Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

Se busca solo en Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985) · Todos los textos

46 ocurrencias · Borrar

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

46 ocurrencias

Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

  • Kilwia ne inan ma tinakan ne reynaj; kilwia ne inan: Tiut tiyawit tipashaluat nepa ka kujtan Tiut tiawit aber su timuchiwa alegrar chupi.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Su mamá – es decir la reina – su mamá le dijo, “Vamos a dar un paseo allá en el bosque”. “Vamos a ver si no te puedes alegrar un poquito.”

  • Kilwia: Shikalaki Señora, shikalaki, kilwia.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Ne nemi ne shuretzin. Kilwia: Shikalaki Señora, shikalaki, kilwia.

    Allá, allá había un viejito; le dijo, “Pase, señora, adelante.”

  • Kimakak pal mutalia pak se trusujtzin, shimutali kilwia.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Le puso un trozo de madera de asiento; “siéntese”, le dijo.

  • Pwes kilwia ne shuretzin: Ne mutelpuchtzin kukuya kukuya.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    “Bueno”, dijo el viejito, “Su hijito está enfermo, se ha enfermado”.

  • Eje, kilwia, kukuya.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    “Sí”, le respondió ella, “está malito”.

  • Pwes kilwia ne shuretzin: Ne mutelpuchtzin kichiwa falta seyuk kosaj.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Entonces, el viejito le dijo, “A su niño le falta algo”.

  • Shitejchia, kilwia, te shiyu, shitejchia.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    “Espere”, dijo, “no se vayan”, “¡Espere!”.

  • Aj, shikida, mamaj, kilwia ne piltzintzin.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    “O, mirá mamá”, dijo el niño.

  • Kilwia ne shuretzin: Shikida ka muchiwa alegrar, kita ne wilutzitzin.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    El viejito le dijo, “Mire, está contento de ver los pajaritos”.

  • Kilwia ne itejtelpuchtzin: Ini yu anmuamigituj.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Les dijo a sus hijos, “Éste será su amiguito”.

  • Kilwia ne inan: Shikida, shikida, nalwika se nuwilutzin.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Le dijo a su mamá, “Mirá, mirá he traído un pajarito”..

  • Niu ninemi deskalsoj kenha nemit nuamigitus, kilwia.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    “Voy a andar descalzo igual que mis amiguitos”, le dijo.

  • Tejemet tiawita, kilwia ne shuretzin: Shakan, pero te shikelkawa, cualquier rato shiwala wan ne mutelpuchtzin; ka nikan nemit ne iamigitus pal mawiltia.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    “Ya nos vamos”, le dijo al viejito; “Váyase también, pero no se le olvide, vuelva cuando quiera con su hijito; aquí están sus amiguitos para jugar con él”.

  • Ikuka kielnamik ne iamigitus kilwia; Naj, kilwia, na nikelnamiki ne nuamigitus ka tiyajket tipashaluat ka nepa ka orillas ka itejtenpan ne lagoj.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Luego se acordó de sus amiguitos; y dijo, “Yo”, dijo, “me acuerdo de mis amiguitos, como nos paseábamos a la orilla del lago”.

El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

  • Kilwia ne palej ka ne isiwaw brujaj.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Le contó al padre que su mujer era bruja.

  • Kilwiat inlama.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Nanita, nanita, nanita! Kilwiat inlama. Queremos hamaquita, nanita! Kilwiat tik kastiaj.

    “Nana, nana, nana,” le dijeron a la vieja, “queremos hamaquitas, nana, le dijeron en español”.

  • Kilwiat tik kastiaj.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Nanita, nanita, nanita! Kilwiat inlama. Queremos hamaquita, nanita! Kilwiat tik kastiaj.

    “Nana, nana, nana,” le dijeron a la vieja, “queremos hamaquitas, nana, le dijeron en español”.

  • Pejki kilwia tik majikaj: Tzapalu puchut, tzapalu puchut, tzapalu puchut, tzapalu puchut, tzapalu puchut, tzapalu puchut!

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Con su magia, empezó a decir, “¡abajo puchute, abajo puchute, abajo puchute, abajo puchute!”

  • Kilwiat ne inlama: Nanita, musta tiyut tiawit titapewiat.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Kilwiat ne inlama: Nanita, musta tiyut tiawit titapewiat. Kilwiat: Shakan, nuishwiuwan! Kilwia.

    Le dijeron a la abuela, “nanita mañana vamos a cazar”. “Vaya pues, mis nietecitos,” les dijo ella.

  • Kilwiat: Shakan, nuishwiuwan!

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Kilwiat ne inlama: Nanita, musta tiyut tiawit titapewiat. Kilwiat: Shakan, nuishwiuwan! Kilwia.

    Le dijeron a la abuela, “nanita mañana vamos a cazar”. “Vaya pues, mis nietecitos,” les dijo ella.

  • Kilwia.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Kilwiat ne inlama: Nanita, musta tiyut tiawit titapewiat. Kilwiat: Shakan, nuishwiuwan! Kilwia.

    Le dijeron a la abuela, “nanita mañana vamos a cazar”. “Vaya pues, mis nietecitos,” les dijo ella.

  • Kilwia: Shisakan!

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Kinnutzki ne inlama. Kilwia: Shisakan! Nemia ne takwal! Shisakan, nupilawantzitzin, shisakan! Nemia ne takwal!

    La nana les habló, les dijo, “¡despierten, ya está la comida, despierten mis niños, despierten, ya está la comida!”

  • Kilwiat.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Ay nanita! Kilwiat. Nanita, tenemos hambre! Kilwiat.

    “O, nanita,” le dijeron, “nanita, tenemos hambre” le dijeron.

  • Kilwiat.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Ay nanita! Kilwiat. Nanita, tenemos hambre! Kilwiat.

    “O, nanita,” le dijeron, “nanita, tenemos hambre” le dijeron.

  • Kilwia, como tik kastiaj kinnutzki.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Ya les di de comer, pero lambanse los labios! Kilwia, como tik kastiaj kinnutzki. Lambanse los labios, ya comieron!

    “Ya les di de comer, lámbanse los labios,” como les habló en español; lámbanse los labios, ya comieron”.

  • Shikida nanita!, kilwiat.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Shikida nanita!, kilwiat. Talikat masat, wan sanka.

    “Mirá nana,” le dijeron, “trajimos un venado,” y era mentira.

  • Me duele la cabeza, yu estoy rendido, kilwiat tik kastiaj.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Ay nanita! Me duele la cabeza, yu estoy rendido, kilwiat tik kastiaj.

    “O nanita, me duele la cabeza, “estoy rendido”, le dijeron en español.

  • Shikuchikama!, kilwia tik nawat.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Shikuchikama!, kilwia tik nawat. Shikuchikan!

    “¡Ahora duérmanse!” le dijo en pipil, “¡duérmanse!”

  • Kilwia ne kutalajtzin ne seyuk, tik kastiaj kilwia: Mira tenguerechol, kilwia.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Kilwia ne kutalajtzin ne seyuk, tik kastiaj kilwia: Mira tenguerechol, kilwia. Anda, ve que hace mi nanita, kilwia tik kastiaj.

    El otro le dijo al tenguereche, “mirá tenguereche”, en español les dijo, “vayan a ver lo que está haciendo,” dijo en español.

  • Anda, ve que hace mi nanita, kilwia tik kastiaj.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Kilwia ne kutalajtzin ne seyuk, tik kastiaj kilwia: Mira tenguerechol, kilwia. Anda, ve que hace mi nanita, kilwia tik kastiaj.

    El otro le dijo al tenguereche, “mirá tenguereche”, en español les dijo, “vayan a ver lo que está haciendo,” dijo en español.

  • Nechmakak se pedrada, kilwia.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    “Me va a dar una pedrada”, dijo.

El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Ajsik né tik ne pwertaj, muketza a media pwertaj, kilwia: nunan, nuteku shalkisa, naj nimayana, nikneki nitakwa.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Llegó allí a la puerta, se paró a media puerta, y dijo, “mamá, papá, salgan, tengo hambre, quiero comer.”

  • Kunij yaja kilwia.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Kunij yaja kilwia. Tikpia wey pan?

    Luego le dijo, “¿Tenés mucho pan?”

  • Kilwia los dos pipil "taja timayordomoj, pero maya taja mumanuj mas vivo yaja alvolario".

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Le dijo a sus dos hijos, “sos mayordomo, pero sólo vos.. Tu hermano es más vivo; es alvolario.

  • Kienej kilwia katka ne ipilawan.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Esto fue lo que les dijo.

La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Nuamikuj ikustuj na nikchiwa kontar cuentos de cosas ke chiwki suceder nin tik nutechan, an nikchij kontar una cosa ke nutatanoy nechiwki kontar Ya nechilwij ka nin tik tutechan kaj de mala suerte kimutiat, kisa se animal ke yejemet kilwiat "Tzuntekumat".

    La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Nuamikuj ikustuj na nikchiwa kontar cuentos de cosas ke chiwki suceder nin tik nutechan, an nikchij kontar una cosa ke nutatanoy nechiwki kontar Ya nechilwij ka nin tik tutechan kaj de mala suerte kimutiat, kisa se animal ke yejemet kilwiat "Tzuntekumat". Yajika nutatanoy nechchiwki akonsejar kaj te ma ninejnemi tayua porke tamutiat.

    A mi amigo le gusta que le cuente historias de las cosas que han sucedido en mi pueblo. Ahora le voy a contar algo que me contó mi abuelo. Me contó que desgraciadamente en mi pueblo asustan. Hay un animal que le llaman la “calavera.” Así es que mi abuelo me aconsejó que no caminara de noche porque te puede espantar.

  • Kilwia: Kan tiyajtuk, Lionaj?

    La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Le dijo, “¿Adónde vas, Leonarda?”

  • Kan kilpij, kilwia: Bueno, an tiawit ka muchan.

    La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Kan kilpij, kilwia: Bueno, an tiawit ka muchan. Tiawit tikitat su cierto kaj taja tiLionaj!

    Cuando la había amarrado, le dijo, “Bueno, ahora vamos a tu casa para ver si es cierto que sos la Leonarda.”

  • Kilwia: "Nana Lionaj!"

    La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Kunij, keman ajsik ne takat ke kwika ne siwat ilpijtuk wan isinidor. Kilwia: "Nana Lionaj!"

    Luego, cuando había llegado el hombre que había traído a la mujer amarrada con su ceñidor, le dijo, “doña Leonarda.”

  • Kichiwa jwersaj wan kilwia: Shinechsutuma!

    La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: ilia

    Traducción

    Luchaba diciéndole, “¡soltáme!”

El Sipitillo · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Kaj kichij konvenir kichiju kanar nusan, ashta kimaka tutunik keman kinmutia, yajne (yaja ne) kilwiat Sipitiyuj.

    El Sipitillo · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    A quien le convenga, puede salir ganando, también. Hasta les da fiebre a los que asusta. A ése le llaman “el Sipitillo.”

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).