Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
83 ocurrencias en 6 textos · Borrar
Tajtaketza pal Ijtzalku28Naja Ni Genaro10Achtu Taksalis6Timumachtikan!20El Pipil de la Región de los Itzalcos4The Pipil Language of El Salvador15
King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)
28 ocurrencias
Capítulo 6
Kwakuni niajki niknawatia ne pale, wan nechilik ka ma ne ninemi nipachiwia.
p. 32 · Ver en el diccionario: nemi
Capítulo 7
Capítulo 8
“Nikan ninemi.”
p. 48 · Ver en el diccionario: nemi
Capítulo 10
Shikpia ini chiupi tumin, wan tiu-tikilia ka naja nimetztajtanilia, ka nina naja ma kisa.
p. 52 · Ver en el diccionario: ina
Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)
10 ocurrencias
Kwak Naja Nichikitik
Ninesik tik Witzapan tik ne metzti chiknawi ipal ne shiwit 1933, ne ikunew Juana Ramírez wan Catarino Vásquez.
p. 4
Traducción
Nutukay Genaro Ramírez Vásquez. Ninesik tik Witzapan tik ne metzti chiknawi ipal ne shiwit 1933, ne ikunew Juana Ramírez wan Catarino Vásquez. Nunan itekiw muchi pal ne kal, wan nuteku itekiw tik ne kojtan. Ne ume ipal Kushkatan.
Me llamo Genaro Ramírez Vásquez. Nací en Santo Domingo de Guzmán en el mes de septiembre del año 1933, hijo de Juana Ramírez y de Catarino Vásquez. Mi madre era ama de casa, y mi padre trabajaba en el monte. Ambos eran salvadoreños.
Nitamachtia Nawat
Né ninemik ume shiwit, wan ka tesu nechtashtawat yek, nikiski wan ninakak nitekiti tik ne kojtan.
p. 6
Traducción
Kiunij panuk miak shiwit, wan kwak nikpiatuya 47 shiwit nitekitik tik ne Kalpuli. Né ninemik ume shiwit, wan ka tesu nechtashtawat yek, nikiski wan ninakak nitekiti tik ne kojtan.
Así pasaron muchos años, y cuando tenía cuarenta y siete años trabajé en la Alcaldía. Allá estuve dos años, pero como no me pagaron bien, me salí y me quedé trabajando en el monte.
Ken Nikwikatuk Ne Nawataketzalis Ka Miak Tal
Né ninemik kashtuli tunal iwanmet.
p. 14
Traducción
Kunij walajtuya se nawataketza ipal Meshikal pal tamachtia ne Nawataketzalis, wan kenhayuk kinetuya kaj kipalewia iwan muchi ne tajtamachtiani. Né ninemik kashtuli tunal iwanmet. Né nechishmatijket ka naja niweli nitaketza Nawat, wan kwak nemik ukseseyuk senputzuat teya nechajkawket ma te niu.
Entonces venía uno que hablaba náhuatl de México para enseñar el idioma, y una vez más quería a alguien que le ayudara con todos los profesores. Allí estuvimos quince días con ellos. Allí me conocieron porque sabía hablar náhuat, y cuando había otras reuniones ya no dejaban de invitarme.
Tik ne kenka shiwit niajki ka Honduras; tik ne shiwit 1993 niajki ka Meshikal (ninemik tik ne Estado Campeche); tik ne shiwit 1994 niajki ka Kojtemalan (nikwikak kukunet mijtutianit ipal ne Tenpitzak); tik ne shiwit chiknawi makwil niajki senpa ka Meshikal (ninemik tik ne Provinsiaj Tlashkala, ne timunamijket iwan tawawatianit tik taketzalis Metzali); wan tik ne shiwit 2000 niajki ka Paraway.
p. 14
Traducción
Ese año fui a Honduras; en 1993 fui a México (estuve en el Estado de Campeche); en 1994 fui a Guatemala (llevé niños bailarines del Tempisque); en 1995 fui otra vez a México (estuve en la provincia de Tlashkala, donde nos reunimos con artesanos en la lengua indígena); y en el 2000 fui a Paraguay.
Tunan Tal
Padiush, Nan Tal, ka taja tikitak kwak ninesik, tikitak kwak nipejki niweya, kwak nimuchiwki takat.
p. 32
Traducción
Padiush, Nan Tal, ka taja tikitak kwak ninesik, tikitak kwak nipejki niweya, kwak nimuchiwki takat. Mupanpa naja niwelik nikchiwa muchi tay niwelik tik ne tunal, ninemik wejwey takapiltzin, nechmunekiket pal nitekitik iwanmet. Panu sujsul tunal wan nimuchiwki chulet, kunij teya akaj nechneki kwak nikukuya, maya nuiknuwan, kenhayuk nechnekit pero ajsi keman teya akaj nechneki, nan nuiknuwan, ajsi se tunal ka naja nimiki, kunij nan nusiwaw nan nupilawan nechnekit, yawit nechmimat ken kimimat ne kupajsul tik ne kupajsultal, maya taja, Tunan Tal, ashta kwak timikit titechneki ka kunij tiktapua mumajmajkul pal titechnamiki. Yajika timetzilwitiat padiush, Tunan Tal!
Gracias, Madre Tierra, porque tú viste cuando nací, viste cuando empecé a crecer, cuando me hice adulto. Gracias a ti pude hacer todo lo que pude en el día, estuve mucho tiempo joven, me necesitaron para trabajar. Después de muchos días envejecí, entonces ya nadie me quiere cuando enfermo, sólo mis hermanos, todavía me quieren pero llegará el día en que nadie me quiera, ni siquiera mis hermanos, llegará el día de mi muerte, entonces ni mi mujer ni mis hijos me querrán, me arrojarán como arrojan la basura en el basurero, sólo tú, Madre Tierra, hasta cuando nos morimos nos quieres, porque entonces abres tus brazos para recibirnos. ¡Por eso te doy las gracias, Madre Tierra!
Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)
6 ocurrencias
Tamachtilis 1: Ken tinemi?
Ninemi yek.
Ver en el diccionario: nemi
Tamachtilis 2. Kan muchan?
Ninemi tik Sentzunhat.
Ver en el diccionario: nemi
King, Timumachtikan! (2011)
20 ocurrencias
9 Tay tikchiwa?
Ninemi yek, wan taja?
p. 41 · Ver en el diccionario: nemi
Traducción
Estoy bien, ¿y usted?
11 Shisa!
“Nina ka nimuketza, nunan.”
p. 46 · Ver en el diccionario: ina
Traducción
“Digo que me levanto, mamá.”
14 Tinemit tik Witzapan
Naja ninemi tik Ijtzalku.
p. 56 · Ver en el diccionario: nemi
Traducción
Yo vivo en Izalco.
17 Taika tichuka?
Naja nina ka sekmiki.
p. 63 · Ver en el diccionario: ina
Traducción
Taika chuka uni kunet? Anka kukuya o mayana. Tay kipia? Naja nina ka sekmiki. Yajika te kuchi.
¿Por qué llora ese niño? Acaso está enfermo o tiene hambre. ¿Qué tiene? Yo creo que tiene frío. Por eso no duerme.
“Maka shimajmawi, nukunew, naja ninemi muwan!”
p. 63 · Ver en el diccionario: nemi
Traducción
— ¡No tengas miedo, mi niño, yo estoy contigo!
Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)
4 ocurrencias
p. 52 · Nahuizalco
Tey nina naja?
p. 52 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: ina
p. 55 · Nahuizalco
Mutakentiwit ne inteku (nin intecum)?
p. 55 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: nikan
Traducción
Están vestidos los padres?
p. 61 · Nahuizalco
Eej, nikita ninemi.
p. 61 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: nemi
Traducción
—Sí, lo estoy viendo.
p. 71 · Nahuizalco
Mas yek ninemi ishwituk iwan nimiki, ken ke waktuk (watuk) wan mayan wan kenhaya ka nu-nimiki ken muchi.
p. 71 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: nemi
Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)
15 ocurrencias
Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976
Niu ninemi deskalsoj kenha nemit nuamigitus, kilwia.
Historia de un Rey · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: nemi
Traducción
“Voy a andar descalzo igual que mis amiguitos”, le dijo.
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976
Peroj ken ne ninemi, ninemi nikchiwa luchar.
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976 · Ver en el diccionario: nemi
Traducción
“Pero cuando estuve allá, lo intenté.”
Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975
Pero en ese caso siyujti nemi se takat intelijentej, wan muchiwki proponer ke era de mas tay witzet kichiwat nin tik tutechan.
Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: nikan
Traducción
Pero en este caso, una vez hubo un hombre muy inteligente que decía que lo que venían a hacer al pueblo era demasiado.
El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975
An trece de julio y dia de San Antonio nin ninemi nuchan tisennemit a la par wan se nuamikuj, witz wejka, yaja kineki kikaki kwentos tay tik nutechan kikchiwtuk suceder.
El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: nikan, nemi
Traducción
Hoy, el trece de julio, día de San Antonio, estoy aquí en mi casa a la par de mi amigo quien ha venido de muy lejos. A él le gusta escuchar historias acerca de lo que ha sucedido en mi pueblo.
An niyaw nikchij kontar ka nin nemi se chulet ke yaja propio yaja nechilwijtuk ka inan ne iteku né tik arkuj nemit.
El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: nikan
Traducción
Hoy voy a contarle que hay aquí un viejo que él mismo me ha contado que su mamá y su papá están allá en el arco . (Hay un arco natural de piedra muy cerca de Santo Domingo de Guzmán.)
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).