Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

198 ocurrencias en 6 textos · Borrar

Tajtaketza pal Ijtzalku131Naja Ni Genaro6Achtu Taksalis1Timumachtikan!19El Pipil de la Región de los Itzalcos32The Pipil Language of El Salvador9

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

131 ocurrencias

Capítulo 2

  • Keman kipia chikwasen shiwit, pewa kicha ne itakil; kitepewa ijish tejemet tikiliat kuku.

    p. 21

  • Kalijtik kipia at.

    p. 21

  • Ne kuku keman kikwajtuk ne metzti inte kipia inakayu, iayu chiupichin.

    p. 21

Capítulo 3

  • Se takat kipia miak tajtal iwan miak takamet.

    p. 25

Capítulo 4

  • Nemituya se takat ka kipiatuya se kulal.

    p. 26

Ver las 116 oraciones

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

6 ocurrencias

Nitamachtia Nawat

  • Ajsiket inat ka kimatitiwit ka ne tiupan kipia tay yejemet nejnemitiwit kitemuat.

    p. 6

    Traducción

    Né ajsiket ne ipal Kulalmumachtiani. Ajsiket inat ka kimatitiwit ka ne tiupan kipia tay yejemet nejnemitiwit kitemuat. Kiunij inak ne Palej:

    Allá llegaron unos del Círculo Estudiantil. Llegaron a decir que habían oído que la iglesia tenía lo que habían andado buscando. El padre dijo:

Nikpalewia Ne Nawataketzalis

  • Yejemet tesu nechtashtawat, ka inat ka yejemet tesu kipiat tumin pal nechtashtawat.

    p. 8

    Traducción

    Kwak niweli, nikpalewia Alan wan Cecy. Nusan Carlos, melka yaja techanchanej, pero uksan mumachtia Nawataketza. Yejemet tesu nechtashtawat, ka inat ka yejemet tesu kipiat tumin pal nechtashtawat.

    Cuando puedo les ayudo a Alan y Cecilia. También a Carlos, aunque él es del pueblo, pero todavía estudia el náhuat. Ellos no me pagan, porque dicen que no tienen dinero para pagarme.

Ne Teku Tunal

  • Yajika padiush Teku Tunal ka taja tikchiwa ka ne kwajkwawit kipiat itakil.

    p. 20

    Traducción

    Por eso gracias Padre Sol porque tú haces que los árboles tengan fruto.

Ne Teku Sinti

  • Taja tikchiwa ka tuweyka tetzilnajkisa iwan inakayu ka mupanpa tuweyka kipia esti, kipia nakat, ne tuweyka tumakisa, ne ujumit takwakakisat.

    p. 28

    Traducción

    Tú haces que nuestro cuerpo se sustente con su carne porque gracias a ti nuestro cuerpo tiene sangre, tiene carne, nuestro cuerpo engorda, los huesos se endurecen.

Ne Shupan

  • Ne takwalmet yawita kipiat itakwal, yawit mutaliat tumawak wan te yawit kiseliat mayan.

    p. 36

    Traducción

    Pejkia ne shupan! Pejkia wetzi ne at! Muchi ne jaral yawi mulini wan ne tal yawia shushuknajkisa. Ne takwalmet yawita kipiat itakwal, yawit mutaliat tumawak wan te yawit kiseliat mayan. Yajika ne tushupan yaja techtakwaltia muchi tay tinemit ijpak ne tal, wan kichiwa ka tuweyka mutetzilnajkisa, tumawaya wan weya. Yajika, kaj kenka Tiut? ka yaja techtuktia ne at; kituktia ne shalnaj ejekat pal tikijiukwit; ne tunal pal techtawilua ne tal kan tiktaliat tujtukshi pal weyat ne kwajkwawit pal tikutunat wan iwan yaja tiketzat ne tukal kan tinemit; nusan ne kan nemit ne tukujkunew, kan te techmaka ne tunal, kan tesu tisekmikit. Yajika kaj weliskia kichiwa tay Tiut kichiwa tuwan?

    Ya empezó el invierno! Ya empezó a caer el agua! Todos los montes van a retoñar y la tierra ya va a reverdecer. Los animales del campo ya van a tener su comida, van a ponerse gordos y no van a pasar hambre. Por eso nuestro invierno nos mantiene a todos los que estamos sobre la tierra, y hace que nuestro cuerpo se sustente, engorde y crezca. Por eso, ¿quién es igual a Dios? porque él nos manda la lluvia; manda el aire que respiramos; el sol para alumbrarnos la tierra donde pisamos para que crezcan los árboles para que los cortemos y con ello construyamos nuestra casa donde vivimos; también donde viven nuestros hijos, donde no nos da el sol, donde no pasamos frío. Por eso ¿quién pudiera hacer lo que Dios hace para nosotros?

Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)

1 ocurrencia

Tamachtilis 13. Kaj kichiwa chilmul?

  • Tesu muneki ne chil ika kipiaya chiltekpin.

King, Timumachtikan! (2011)

19 ocurrencias

8 Nikpia se mistun

  • Yaja kipia miak pelu.

    p. 39

    Traducción

    Él tiene muchos perros.

12 Ken ne mupelu?

  • Mukunpa kipia se pelu?

    p. 49

    Traducción

    ¿Él tiene un perro?

  • Eje, kipia se pelu wan ume mistun.

    p. 49

    Traducción

    Sí, tiene un perro y dos gatos.

17 Taika tichuka?

  • Tay kipia?

    p. 63

    Traducción

    Taika chuka uni kunet? Anka kukuya o mayana. Tay kipia? Naja nina ka sekmiki. Yajika te kuchi.

    ¿Por qué llora ese niño? Acaso está enfermo o tiene hambre. ¿Qué tiene? Yo creo que tiene frío. Por eso no duerme.

24 Tik ne tiankis (1)

  • Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia.

    p. 81

    Traducción

    Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.

    Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.

Ver las 17 oraciones

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

32 ocurrencias

p. 48 · Nahuizalco

  • Yaja kipia se kuyamet.

    p. 48 · Nahuizalco

    Traducción

    Ella tiene un cerdo

  • Yaja kipia ume ikshi.

    p. 48 · Nahuizalco

    Traducción

    El tiene dos pies

p. 51 · Nahuizalco

  • Tey kipia yejemet?

    p. 51 · Nahuizalco

    Traducción

    Qué tienen ellos?

  • Tey kipia ne kuyamet?

    p. 51 · Nahuizalco

    Traducción

    Qué tiene el cerdo?

  • Tey kipia ne ikunew?

    p. 51 · Nahuizalco

    Traducción

    Qué tiene el nene?

Ver las 31 oraciones

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

9 ocurrencias

Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

  • Ashan katka se rey kipia se itelpuchtzin.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Era una vez un rey; él tenía un hijito.

  • Ne iseltzin kipiat.

    Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Ne iseltzin kipiat. Pejki kukuya, pejki kukuya.

    Lo tenían allí todo solito; se empezó a enfermar, se enfermó.

El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

  • Pero, pero kinshijshikuj ne inlama, porke ya kipia se enamorado.

    El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976

    Traducción

    Pero la nana los engañó porque tenía un enamorado.

El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • niyaw niktajtani tay nikwa, por ke yejemet kipiat deber nechmakat an ka nimayana.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Les voy a pedir algo de comer, porque me lo tienen que dar ahora que tengo hambre.

  • Yejemet ka kipiat tumin, yajika ne yajket kimakat fin tik Arkuj, wan naj te nechajkawilijket tumin, maya pobresaj.

    El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Ellos son los que tienen pisto. Así fue que llegaron allá a terminar en el arco . Y no me dejaron pisto, sino pura pobreza .

Ver las 9 oraciones

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).