Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
Se busca solo en Ramírez, Naja Ni Genaro (2004) · Todos los textos
12 ocurrencias · Borrar
Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)
12 ocurrencias
Ne Takat Brujoj
Wan su te kineki, kunij yawi ka tayua, wan ne kan kuchi ajsi kinapalua wan kichiwa ma isiwaw.
p. 34
Traducción
Kwak se siwat kiwetzi yek kinutza. Wan su te kineki, kunij yawi ka tayua, wan ne kan kuchi ajsi kinapalua wan kichiwa ma isiwaw.
Cuando una mujer le caía bien la llamaba. Y si ella no quería, entonces iba a la noche, y donde dormía llegaba a abrazarla y hacerla su mujer.
Ne Shupan
Yajika, kaj kenka Tiut? ka yaja techtuktia ne at; kituktia ne shalnaj ejekat pal tikijiukwit; ne tunal pal techtawilua ne tal kan tiktaliat tujtukshi pal weyat ne kwajkwawit pal tikutunat wan iwan yaja tiketzat ne tukal kan tinemit; nusan ne kan nemit ne tukujkunew, kan te techmaka ne tunal, kan tesu tisekmikit.
p. 36
Traducción
Pejkia ne shupan! Pejkia wetzi ne at! Muchi ne jaral yawi mulini wan ne tal yawia shushuknajkisa. Ne takwalmet yawita kipiat itakwal, yawit mutaliat tumawak wan te yawit kiseliat mayan. Yajika ne tushupan yaja techtakwaltia muchi tay tinemit ijpak ne tal, wan kichiwa ka tuweyka mutetzilnajkisa, tumawaya wan weya. Yajika, kaj kenka Tiut? ka yaja techtuktia ne at; kituktia ne shalnaj ejekat pal tikijiukwit; ne tunal pal techtawilua ne tal kan tiktaliat tujtukshi pal weyat ne kwajkwawit pal tikutunat wan iwan yaja tiketzat ne tukal kan tinemit; nusan ne kan nemit ne tukujkunew, kan te techmaka ne tunal, kan tesu tisekmikit. Yajika kaj weliskia kichiwa tay Tiut kichiwa tuwan?
Ya empezó el invierno! Ya empezó a caer el agua! Todos los montes van a retoñar y la tierra ya va a reverdecer. Los animales del campo ya van a tener su comida, van a ponerse gordos y no van a pasar hambre. Por eso nuestro invierno nos mantiene a todos los que estamos sobre la tierra, y hace que nuestro cuerpo se sustente, engorde y crezca. Por eso, ¿quién es igual a Dios? porque él nos manda la lluvia; manda el aire que respiramos; el sol para alumbrarnos la tierra donde pisamos para que crezcan los árboles para que los cortemos y con ello construyamos nuestra casa donde vivimos; también donde viven nuestros hijos, donde no nos da el sol, donde no pasamos frío. Por eso ¿quién pudiera hacer lo que Dios hace para nosotros?
Ne Tzikat Wan Ne Tzilintuk
Ne tzikat, kan nemi ukse takwalmet ka weli kikwa, kunij tesu kisa kitemua itakwal; kunij kichia ma tayuakisa pal pewa kisa kitemua itakwal.
p. 38
Traducción
La hormiga, cuando hay otros animales que la pueden comer, no sale a buscar su comida; entonces espera la noche para empezar a salir a buscar su comida.
Itzinu Se Tepechin
Itzinu se tepechin ne kan nesit ne shujshuchit nikitak se siwapilchin achin kisajsaka ipal.
p. 42
Traducción
Al pie de un cerrito donde nacen las flores, vi a una jovencita que agua acarreaba.
Iwan ini naja niawa nikan kan tisennemit, maka shikelkawa, tiltik, nimetzwika tik nuyulu.
p. 42
Traducción
Con esta me despido de esta reunión; no olvides, morena, te llevo en mi corazón.
Ini Nutechan Witzapan
Nin kan munutza ne Nawat ka nemia pal muelkawa.
p. 44
Traducción
Ini nutechan Witzapan. Tik ne nutechan ninestuk. Nin kan munutza ne Nawat ka nemia pal muelkawa.
Este es mi pueblo Witzapan. En mi pueblo nací. Aquí donde se habla el náhuat que está a punto de olvidarse.
Ini nutechan Witzapan, te niweli nikelkawa, wan ne tu-Apantepet kan nitemu nimaltia.
p. 44
Traducción
Este es mi pueblo Witzapan, no puedo olvidarlo, y nuestro Apantepet donde bajo a bañarme.
Iwan ini naja niawa niktakwika nutakwikalis, pal nikelnamiki nutechan ka nikan kan tisennemit.
p. 44
Traducción
Y con esto me voy a cantar mi canción, para acordarme de mi pueblo aquí donde estamos reunidos.
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).