Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos

30 ocurrencias · Borrar

King, Timumachtikan! (2011)

30 ocurrencias

5 Tay kichiwa?

  • Ne siwat tekiti tik ne tenkal.

    p. 31 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    La mujer trabaja en el patio.

6 Tay kichiwat yejemet?

  • Yaja tekiti tik ne tenkal.

    p. 33 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    Ella trabaja en el patio.

  • Yejemet tekitit tik ne mil.

    p. 33 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    Ellos trabajan en la milpa.

  • Ne takamet wan ne siwatket tekitit.

    p. 33 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    Los hombres y las mujeres trabajan.

  • Semaya ne kujkunet te tekitit.

    p. 33 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    Sólo los niños no trabajan.

7 Tay horaj timuketza?

  • Taja titekiti mujmusta? — Eje, naja nitekiti mujmusta.

    p. 35 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    ¿Tú trabajas todos los días? — Sí, yo trabajo todos los días.

  • Niajsi chikume horaj, wan nitekiti hasta tajkutunal.

    p. 35 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    Tay horaj tikisa? — Naja nikisa chikwasen horaj. Niajsi chikume horaj, wan nitekiti hasta tajkutunal.

    ¿A qué hora sales? — Salgo a las seis. Llego a las siete, y trabajo hasta mediodía.

9 Tay tikchiwa?

  • Yaja mumachtia ka tapuyawa wan tekiti ka teutak.

    p. 41 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    Él estudia por la mañana y trabaja por la tarde.

  • Kan tekiti ka teutak?

    p. 41 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    ¿Dónde trabaja por la tarde?

10 Tay tikwa?

  • Naja nimumachtia ka tapuyawa wan nitekiti ka teutak.

    p. 44 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    Yo estudio por la mañana y trabajo por la tarde.

  • Kan titekiti ka teutak?

    p. 44 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    ¿Dónde trabajas por la tarde?

12 Ken ne mupelu?

  • Nitekiti mujmusta tik ne numil.

    p. 51 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    Nikpia. Nitekiti mujmusta tik ne numil.

    Tengo. Trabajo en mi milpa todos los días.

14 Tinemit tik Witzapan

  • Titekitit tik ne mil.

    p. 56 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    Titekitit tik ne mil. Nusan tikchiwat kumal.

    Trabajamos en la milpa. También hacemos comales.

16 Miak o chiupi?

  • Sejse mumachtiat wan tekitit, wan sejse te mumachtiat, semaya tekitit.

    p. 61 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    Tesu muchi. Sejse mumachtiat wan tekitit, wan sejse te mumachtiat, semaya tekitit.

    No todos. Algunos estudian y trabajan, y algunos no estudian, sólo trabajan.

28 Keman tiaw timukwepa?

  • — Musta niaw nikchiwa kenha ken nikchiwa mujmusta: niaw nitekiti.

    p. 92 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    — Mañana voy a hacer lo mismo como hago todos los días: voy a trabajar.

  • — Tay horaj tiaw timuketza pal tiaw titekiti?

    p. 92 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    — ¿A qué hora te vas a levantar para irte a trabajar?

32 Ume takwikalis

  • tekitit, mawiltiat

    p. 101 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    trabajan, juegan

33 Sujsul nipakiskia

  • — Ká tekiti tik ne mil?

    p. 103 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    — ¿Quién trabaja en la milpa?

  • — Tik ne mil semaya ne takamet tekitit.

    p. 103 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    — Tik ne mil semaya ne takamet tekitit. Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...

    — En la milpa sólo los hombres trabajan. Las mujeres vigilan la casa, barren, crían a los niños, salen a comprar comida, cuando se puede también van a vender, también cocinan para todos...

  • Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil.

    p. 103 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    — Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.

    — Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.

  • — Nikmati, wan yajika naja niknekiskia nimumachtia yek ne Nawataketzalis wan nisentekiti anmuwan pal tikpalewiat ne yektzin taketzalis ipal ne anmutechan, pal te keman muelkawa.

    p. 103

    Traducción

    — Yo sé, y por eso yo quisiera aprender bien la lengua náhuat y trabajar con ustedes para que apoyemos la hermosa lengua de su pueblo, para que nunca se olvide.

34 Tay tikchijki?

  • — Naja nimuketzki peyna wan nitekitki muchi ne tapuyawa.

    p. 105 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    — Me levanté temprano, y trabajé toda la mañana.

35 Te niajki nitekiti

  • Yalua te niajki nitekiti.

    p. 107 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    Yalua te niajki nitekiti. Chikwasen horaj ka tapuyawa naja nisak pero nimukwepki nikuchi ika te niknekik nimuketza.

    Ayer no fui a trabajar. A las seis de la mañana me desperté pero volví a dormir porque no quise levantarme.

  • Yaja walaj pal kita su ninemi yek, ika kimatki ka te niajsik nitekiti.

    p. 107 · Ver en el diccionario: tekiti

    Traducción

    Ijkiuni nipanuk hasta ne teutak. Kwakuni ajsik ka nuchan se nukunpa. Yaja walaj pal kita su ninemi yek, ika kimatki ka te niajsik nitekiti.

    Así pasé hasta la tarde. Entonces llegó a mi casa un amigo [o una amiga]. Él vino para ver si estaba bien, porque supo que no llegué a trabajar.

43 Te tiawit tikajkawat ma miki!

  • Wan te yawi muelkawa, su muchi techkakit titaketzat Nawat nujme: tik ne tamachtiluyan, tik ne ujpatawak ipal tutechan, ka tuchan, kan timawiltiat, kan titekitit, kan tipashaluat…

    p. 130 · Ver en el diccionario: tekiti

45 Nitachia iwan ne nujnuish

  • Ne tujtumey wan ne tumajmapil timunekit pal tikitzkiat muchi tay tiknekit wan pal titekitit.

    p. 134 · Ver en el diccionario: tekiti

47 Maka shikilwi!

  • Kwak tiawit titekitit ka tiankis, nikchiwa muchi tay nechtuktia ne nunan.

    p. 138 · Ver en el diccionario: tekiti

49 Nugustoj niaw ka tiankis

  • Tejkia ka ne tanamakanimet tesu semaya chachalakat wan pajpakit, nusan tekitit pal kichiwat ganar ne tumin ne munekit pal takwat.

    p. 141 · Ver en el diccionario: tekiti

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).