Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

164 ocurrencias en 6 textos · Borrar

Tajtaketza pal Ijtzalku101Naja Ni Genaro10Achtu Taksalis5Timumachtikan!13El Pipil de la Región de los Itzalcos17The Pipil Language of El Salvador18

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

101 ocurrencias

Capítulo 4

  • Ne itekuyu ne kamujtal yajki se wipta ka tayua kinpajpashua.

    p. 26

  • “Inte nemi ne itekuyu.

    p. 26

  • “Ne witz ne itekuyu wan se tit chiltik.

    p. 26

  • “Ne itekuyu nemi tachichina.

    p. 26

  • Su ne itekuyu, niu-niknutza su nechtalkulia sese kajkamu.

    p. 27

Ver las 99 oraciones

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

10 ocurrencias

Kwak Naja Nichikitik

  • Nunan itekiw muchi pal ne kal, wan nuteku itekiw tik ne kojtan.

    p. 4 · Ver en el diccionario: teku

    Traducción

    Nutukay Genaro Ramírez Vásquez. Ninesik tik Witzapan tik ne metzti chiknawi ipal ne shiwit 1933, ne ikunew Juana Ramírez wan Catarino Vásquez. Nunan itekiw muchi pal ne kal, wan nuteku itekiw tik ne kojtan. Ne ume ipal Kushkatan.

    Me llamo Genaro Ramírez Vásquez. Nací en Santo Domingo de Guzmán en el mes de septiembre del año 1933, hijo de Juana Ramírez y de Catarino Vásquez. Mi madre era ama de casa, y mi padre trabajaba en el monte. Ambos eran salvadoreños.

Ken Nikwikatuk Ne Nawataketzalis Ka Miak Tal

  • Muchi ini nikchiwtuk, iwan nechpalewijtuk ne Tiut wan ipalewika nutzuntekun!

    p. 14 · Ver en el diccionario: tzuntekun

    Traducción

    ¡Todo esto he hecho con la ayuda de Dios, y con la ayuda de mi inteligencia!

Ne Teku Tunal

  • Ne Teku Tunal

    p. 20 · Ver en el diccionario: teku

    Traducción

    El Padre Sol

  • Teku Tunal, timetzmakat padiush ka tikiskia pal tinemi tuwan muchi ne tanestuk pal titechtawilua wan pal titechtutunia pal te tikseliat sesek ka su te titechtutunia tiwelit timikit ipal sesek.

    p. 20 · Ver en el diccionario: teku

    Traducción

    Padre Sol, te damos gracias porque ya saliste para estar con nosotros todo el día para que nos alumbres y para darnos calor para que no pasemos frío porque si no nos calientas nos podemos morir de frío.

  • Yajika padiush Teku Tunal ka taja tikchiwa ka ne kwajkwawit kipiat itakil.

    p. 20 · Ver en el diccionario: teku

    Traducción

    Por eso gracias Padre Sol porque tú haces que los árboles tengan fruto.

Ver las 10 oraciones

Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)

5 ocurrencias

Tamachtilis 6. Numiyekawan

  • Wan muteku, ken itukay?

    Ver en el diccionario: teku

  • Nuteku itukay Juan.

    Ver en el diccionario: teku

Tamachtilis 8. Itekitilis.

  • Kan nemi muteku?

    Ver en el diccionario: teku

Tamachtilis 9. Nechkukua nuweyka.

  • Wan mutzuntekun metzkukua, ush mukupak?

    Ver en el diccionario: tzuntekun

  • Tesu nechkukua nutzuntekun nian nukupak, maya nechkukua nuijti.

    Ver en el diccionario: tzuntekun

King, Timumachtikan! (2011)

13 ocurrencias

9 Tay tikchiwa?

  • Kipalewia iteku tik ne mil.

    p. 41 · Ver en el diccionario: teku

    Traducción

    Ayuda a su padre en la milpa.

10 Tay tikwa?

  • Nikpalewia nuteku tik ne mil.

    p. 44 · Ver en el diccionario: teku

    Traducción

    Ayudo a mi padre en la milpa.

17 Taika tichuka?

  • Metzkukua mutzuntekun, metzkukua muijti?”

    p. 63 · Ver en el diccionario: tzuntekun

    Traducción

    “Taika tichuka, chikitik? Metzkukua mutzuntekun, metzkukua muijti?”

    — ¿Por qué lloras, pequeño/a? ¿Te duele la cabeza o la barriga?

  • “Te nechkukua nuijti, nian nutzuntekun.

    p. 63 · Ver en el diccionario: tzuntekun

    Traducción

    “Te nechkukua nuijti, nian nutzuntekun. Naja te nikukuya. Nichuka ika nimajmawi.”

    — No me duele la barriga ni la cabeza. Yo no estoy enfermo. Lloro porque tengo miedo.

35 Te niajki nitekiti

  • Te niwelik nikisa ika nisutawa, nikukuya wan nechkukua nutzuntekun.

    p. 107 · Ver en el diccionario: tzuntekun

    Traducción

    Nemanha nimukwepki nisa ika nimayana. Nimuketzki nitakwa pero te nimumatki yek, yajika nimutekak senpa wan ninakak tik ne tapech. Te niwelik nikisa ika nisutawa, nikukuya wan nechkukua nutzuntekun.

    Luego me volví a despertar porque tenía hambre. Me levanté a comer pero no me sentí bien, por eso me acosté otra vez y me quedé en la cama. No pude salir porque estaba cansado, estaba enfermo y me dolía la cabeza.

Ver las 13 oraciones

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

17 ocurrencias

p. 52 · Nahuizalco

  • Nawi nuteku.

    p. 52 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: teku

    Traducción

    Cuatro, señor.

p. 55 · Nahuizalco

  • Mutakentiwit ne inteku (nin intecum)?

    p. 55 · Nahuizalco

    Traducción

    Están vestidos los padres?

p. 56 · Nahuizalco

  • Teku, nunan, nuweykawan iwan naja, tinemit ijtik yaja.

    p. 56 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: teku

    Traducción

    Papá, mamá, mis hermanos y yo vivimos en ella.

  • Teku wan na tekitik saya pal techma' tey timunekit.

    p. 56 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: teku

    Traducción

    Teku wan na tekitik saya pal techma' tey timunekit. Iwan tejemet tinemit pal tikpalewiat; pal muchi tey kichat kanar tupal tejemet nusan.

    Papá y mamá trabajan mucho para darnos lo que necesitamos. Y nosotros tenemos la obligación de ayudarles; porque todo lo que ellos tienen es también para nosotros.

  • Nutajtzin teku nechilijtiwit, wan naja nikita, ka kinekit muchi ne miakawan, iwan kiuni kenhaya nemi pal tikchat tejemet ka imaku, ka kiuni kenha ne iteku nemi nusan ne inpilawan.

    p. 56 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: teku

    Traducción

    Mis señores padres me han dicho, y yo lo veo, que quieren mucho a su familia y eso debemos hacer (nosotros) con ellos, porque así como es el padre deben ser sus hijos.

Ver las 16 oraciones

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

18 ocurrencias

Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

  • Pwes kenemej, iteku se rey; mikikse rey.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: teku

    Traducción

    Luego, como el papá era rey, murió el rey.

El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

  • Naka ne ikwerpoj, se maya ne itzuntekun.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: tzuntekun

    Traducción

    Deja el cuerpo y sólo sale la cabeza a caminar.

  • Witz ka madrugada ne itzuntekun.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: tzuntekun

    Traducción

    Witz ka madrugada ne itzuntekun. Teya su welik musalua.

    La cabeza regresó de madrugada pero ya no se la pudo pegar.

  • Uk kinutzki, mutamutak ne tzuntekumat, musaluj pak ikechkuyu.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Cuando le habló, la calavera se echó encima y se le pegó a la nuca.

  • Sepa ne tzuntekumat tesu kineki naka ten tiupan, tesu kineki.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    La cabeza no se quería quedar afuera en frente de la iglesia; no quería.

Ver las 17 oraciones

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).