Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

133 ocurrencias en 6 textos · Borrar

Tajtaketza pal Ijtzalku74Naja Ni Genaro13Achtu Taksalis3Timumachtikan!16El Pipil de la Región de los Itzalcos25The Pipil Language of El Salvador2

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

74 ocurrencias

Capítulo 1

  • Ne ejekat kiwaki ne tatuk iwan ne et keman weytia.

    p. 18 · Ver en el diccionario: wey

Capítulo 2

  • Keman weya, kitalia ne itakil.

    p. 20 · Ver en el diccionario: wey

  • Keman weya, tiktukat keman metzti selek.

    p. 21 · Ver en el diccionario: wey

  • Ne kwawit kuku takati chijchin, yawi weytia wan kichiwa iswat wejweyak.

    p. 21 · Ver en el diccionario: wey, weyak

  • Nemi pujpula wey wan nemi kijkinia chijchichin.

    p. 22 · Ver en el diccionario: wey

Ver las 67 oraciones

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

13 ocurrencias

Ne Tiut At

  • Taja, Tunan At, tesu tikita kaj yek, kaj tesu yek; taja tikatepewa muchi ne tal pal weya ne kojtan wan ne kwajkwawit.

    p. 24 · Ver en el diccionario: wey

    Traducción

    Tú, Madre Lluvia, no ves quién es bueno y quién es malo; tu inundas toda la tierra para que crezca el monte y los árboles.

Ne Tiut Apan

  • Tiut Apan, taja timetznekit sujsul ka taja titechaltia pal te timitunit, wan pal te mutema iwan tal tuweyka wan timetzmunekit pal tikpakat tukwajkwach, pal tikmanat tay yawi mukwa.

    p. 26

    Traducción

    Dios del Río, te queremos mucho por que tú nos bañas para no calentarnos y para no llenarse de tierra nuestro cuerpo y te necesitamos para lavar nuestra ropa, para cocinar lo que comeremos.

Ne Teku Sinti

  • Taja tikchiwa ka tuweyka tetzilnajkisa iwan inakayu ka mupanpa tuweyka kipia esti, kipia nakat, ne tuweyka tumakisa, ne ujumit takwakakisat.

    p. 28

    Traducción

    Tú haces que nuestro cuerpo se sustente con su carne porque gracias a ti nuestro cuerpo tiene sangre, tiene carne, nuestro cuerpo engorda, los huesos se endurecen.

  • Yajika, mupanpa ne tuweyka mumati yek ka ne tuelishku nemi tentuk wan tiwelit tikchiwat tay tejemet tiknekit.

    p. 28

    Traducción

    Yajika, mupanpa ne tuweyka mumati yek ka ne tuelishku nemi tentuk wan tiwelit tikchiwat tay tejemet tiknekit. Yajika timetzilwiat padiush, Teku Sinti.

    Por eso, gracias a ti nuestro cuerpo se siente bien porque nuestro estómago está lleno y podemos hacer lo que nosotros queremos. Por eso te decimos: gracias, Padre Maíz.

Tunan Tal

  • Padiush, Nan Tal, ka taja tikitak kwak ninesik, tikitak kwak nipejki niweya, kwak nimuchiwki takat.

    p. 32 · Ver en el diccionario: wey

    Traducción

    Padiush, Nan Tal, ka taja tikitak kwak ninesik, tikitak kwak nipejki niweya, kwak nimuchiwki takat. Mupanpa naja niwelik nikchiwa muchi tay niwelik tik ne tunal, ninemik wejwey takapiltzin, nechmunekiket pal nitekitik iwanmet. Panu sujsul tunal wan nimuchiwki chulet, kunij teya akaj nechneki kwak nikukuya, maya nuiknuwan, kenhayuk nechnekit pero ajsi keman teya akaj nechneki, nan nuiknuwan, ajsi se tunal ka naja nimiki, kunij nan nusiwaw nan nupilawan nechnekit, yawit nechmimat ken kimimat ne kupajsul tik ne kupajsultal, maya taja, Tunan Tal, ashta kwak timikit titechneki ka kunij tiktapua mumajmajkul pal titechnamiki. Yajika timetzilwitiat padiush, Tunan Tal!

    Gracias, Madre Tierra, porque tú viste cuando nací, viste cuando empecé a crecer, cuando me hice adulto. Gracias a ti pude hacer todo lo que pude en el día, estuve mucho tiempo joven, me necesitaron para trabajar. Después de muchos días envejecí, entonces ya nadie me quiere cuando enfermo, sólo mis hermanos, todavía me quieren pero llegará el día en que nadie me quiera, ni siquiera mis hermanos, llegará el día de mi muerte, entonces ni mi mujer ni mis hijos me querrán, me arrojarán como arrojan la basura en el basurero, sólo tú, Madre Tierra, hasta cuando nos morimos nos quieres, porque entonces abres tus brazos para recibirnos. ¡Por eso te doy las gracias, Madre Tierra!

Ver las 10 oraciones

Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)

3 ocurrencias

Tamachtilis 8. Itekitilis.

  • Naja ni tamachtiani tik ne wey tamachtiluyan tik Kuskatan.

    Ver en el diccionario: wey

Tamachtilis 9. Nechkukua nuweyka.

  • Metzkukua muweyka!

    Ver en el diccionario: weyka

Tamachtilis 10. Tay tikchiwat mujmusta

  • Nimukwepa nuchan chikwey horaj ka tayua.

    Ver en el diccionario: chikwéy

King, Timumachtikan! (2011)

16 ocurrencias

7 Tay horaj timuketza?

  • Tay horaj tikuchi ka tayua? — Nitakwa chikwey horaj wan nimuteka chiknawi horaj, pal nimuketza peyna.

    p. 35 · Ver en el diccionario: chikwéy

    Traducción

    ¿A qué hora te duermes por la noche? — Como a las ocho y me acuesto a las nueve, para levantarme temprano.

12 Ken ne mupelu?

  • Nusan nemi se wey tepet.

    p. 51 · Ver en el diccionario: wey

    Traducción

    Tik nutechan nemit miak kal, se chikitik tiankis, ume yektzin teupan, wan se apan. Nusan nemi se wey tepet.

    En mi pueblo hay muchas casas, un pequeño mercado, dos bonitas iglesias, y un río. También hay un cerro (o volcán) grande.

13 Chilkwachtzin

  • Nunoya, ne munajnakas wejwey!

    p. 53 · Ver en el diccionario: wey

    Traducción

    Abuela, ¡sus orejas son grandes!

  • Yejemet wejwey pal nimetzkaki yek, nuishwiu!

    p. 53 · Ver en el diccionario: wey

    Traducción

    ¡Son grandes para que te oiga bien, nieta mía!

  • Nunoya, ne mujmuish nusan wejwey!

    p. 53 · Ver en el diccionario: wey

    Traducción

    Abuela, ¡sus ojos también son grandes!

Ver las 16 oraciones

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

25 ocurrencias

p. 52 · Nahuizalco

  • Chikwey siwaket.

    p. 52 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: chikwéy

  • Chikwey kukunet.

    p. 52 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: chikwéy

p. 56 · Nahuizalco

  • Nu techan wey, kipiat miyak kal wan kalanchichin.

    p. 56 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: wey

  • Teku, nunan, nuweykawan iwan naja, tinemit ijtik yaja.

    p. 56 · Nahuizalco

    Traducción

    Papá, mamá, mis hermanos y yo vivimos en ella.

  • Kwak naja niweyas, nu-nikcha seuk kenha ini.

    p. 56 · Nahuizalco

    Traducción

    Cuando yo sea grande, voy a hacer otra como ésta.

Ver las 20 oraciones

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

2 ocurrencias

El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Tikpia wey pan?

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: wey

    Traducción

    Kunij yaja kilwia. Tikpia wey pan?

    Luego le dijo, “¿Tenés mucho pan?”

  • Aj, pan nemi wey.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: wey

    Traducción

    “O, hay mucho pan.”

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).