Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

111 ocurrencias en 5 textos · Borrar

Tajtaketza pal Ijtzalku90Naja Ni Genaro6Timumachtikan!5El Pipil de la Región de los Itzalcos6The Pipil Language of El Salvador4

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

90 ocurrencias

Capítulo 4

  • Ne kituka kamu, wan seki yawit kichtekit.

    p. 26 · Ver en el diccionario: yawi

  • “Niu-nikita ken nikinhishtia uni ka yawit nechichtekiliat tey nitatukatuk.”

    p. 26 · Ver en el diccionario: yawi

  • Keman asiket kan nemituya ne takat, inaket ne yawit kichtekit:

    p. 26 · Ver en el diccionario: yawi

Capítulo 5

  • Yawit miak iwan yaja.

    p. 28 · Ver en el diccionario: yawi

Capítulo 6

  • Wan muchi tey ne wetzit yawit nikinpejpena wan nikinkimilua.

    p. 32 · Ver en el diccionario: yawi

Ver las 82 oraciones

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

6 ocurrencias

Nikpalewia Ne Nawataketzalis

  • Anka yajika ka ne nawi congreso nechilwijket ka yawit nechmakat nutekiw.

    p. 8 · Ver en el diccionario: yawi

    Traducción

    Nechilwij ne tunal keman yawi muchiwa ne congreso pal naja niajsi. Wan kiunij kichiwket pal nechishmatit ne ishmatijket. Kitaket ka naja niweli nitaketza Nawat wan nusan nitawawasua. Anka yajika ka ne nawi congreso nechilwijket ka yawit nechmakat nutekiw.

    Me dijo la fecha del congreso para que llegase. Y así hicieron para conocerme los especialistas. Vieron que yo sabía hablar náhuat y también escribirlo. Quizá por eso es que en cuatro congresos me dijeron que me iban a dar trabajo.

Ken Nikwikatuk Ne Nawataketzalis Ka Miak Tal

  • Yajika, tik ne nawi shiwit musemputzuat, nechilwijket ka yawit nechmakat nutekiw tik ne Chankultura.

    p. 14 · Ver en el diccionario: yawi

    Traducción

    Así en el cuarto año de reuniones me ofrecieron trabajo en la Casa de La Cultura.

Tunan Tal

  • Panu sujsul tunal wan nimuchiwki chulet, kunij teya akaj nechneki kwak nikukuya, maya nuiknuwan, kenhayuk nechnekit pero ajsi keman teya akaj nechneki, nan nuiknuwan, ajsi se tunal ka naja nimiki, kunij nan nusiwaw nan nupilawan nechnekit, yawit nechmimat ken kimimat ne kupajsul tik ne kupajsultal, maya taja, Tunan Tal, ashta kwak timikit titechneki ka kunij tiktapua mumajmajkul pal titechnamiki.

    p. 32 · Ver en el diccionario: yawi

    Traducción

    Padiush, Nan Tal, ka taja tikitak kwak ninesik, tikitak kwak nipejki niweya, kwak nimuchiwki takat. Mupanpa naja niwelik nikchiwa muchi tay niwelik tik ne tunal, ninemik wejwey takapiltzin, nechmunekiket pal nitekitik iwanmet. Panu sujsul tunal wan nimuchiwki chulet, kunij teya akaj nechneki kwak nikukuya, maya nuiknuwan, kenhayuk nechnekit pero ajsi keman teya akaj nechneki, nan nuiknuwan, ajsi se tunal ka naja nimiki, kunij nan nusiwaw nan nupilawan nechnekit, yawit nechmimat ken kimimat ne kupajsul tik ne kupajsultal, maya taja, Tunan Tal, ashta kwak timikit titechneki ka kunij tiktapua mumajmajkul pal titechnamiki. Yajika timetzilwitiat padiush, Tunan Tal!

    Gracias, Madre Tierra, porque tú viste cuando nací, viste cuando empecé a crecer, cuando me hice adulto. Gracias a ti pude hacer todo lo que pude en el día, estuve mucho tiempo joven, me necesitaron para trabajar. Después de muchos días envejecí, entonces ya nadie me quiere cuando enfermo, sólo mis hermanos, todavía me quieren pero llegará el día en que nadie me quiera, ni siquiera mis hermanos, llegará el día de mi muerte, entonces ni mi mujer ni mis hijos me querrán, me arrojarán como arrojan la basura en el basurero, sólo tú, Madre Tierra, hasta cuando nos morimos nos quieres, porque entonces abres tus brazos para recibirnos. ¡Por eso te doy las gracias, Madre Tierra!

Ne Shupan

  • Ne takwalmet yawita kipiat itakwal, yawit mutaliat tumawak wan te yawit kiseliat mayan.

    p. 36 · Ver en el diccionario: yawi

    Traducción

    Pejkia ne shupan! Pejkia wetzi ne at! Muchi ne jaral yawi mulini wan ne tal yawia shushuknajkisa. Ne takwalmet yawita kipiat itakwal, yawit mutaliat tumawak wan te yawit kiseliat mayan. Yajika ne tushupan yaja techtakwaltia muchi tay tinemit ijpak ne tal, wan kichiwa ka tuweyka mutetzilnajkisa, tumawaya wan weya. Yajika, kaj kenka Tiut? ka yaja techtuktia ne at; kituktia ne shalnaj ejekat pal tikijiukwit; ne tunal pal techtawilua ne tal kan tiktaliat tujtukshi pal weyat ne kwajkwawit pal tikutunat wan iwan yaja tiketzat ne tukal kan tinemit; nusan ne kan nemit ne tukujkunew, kan te techmaka ne tunal, kan tesu tisekmikit. Yajika kaj weliskia kichiwa tay Tiut kichiwa tuwan?

    Ya empezó el invierno! Ya empezó a caer el agua! Todos los montes van a retoñar y la tierra ya va a reverdecer. Los animales del campo ya van a tener su comida, van a ponerse gordos y no van a pasar hambre. Por eso nuestro invierno nos mantiene a todos los que estamos sobre la tierra, y hace que nuestro cuerpo se sustente, engorde y crezca. Por eso, ¿quién es igual a Dios? porque él nos manda la lluvia; manda el aire que respiramos; el sol para alumbrarnos la tierra donde pisamos para que crezcan los árboles para que los cortemos y con ello construyamos nuestra casa donde vivimos; también donde viven nuestros hijos, donde no nos da el sol, donde no pasamos frío. Por eso ¿quién pudiera hacer lo que Dios hace para nosotros?

King, Timumachtikan! (2011)

5 ocurrencias

29 Tiweli tiaw tiktajtanilia

  • — Pal niktajtanilia keman yawit welit witzet ne nukunpawan pal timawiltiat ka nuchan.

    p. 94 · Ver en el diccionario: yawi

    Traducción

    — Para preguntarle cuándo podran venir mis amigos para que juguemos en mi casa.

33 Sujsul nipakiskia

  • Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...

    p. 103 · Ver en el diccionario: yawi

    Traducción

    — Tik ne mil semaya ne takamet tekitit. Ne siwatket tajpiat ne kal, tuchpanat, kiskaliat ne kujkunet, kisat kikuat ne takwal, kwak weli nusan yawit tanamakat, nusan tamanat ipal muchi...

    — En la milpa sólo los hombres trabajan. Las mujeres vigilan la casa, barren, crían a los niños, salen a comprar comida, cuando se puede también van a vender, también cocinan para todos...

38 Ken intukay?

  • Yejemet yawita.

    p. 115 · Ver en el diccionario: yawi

    Traducción

    — Teutaka. Yejemet yawita. Tiawita tejemet nusan.

    — Ahora ya es tarde. Ellos ya se van a su casa. Nosotros también ya nos vamos [o: vámonos].

50 Tamachtiani Alejandro

  • Ne shiwit witz, yawit kitapuat se yankwik tamachtiluyan ipal ne chijchikitik, kan yawit mumachtiat Nawat!

    p. 143 · Ver en el diccionario: yawi

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

6 ocurrencias

p. 55 · Nahuizalco

  • Tiyawita, tiyawita, tiyawita na.

    p. 55 · Nahuizalco

    Traducción

    Ya vamos, ya vamos, ya vamos mamá.

p. 60 · Nahuizalco

  • Kwak yawit ka ajku, ne pupuyumet yu-kitat.

    p. 60 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: yawi

p. 62 · Nahuizalco

  • Shupanta pejkia, tiyawit titatukat tawiyal, kamu iwan talkamu.

    p. 62 · Nahuizalco

    Traducción

    El invierno principia (ya) vamos a sembrar maíz, yuca y moniato.

p. 71 · Nahuizalco

  • Shinechma' muchi tey nitajtani iwan tiyawit!

    p. 71 · Nahuizalco

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

4 ocurrencias

Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

  • Kilwia ne inan ma tinakan ne reynaj; kilwia ne inan: Tiut tiyawit tipashaluat nepa ka kujtan Tiut tiawit aber su timuchiwa alegrar chupi.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Su mamá – es decir la reina – su mamá le dijo, “Vamos a dar un paseo allá en el bosque”. “Vamos a ver si no te puedes alegrar un poquito.”

  • Yawita witzet ne nupilawantzitzin, yut mawiltiat.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: yawi

    Traducción

    “Ahorita vienen mis cipotes, y van a jugar”.

  • Yut anyawit.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: yawi

    Traducción

    Yut anyawit. Yu yawi anmuwan pal muchiwa dibertir, yu yawi anmuwan, tesu ja pal ankisumat.

    “Se irán y él irá con uds.; irá a divertirse”. “No ha venido para que le peguen”.

El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

  • Kilwijket: Shikida lama, tiut tiyawit se apwesta.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Kilwijket: Shikida lama, tiut tiyawit se apwesta. Ka panu ne iashish tzumpan kal, tesu tikmiktisnekit.

    Le dijeron, “mirá nana, vamos a apostar; el que pase el techo de la casa al orinar no lo queremos matar.”

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).