Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos
34 ocurrencias · Borrar
King, Timumachtikan! (2011)
34 ocurrencias
5 Tay kichiwa?
Nemi tik ne techan.
p. 30
Traducción
Está en el pueblo.
12 Ken ne mupelu?
Tay nemi tik mutechan?
p. 51
Traducción
¿Qué hay en tu pueblo?
Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan.
p. 51
Traducción
Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan. Nusan nemi se wey tepet.
En mi pueblo hay muchas casas, un pequeño mercado, dos bonitas iglesias, y un río. También hay un cerro (o volcán) grande.
14 Tinemit tik Witzapan
Tik nutechan nemit tajtamachtiluyan, teujteupan wan miak kal.
p. 56
Traducción
En mi pueblo hay escuelas, iglesias y muchas casas.
Tik tutechan tikpiat ume tamachtiluyan.
p. 56
Traducción
En nuestro pueblo tenemos dos escuelas.
15 Antaketzat Nawat?
Antaketzat Nawat tik anmutechan?
p. 59
Traducción
¿Ustedes hablan náhuat en su pueblo?
16 Miak o chiupi?
Keski tamachtiluyan ankipiat tik anmutechan?
p. 61
Traducción
¿Cuántas escuelas tienen en su pueblo?
Tik tutechan tikpiat ume tamachtiluyan, se wey wan se chikitik.
p. 61
Traducción
En nuestro pueblo tenemos dos escuelas, una grande y una pequeña.
Muchi ne kujkunet mumachtiat tik anmutechan?
p. 61
Traducción
¿Todos los niños estudian en su pueblo?
27 Ne Nawat ne taketzalis ipal nutechan
— Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan.
p. 88
Traducción
— Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan. Nusan, nikneki nimumachtia ipal ne kujkunet...
— Quiero aprender porque el náhuat es la lengua de los antepasados, de nuestra tierra y de mi pueblo. También, quiero aprender para los niños...
31 Nikelnamiki nutechan
— Ninemi nikelnamiki nutechan.
p. 97
Traducción
— Ninemi nikelnamiki nutechan. Tikishmati?
— Me estoy acordando de mi pueblo. ¿Lo conoces?
Tik tutechan tikelkawat ne itaketzalis ne tunoywan.
p. 97
Traducción
— Tejkia tay titakaktuk. Pero ashan tea welit taketzat muchi. Tik tutechan tikelkawat ne itaketzalis ne tunoywan.
— Es verdad lo que has oído. Pero ahora ya no pueden hablar muchos. En nuestro pueblo olvidamos la lengua de nuestros abuelos.
Yaja ne taketzalis ipal ne noymet ipal tutechan, wan nusan tutaketzalis.
p. 97
Traducción
— Naja te nikneki nikelkawa. Nechmachtij ne nunan kwak nichikitik katka. Yaja ne taketzalis ipal ne noymet ipal tutechan, wan nusan tutaketzalis.
— ¡Yo no la quiero olvidar. Me lo enseñó mi madre cuando era pequeño. Es el idioma de los abuelos de nuestro pueblo, y también es nuestro idioma.
32 Ume takwikalis
Ini nutechan Witzapan
p. 101
Ini nutechan Witzapan.
p. 101
Traducción
Este es mi pueblo Witzapan.
Tik ne nutechan ninestuk,
p. 101
Traducción
En mi pueblo nací,
Tik nutechan muchiwat
p. 101
Traducción
En mi pueblo se hacen ollas,
Ka ne nikitztuk tejtechan,
p. 101
Traducción
Allí he visto pueblos,
Ini nutechan Witzapan
p. 101
Traducción
Este es mi pueblo Witzapan
Ka ne tik ne tejtechan
p. 101
Traducción
Allí en los pueblos,
pal nikelnamiki nutechan
p. 101
Traducción
para no olvidar mi pueblo
Shikalaki tik nutechan!
p. 101
Traducción
¡Entra en mi pueblo!
33 Sujsul nipakiskia
— Ken ne mutechan?
p. 103
Traducción
— ¿Cómo es tu pueblo?
— Te, ika nemit pal musajsakat ne kujkumal ka ukse techan pal tiknamakat, wan chiupi tumin naka pal muchi titakwat tik ne kal.
p. 103
Traducción
— No, porque hay que llevar los comales a otro pueblo para venderlos, y queda poco dinero para que todos en casa coman.
Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan.
p. 103
Traducción
— Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.
— Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.
— Nikmati, wan yajika naja niknekiskia nimumachtia yek ne Nawataketzalis wan nisentekiti anmuwan pal tikpalewiat ne yektzin taketzalis ipal ne anmutechan, pal te keman muelkawa.
p. 103
Traducción
— Yo sé, y por eso yo quisiera aprender bien la lengua náhuat y trabajar con ustedes para que apoyemos la hermosa lengua de su pueblo, para que nunca se olvide.
43 Te tiawit tikajkawat ma miki!
Sujsul nugustoj nitaketza tik Nawat, ika yaja ne taketzalis ipal tutechan.
p. 130
Ika tiktasujtat tutechan, te tiknekit ma kielkawa ne itaketzalis.
p. 130
Wan te yawi muelkawa, su muchi techkakit titaketzat Nawat nujme: tik ne tamachtiluyan, tik ne ujpatawak ipal tutechan, ka tuchan, kan timawiltiat, kan titekitit, kan tipashaluat…
p. 130
49 Nugustoj niaw ka tiankis
Nugustoj niaw ka tiankis ika welit tikakit muchi tay kichiwat contar tik ne techan.
p. 141
Wan kwak kichiwa suceder se tik ne techan wan kipiat sejse pal kichiwat contar, muchiwat alegrar sujsul.
p. 141
50 Tamachtiani Alejandro
Nemituya se tamachtiani tik nutechan.
p. 143
Yaja kipiatuya se chikitik tamachtiluyan tik ne techan.
p. 143
Kitzakket ne tamachtiluyan ikman, wan tea nemituya tamachtiani tik tutechan.
p. 143
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).