Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

Se busca solo en Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960) · Todos los textos

10 ocurrencias · Borrar

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

10 ocurrencias

p. 57 · Nahuizalco

  • Ma' keman shimukwakwa, shikita ka uni ina te yek ka mumaku.

    p. 57 · Nahuizalco

    Traducción

    Nunca te enojes, ve que eso dice mal de ti.

p. 64 · Nahuizalco

  • Taja tikpia ume mumetzkuyu iwan ume mumajkul.

    p. 64 · Nahuizalco

    Traducción

    Ud. tiene dos piernas y dos brazos.

p. 66 · Nahuizalco

  • Eej, nutelpuchin nimetztasujta: ka ne lado wewejka pal taja (inak ne iteku ne taltijpak), ka ne tami nikajkawa miak chijchikitikmet ka kenha taja, kinekit witzet nuwan, pal senyawi nuwan iwan metzishmatis tik ne weyak ujti, pal timumachtiat teya cosas sin ke inte tikisat inte weli mumati (numati).

    p. 66 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: mati

    Traducción

    Sí, hijito querido: en aquellos lejos lugares para ti (dijo el padre del mundo), allá acabo de dejar muchos pequeñuelos que, como tú, desean venir conmigo, para acompañarme y conocerte en mi largo viaje, y para aprender muchas cosas que, sin salir no se pueden saber.

p. 70 · Nahuizalco

  • Kwak mumana tawiyal, muma' chupi yaja pal kishipewa.

    p. 70 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: maka, mana

    Traducción

    Ne tenesh tet tatatuk iwan kipia istak pusha. Kwak mumana tawiyal, muma' chupi yaja pal kishipewa. Eyupan mupaka yek mupata unpati u yeshpa at, wan nemanha panu wan mupayana pak ne chichiwalmetat. Muma' neman (su kineki) chupi istat. Wan nemanha mutashkalua ne tamal iwan mutalia ijpak ne kumal pal muishka tik tit.

    La cal es piedra quemada y tiene color blanco. Cuando se cuece maíz, se le pone de ella para pelarlo. Después se lava bien, cambiándole dos o tres aguas, y luego se pasa y repasa por la piedra de moler. Poniéndole antes (si se quiere) un poco de sal. Y luego se palmean las tortillas y se ponen sobre el comal para cocerlas al fuego.

  • Muma' neman (su kineki) chupi istat.

    p. 70 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: maka

    Traducción

    Ne tenesh tet tatatuk iwan kipia istak pusha. Kwak mumana tawiyal, muma' chupi yaja pal kishipewa. Eyupan mupaka yek mupata unpati u yeshpa at, wan nemanha panu wan mupayana pak ne chichiwalmetat. Muma' neman (su kineki) chupi istat. Wan nemanha mutashkalua ne tamal iwan mutalia ijpak ne kumal pal muishka tik tit.

    La cal es piedra quemada y tiene color blanco. Cuando se cuece maíz, se le pone de ella para pelarlo. Después se lava bien, cambiándole dos o tres aguas, y luego se pasa y repasa por la piedra de moler. Poniéndole antes (si se quiere) un poco de sal. Y luego se palmean las tortillas y se ponen sobre el comal para cocerlas al fuego.

p. 74 · Nahuizalco

  • Ka kineki mumachtia sema kineki mutalia cuidado ma mukwepa panu miyak veces yajaya tekit pal kiuni naka tik tutzuntekun; kelia yek ken muita tik amat, mupewaltia ne kipiat sesan ijpak, eyupan ka ne ume, ka yey iwan kiuni ka nemit cunfurme ka mumachtiaya.

    p. 74 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: machtia

    Traducción

    El que quiera aprenderlo, sólo necesita poner cuidado y repasar bien muchas veces una misma lección, a fin de que se quede en la memoria; siendo mejor, como se ve en el texto, principiar por las que tienen una sola voz, después por las de dos, de tres y así sucesivamente, según el aprovechamiento obtenido.

  • Mumachteya mupewaltia ma amatachia achtu tik amat patak yulik ka tzalanik miak ken nemi pal mumati, pal kiuni mujkwilua tey mutalia ush taketzat wan muamatachia tik kojtik kupak, mutalia tik tutzuntekun, ma tzalani yek yaja ne tuten, ka tzutzuntalijtuk, kia ne (?) inte kipiat intiajpal kenha ne (?) kipia.

    p. 74 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: machtia, mati

    Traducción

    El discípulo principiante debe leer primero en el libro muy despacio por sonidos, tanto como sea necesario para entenderlo, después se escriben las palabras u oraciones y se leen en alta voz, teniendo cuidado de que suenen bien las vocales acentuadas, tanto las fuertes como las débiles.

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).