Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

65 ocurrencias en 6 textos · Borrar

Tajtaketza pal Ijtzalku35Naja Ni Genaro3Achtu Taksalis1Timumachtikan!5El Pipil de la Región de los Itzalcos18The Pipil Language of El Salvador3

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

35 ocurrencias

Capítulo 1

  • Muchiwa sanse parva sinti ishta ma tami tapishkal.

    p. 19 · Ver en el diccionario: ashta

Capítulo 2

  • Tikichkwat ne tal ipal tiktukat ne ish ne kakawat.

    p. 20 · Ver en el diccionario: ish

  • Keman chikawtuka, tiktekit iwan tikajkawat ma uksi pal tikishtiat ne ish keman uksituka.

    p. 20 · Ver en el diccionario: ish

  • Ne pula ishtultik tiktisit iwan ne ayujwach pinul pal tikchat pulantishkal.

    p. 22

Capítulo 6

  • Kwakuni musaluk tech ne ishulejyu.

    p. 30 · Ver en el diccionario: shulejyu

Ver las 34 oraciones

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

3 ocurrencias

Nikpalewia Ne Nawataketzalis

  • Wan kiunij kichiwket pal nechishmatit ne ishmatijket.

    p. 8

    Traducción

    Nechilwij ne tunal keman yawi muchiwa ne congreso pal naja niajsi. Wan kiunij kichiwket pal nechishmatit ne ishmatijket. Kitaket ka naja niweli nitaketza Nawat wan nusan nitawawasua. Anka yajika ka ne nawi congreso nechilwijket ka yawit nechmakat nutekiw.

    Me dijo la fecha del congreso para que llegase. Y así hicieron para conocerme los especialistas. Vieron que yo sabía hablar náhuat y también escribirlo. Quizá por eso es que en cuatro congresos me dijeron que me iban a dar trabajo.

Ne Tutut

  • Ka su te kichiwa kiunij, ne tutuchin te keman patani, maya kichia ne takwal tik ishumul.

    p. 40

    Traducción

    Yajika inan achtu kitakwaltia. Wan kwak kita ka ne tutuchin welia patani, kunij kichiwa ka kiselia mayan, pal pewa patani. Ka su te kichiwa kiunij, ne tutuchin te keman patani, maya kichia ne takwal tik ishumul.

    Por eso su madre primero lo alimenta. Y cuando ve que el pajarito ya puede volar, entonces le hace pasar hambre, para que empiece a volar. Porque si no hace así, el pajarito nunca hace el intento de volar, sólo espera la comida en el nido.

Itzinu Se Tepechin

  • Wan kwak nikitak iselchin niajki nitaketza iwan, ishpajpaki yaja nechilwij: Tay tikelewia nutech?

    p. 42 · Ver en el diccionario: paki

    Traducción

    Y cuando la vi solita fui a platicar con ella, sonriendo ella me dijo: Qué deseas de mí?

Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)

1 ocurrencia

Tamachtilis 4: Tiawikan ka tiankis!

  • Nemi itech ne teupan wan ishpan ne tamachtiluyan.

    Ver en el diccionario: ishpan

King, Timumachtikan! (2011)

5 ocurrencias

33 Sujsul nipakiskia

  • Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil.

    p. 103 · Ver en el diccionario: shulejyu

    Traducción

    — Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.

    — Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.

  • — Naja nina ka sejse majmawit wan uksejseuk ishpinawat.

    p. 103

    Traducción

    — Naja nina ka sejse majmawit wan uksejseuk ishpinawat. Nin ken nujme muchiwtuk sujsul teyek iwan ne Metzali, ne Pipilmet. Te tiwelit tikelkawat.

    — Creo que algunos tienen miedo y otros se avergüenzan. Aquí como en todas partes se les ha hecho mucho mal a los indígenas, los pipiles. ¡No podemos olvidarlo!

36 Yawi Carlita ichan inoya

  • Kwak ajsik ishpan ne kal, kinutzki.

    p. 110 · Ver en el diccionario: ishpan

    Traducción

    Cuando llegó delante de la casa, llamó:

  • Ne lamatzin kitapuj, kitak ne ishwiu wan kinapaluj.

    p. 110 · Ver en el diccionario: ishwiu

    Traducción

    La anciana abrió, miró su nieta y la abrazó.

44 Se yualu

  • Yajane te walaj, ika munamiktijtuk wan nakak iwan ne ishulejyu.

    p. 132 · Ver en el diccionario: shulejyu

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

18 ocurrencias

p. 48 · Nahuizalco

  • Ume ish wan yey kwakwacho.

    p. 48 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: ish

    Traducción

    Dos ojos y tres cuernos

p. 56 · Nahuizalco

  • Ne pukti, ne pulul, ne chijchal iwan tey kijtakua ne yek ishkalyu te yek.

    p. 56 · Nahuizalco

p. 57 · Nahuizalco

  • Ken kalanchichin nemi ne kojtan, iwan ne kwajkwawyu taken shushuik iswayu (iswayuk), iwan pujpuputuka ka ishuchiu iwan miak pujpusha!

    p. 57 · Nahuizalco

    Traducción

    Qué bonito está el campo con sus árboles vestidos de verdes hojas y olorosas flores de varios colores!

p. 60 · Nahuizalco

  • Ini puvrechin pupuyut kitajtani limusna, ne mas yek ishnamik ipeluchin.

    p. 60 · Nahuizalco

  • Kipia ne ishumpe ne chulej tik ne iten.

    p. 60 · Nahuizalco

Ver las 17 oraciones

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

3 ocurrencias

El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

  • Kinutza ne ishulejyu; ya tesu kichiwa kasoj, ken ne kuchikia, wan tesu kuchi.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: shulejyu

    Traducción

    Le habló al marido; éste no le hizo caso, como si hubiera estado dormido, pero no estaba dormido.

El Sipitillo · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Ne Sipitiyuj chikitikchin ma tumak ne ishumpe; tesu ombron, tresu kojtik, chikitikchin puruj jentej.

    El Sipitillo · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    El sipitillo es muy pequeñito pero tiene un sombrero enorme No es grande, ni alto; es chiquitito, pero pura gente.

  • Sucio el peludo wan tumak ishunpe wan chikitikchin.

    El Sipitillo · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Era muy sucio, peludo, con un enorme sombrero, y muy pequeñito.

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).