablan náhuat en su pueblo?
16 Miak o chiupi?
Keski tamachtiluyan ankipiat tik anmutechan?
p. 61 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
¿Cuántas escuelas tienen en su pueblo?
Tik tutechan tikpiat ume tamachtiluyan, se wey wan se chikitik.
p. 61 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
En nuestro pueblo tenemos dos escuelas, una grande y una pequeña.
Muchi ne kujkunet mumachtiat tik anmutechan?
p. 61 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
¿Todos los niños estudian en su pueblo?
27 Ne Nawat ne taketzalis ipal nutechan
— Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan.
p. 88 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
— Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan. Nusan, nikneki nimumachtia ipal ne kujkunet...
— Quiero aprender porque el náhuat es la lengua de los antepasados, de nuestra tierra y de mi pueblo. También, quiero aprender para los niños...
31 Nikelnamiki nutechan
— Ninemi nikelnamiki nutechan.
p. 97 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
— Ninemi nikelnamiki nutechan. Tikishmati?
— Me estoy acordando de mi pueblo. ¿Lo conoces?
Tik tutechan tikelkawat ne itaketzalis ne tunoywan.
p. 97 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
— Tejkia tay titakaktuk. Pero ashan tea welit taketzat muchi. Tik tutechan tikelkawat ne itaketzalis ne tunoywan.
— Es verdad lo que has oído. Pero ahora ya no pueden hablar muchos. En nuestro pueblo olvidamos la lengua de nuestros abuelos.
Yaja ne taketzalis ipal ne noymet ipal tutechan, wan nusan tutaketzalis.
p. 97 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
— Naja te nikneki nikelkawa. Nechmachtij ne nunan kwak nichikitik katka. Yaja ne taketzalis ipal ne noymet ipal tutechan, wan nusan tutaketzalis.
— ¡Yo no la quiero olvidar. Me lo enseñó mi madre cuando era pequeño. Es el idioma de los abuelos de nuestro pueblo, y también es nuestro idioma.
32 Ume takwikalis
Ini nutechan Witzapan
p. 101 · Ver en el diccionario: techan
Ini nutechan Witzapan.
p. 101 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
Este es mi pueblo Witzapan.
Tik ne nutechan ninestuk,
p. 101 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
En mi pueblo nací,
Tik nutechan muchiwat
p. 101 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
En mi pueblo se hacen ollas,
Ka ne nikitztuk tejtechan,
p. 101 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
Allí he visto pueblos,
Ini nutechan Witzapan
p. 101 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
Este es mi pueblo Witzapan
Ka ne tik ne tejtechan
p. 101 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
Allí en los pueblos,
pal nikelnamiki nutechan
p. 101 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
para no olvidar mi pueblo
Shikalaki tik nutechan!
p. 101 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
¡Entra en mi pueblo!
33 Sujsul nipakiskia
— Ken ne mutechan?
p. 103 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
— ¿Cómo es tu pueblo?
— Te, ika nemit pal musajsakat ne kujkumal ka ukse techan pal tiknamakat, wan chiupi tumin naka pal muchi titakwat tik ne kal.
p. 103 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
— No, porque hay que llevar los comales a otro pueblo para venderlos, y queda poco dinero para que todos en casa coman.
Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan.
p. 103 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
— Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.
— Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.
— Nikmati, wan yajika naja niknekiskia nimumachtia yek ne Nawataketzalis wan nisentekiti anmuwan pal tikpalewiat ne yektzin taketzalis ipal ne anmutechan, pal te keman muelkawa.
p. 103 · Ver en el diccionario: techan
Traducción
— Yo sé, y por eso yo quisiera aprender bien la lengua náhuat y trabajar con ustedes para que apoyemos la hermosa lengua de su pueblo, para que nunca se olvide.
35 Te niajki nitekiti
Kwak ninak ka nikukuya, yaja kinekik nechwika itech se tapajtiani.
p. 107 · Ver en el diccionario: tech
Traducción
Sujsul nipakik kwak nikitak. Kwak ninak ka nikukuya, yaja kinekik nechwika itech se tapajtiani. Naja nimuketzki wan nechwikak, wan tiajket tikitat ne tapajtiani.
Me alegré mucho cuando lo vi. Cuando dije que estaba enfermo, él quiso llevarme para ir a un médico. Yo me levanté y me llevó, y fuimos a ver el médico.
36 Yawi Carlita ichan inoya
Carlita wan inoya mutalijket itech ne mesaj.
p. 110 · Ver en el diccionario: tech
Traducción
Carlita y su abuela se sentaron junto a la mesa.
— Tesu, nusan timumachtijket se takwikalis tik Nawat ne techmachtij ne tamachtiani.
p. 111
Traducción
— Tesu, nusan timumachtijket se takwikalis tik Nawat ne techmachtij ne tamachtiani. Wan timawiltijket.
— No, también aprendimos una canción en náhuat que nos enseñó la maestra. Y jugamos.
37 Taika te tiwalaj?
Yaja techwikak titakwat.
p. 113
Traducción
— Ne domingoj panutuk, wan yawi mukwepa ne semanaj witz. Yaja techwikak titakwat.
— El domingo pasado, y va a regresar la semana que viene. Él nos llevó a comer.
39 Niweli nimetzmachtia!
— Tik ne tamachtiluyan, nusan techilwia ne tamachtiani ma tikchiwakan ijkiuni.
p. 117
Traducción
— En la escuela, también nos dice la maestra que hagamos así.
— Techmachtia ume tunal ipal ne semana.
p. 117 · Ver en el diccionario: machtia
Traducción
— Techmachtia ume tunal ipal ne semana. Naja niknekiskia ma techmachti Nawat mujmusta.
— Nos enseña dos días a la semana. Yo quisiera que nos enseñara náhuat todos los días.
Naja niknekiskia ma techmachti Nawat mujmusta.
p. 117
Traducción
— Techmachtia ume tunal ipal ne semana. Naja niknekiskia ma techmachti Nawat mujmusta.
— Nos enseña dos días a la semana. Yo quisiera que nos enseñara náhuat todos los días.
40 Tay metzilwij ma shikchiwa?
— Techtuktij ma titajkwilukan.
p. 120
Traducción
— Techtuktij ma titajkwilukan. Tinemit pal titajkwiluat ashan pal tiwelit tikwikat ne tutekiw ka tamachtiluyan musta.
— Escribir. Tenemos que escribir ahora para que podamos llevar nuestro trabajo a la escuela mañana.
42 Nikinmachtia tay nimumachtia
43 Te tiawit tikajkawat ma miki!
Sujsul nugustoj nitaketza tik Nawat, ika yaja ne taketzalis ipal tutechan.
p. 130 · Ver en el diccionario: techan
Tejemet tiknekiskiat ma techmachtikan muchi tay welit pal te tikelkawat.
p. 130
Ika tiktasujtat tutechan, te tiknekit ma kielkawa ne itaketzalis.
p. 130 · Ver en el diccionario: techan
Wan te yawi muelkawa, su muchi techkakit titaketzat Nawat nujme: tik ne tamachtiluyan, tik ne ujpatawak ipal tutechan, ka tuchan, kan timawiltiat, kan titekitit, kan tipashaluat…
p. 130 · Ver en el diccionario: techan
Tejemet tinat ka ne tutaketzalis yawi yultuk su mukaki itech ne tuten, su yultuk tik ne iten ne noya wan ne iishwiu, ne chulet wan ne shulut.
p. 130 · Ver en el diccionario: tech
48 Nikneki ma shiwikikan nuwan
Nusan kinekituya ma wiki tuwan ne nueltiw chikitik, pal te naka isel tik ne kal wan pal techpalewia tik ne tiankis.
p. 140
Ma wiki techpalewia.
p. 140
Kwak tiajsiket, muchi tipejket tikchiwat muchi tay ne tunan techtuktia.
p. 140
49 Nugustoj niaw ka tiankis
50 Tamachtiani Alejandro
Nemituya se tamachtiani tik nutechan.
p. 143 · Ver en el diccionario: techan
Yaja kipiatuya se chikitik tamachtiluyan tik ne techan.
p. 143 · Ver en el diccionario: techan
Nechtuktijket itech Tamachtiani Alejandro.
p. 143 · Ver en el diccionario: tech
Naja wan ne nukunpawan timutaliat katka itech se mesaj tik itachialis ne Tajtzin Alejandro.
p. 143 · Ver en el diccionario: tech
Techtuktia katka ma titajkwilukan.
p. 143
Melka techtasujta, muchi tejemet timajmawit kwak yaja kwalani wan techajwa.
p. 143
Kitzakket ne tamachtiluyan ikman, wan tea nemituya tamachtiani tik tutechan.
p. 143 · Ver en el diccionario: techan
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).