Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos

39 ocurrencias · Borrar

King, Timumachtikan! (2011)

39 ocurrencias

7 Tay horaj timuketza?

  • Tay horaj tikuchi ka tayua? — Nitakwa chikwey horaj wan nimuteka chiknawi horaj, pal nimuketza peyna.

    p. 35 · Ver en el diccionario: tayua

    Traducción

    ¿A qué hora te duermes por la noche? — Como a las ocho y me acuesto a las nueve, para levantarme temprano.

13 Chilkwachtzin

  • Nusan wejwey pal nimetzita yek! ina ne kuyut.

    p. 53 · Ver en el diccionario: kuyut

    Traducción

    También son grandes para te vea bien! dice el coyote.

  • Wejweyak pal nimetznapalua yek! ina ne kuyut.

    p. 53 · Ver en el diccionario: kuyut

    Traducción

    Wejweyak pal nimetznapalua yek! ina ne kuyut. Shiwi ka nikan pal nimetznapalua!

    Ellos son largos para que te abrace bien, dice el coyote. ¡Vení acá para que te abrace!

  • Wan ne kuyut kitapua ne iten wey wan kikwa ne siwapiltzin.

    p. 53 · Ver en el diccionario: kuyut

    Traducción

    Y el coyote abre su gran boca y se come a la niña.

17 Taika tichuka?

  • “Ka tayua naja sujsul nimajmawi ika kunyua.”

    p. 63 · Ver en el diccionario: tayua

    Traducción

    — En la noche tengo mucho miedo porque está oscuro.

30 Chilkwachtzin wan ne kuyut

  • — Yek tunal, tajtzin Kuyut!

    p. 95 · Ver en el diccionario: kuyut

    Traducción

    — ¡Buen día, señor Coyote!

  • — Padiush, tajtzin Kuyut.

    p. 95 · Ver en el diccionario: kuyut

    Traducción

    — Padiush, tajtzin Kuyut. Niasneki nusel, ken nechtuktij ne nunan.

    — Gracias, señor Coyote. Iré sola, como me mandó mi madre.

31 Nikelnamiki nutechan

  • Ne taketzalis nemi yultuk.

    p. 97 · Ver en el diccionario: yulu

    Traducción

    — Pero muchi teuk kielkawtiwit. Ne taketzalis nemi yultuk.

    — ¡Pero todos aún no la han olvidado. La lengua está viva.

32 Ume takwikalis

  • Shiktawilu ne nuyulu

    p. 101 · Ver en el diccionario: yulu

    Traducción

    ¡Alumbra mi corazón

  • wan ne iyulu nukunpawan!

    p. 101 · Ver en el diccionario: yulu

    Traducción

    y el corazón de mis compañeros!

33 Sujsul nipakiskia

  • Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil.

    p. 103 · Ver en el diccionario: shulejyu

    Traducción

    — Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.

    — Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.

35 Te niajki nitekiti

  • Ne nukunpa nechwikak ka nuchan, nikunik chiupi at iwan ne pajti, wan né tipanuket hasta ka tayuakik.

    p. 107

    Traducción

    Ne nukunpa nechwikak ka nuchan, nikunik chiupi at iwan ne pajti, wan né tipanuket hasta ka tayuakik. Kwakuni yaja yajki ichan, wan nimutekak nikuchi. Kwak tanesik, nisak wan ninemik yek.

    Me llevó mi amigo a casa, bebí un poco de agua con la medicina, y allí pasamos hasta que anocheció. Entonces él se fue a su casa, y yo me acosté a dormir. Cuando amaneció, me desperté y estuve bien.

37 Taika te tiwalaj?

  • — Nikwaj inakayu tijlan.

    p. 113

    Traducción

    — Nikwaj inakayu tijlan. Muchi titakwajket yek wan sujsul ajwiak.

    — Comí carne de gallina. Todos comimos bien y era muy sabroso.

39 Niweli nimetzmachtia!

  • Shiyultaketza semaya tik Nawat.

    p. 117

    Traducción

    — Tesu, te yek ma shikpata. Semaya tiawit titaketzat tik Nawat. Te nikneki ma titaketzakan tik Castillaj. Shikelkawa ne Castillaj. Shiyultaketza semaya tik Nawat.

    — No, no es bueno [no conviene] que traduzcas. Solamente vamos a hablar náhuat. No quiero que hablemos en español. Olvidá el español. Pensá en náhuat no más.

41 Se tanamakani wan se takuani

  • — Iayu turuj.

    p. 124 · Ver en el diccionario: at, ayu

  • Niaw nikwa ne iayu turuj ne tikmana.

    p. 124 · Ver en el diccionario: at, ayu

  • Ne noya kimana iayu turuj (iayu wakash).

    p. 124 · Ver en el diccionario: at, ayu

  • Ne iishwiu yawi kikwa iayu turuj.

    p. 124 · Ver en el diccionario: at, ayu

  • Te kimana et, kimana iayu turuj.

    p. 124 · Ver en el diccionario: at, ayu

  • Yawi kikwa iayu tijlan?

    p. 124 · Ver en el diccionario: at, ayu

  • Yawi kikwa iayu turuj.

    p. 124 · Ver en el diccionario: at, ayu

42 Nikinmachtia tay nimumachtia

  • Ka tayua kwak tisutawat, tiawit tikuchit.

    p. 127 · Ver en el diccionario: tayua

43 Te tiawit tikajkawat ma miki!

  • Tinat ka ne Nawat yultuk su tejemet titaketzat Nawat.

    p. 130 · Ver en el diccionario: yulu

  • Su titaketzat, te yawi miki, yawi yultuk.

    p. 130 · Ver en el diccionario: yulu

  • Tejemet tinat ka ne tutaketzalis yawi yultuk su mukaki itech ne tuten, su yultuk tik ne iten ne noya wan ne iishwiu, ne chulet wan ne shulut.

    p. 130 · Ver en el diccionario: yulu

44 Se yualu

  • Yajane te walaj, ika munamiktijtuk wan nakak iwan ne ishulejyu.

    p. 132 · Ver en el diccionario: shulejyu

  • Tiawit tikchiwat se yualu.

    p. 132

45 Nitachia iwan ne nujnuish

  • Ini ne nuishkalyu.

    p. 134

  • Tik tuishkalyu nemit sejse takutun.

    p. 134

  • — Nemi ne tukechkuyu.

    p. 134

  • Ijtik ne tuelpan nemi ne tuyulu, wan tik ne tuijti panu muchi tay tikwat wan tikunit.

    p. 134 · Ver en el diccionario: yulu

  • — Pal titamit, nikpia ume numetzkuyu wan ume nukshi.

    p. 134

  • Timunekit ne tumejmetzkuyu wan ne tujtukshi pal tinejnemit.

    p. 134

46 Metzmutiat hasta ne mujmuyut!

  • Metzmutiat hasta ne mujmuyut!

    p. 136 · Ver en el diccionario: muyut

47 Maka shikilwi!

  • Shikchiwa yulik wan nejnejmach!

    p. 138

48 Nikneki ma shiwikikan nuwan

  • Nikneki ma shiktali muchi ijpak ne mesaj: ne pula, ne chil, ne kamuj, ne ayut, ne eshut, ne lala wan ne tzaput.

    p. 140 · Ver en el diccionario: ayu

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).