Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos

47 ocurrencias · Borrar

King, Timumachtikan! (2011)

47 ocurrencias

13 Chilkwachtzin

  • Nunoya, sujsul patawak ne muten! ina Chilkwachtzin.

    p. 53 · Ver en el diccionario: sujsul

    Traducción

    Abuela, ¡qué ancha es su boca! dice Caperucita Roja.

17 Taika tichuka?

  • “Ka tayua naja sujsul nimajmawi ika kunyua.”

    p. 63 · Ver en el diccionario: sujsul

    Traducción

    — En la noche tengo mucho miedo porque está oscuro.

25 Tik ne tiankis (2)

  • — Kia nikpia — ina ne tanamakani. — Nikpia shushuknaj chil wan nusan nikpia chiltik su tikneki.

    p. 84 · Ver en el diccionario: asu

    Traducción

    — Sí tengo — dice ella. — Tengo chile verde y también tengo rojo si quiere.

30 Chilkwachtzin wan ne kuyut

  • — Su tikneki, niweli niwitz muwan pal nimetzpalewia.

    p. 95 · Ver en el diccionario: asu

    Traducción

    — Si querés, puedo venir contigo para ayudarte.

33 Sujsul nipakiskia

  • Teuk mupatatuk sujsul.

    p. 103 · Ver en el diccionario: sujsul

    Traducción

    — Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.

    — Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.

  • Nin ken nujme muchiwtuk sujsul teyek iwan ne Metzali, ne Pipilmet.

    p. 103 · Ver en el diccionario: sujsul

    Traducción

    — Naja nina ka sejse majmawit wan uksejseuk ishpinawat. Nin ken nujme muchiwtuk sujsul teyek iwan ne Metzali, ne Pipilmet. Te tiwelit tikelkawat.

    — Creo que algunos tienen miedo y otros se avergüenzan. Aquí como en todas partes se les ha hecho mucho mal a los indígenas, los pipiles. ¡No podemos olvidarlo!

  • — Su ijkiuni, sujsul nipakiskia!

    p. 103 · Ver en el diccionario: asu, sujsul

    Traducción

    — ¡Si es así, mucho me alegraría!

35 Te niajki nitekiti

  • Yaja walaj pal kita su ninemi yek, ika kimatki ka te niajsik nitekiti.

    p. 107 · Ver en el diccionario: asu

    Traducción

    Ijkiuni nipanuk hasta ne teutak. Kwakuni ajsik ka nuchan se nukunpa. Yaja walaj pal kita su ninemi yek, ika kimatki ka te niajsik nitekiti.

    Así pasé hasta la tarde. Entonces llegó a mi casa un amigo [o una amiga]. Él vino para ver si estaba bien, porque supo que no llegué a trabajar.

  • Sujsul nipakik kwak nikitak.

    p. 107 · Ver en el diccionario: sujsul

    Traducción

    Sujsul nipakik kwak nikitak. Kwak ninak ka nikukuya, yaja kinekik nechwika itech se tapajtiani. Naja nimuketzki wan nechwikak, wan tiajket tikitat ne tapajtiani.

    Me alegré mucho cuando lo vi. Cuando dije que estaba enfermo, él quiso llevarme para ir a un médico. Yo me levanté y me llevó, y fuimos a ver el médico.

36 Yawi Carlita ichan inoya

  • — Sujsul nimayana! — inak Carlita.

    p. 110 · Ver en el diccionario: sujsul

    Traducción

    — ¡Tengo mucha hambre! — dijo Carlita.

  • Nikmatki ka su te nimuketza talul, yawi nechajwa ne tamachtiani kwak niajsi ka tamachtiluyan, wan sujsul niu-nishpinawa.

    p. 110 · Ver en el diccionario: asu, sujsul

    Traducción

    — Tesu, nishtunak nimuketza. Kwak nisak wan niktapuj ne nujnuish, nikitak ne horaj: chikwasen wan tajku. Nikmatki ka su te nimuketza talul, yawi nechajwa ne tamachtiani kwak niajsi ka tamachtiluyan, wan sujsul niu-nishpinawa.

    — No, tardé en levantarme. Cuando desperté y abrí los ojos, vi la hora: ¡seis y media! ¡Sabía que si no me levantaba de prisa, me iba a regañar la maestra cuando llegaba a la escuela y me daría mucha pena!

37 Taika te tiwalaj?

  • Muchi titakwajket yek wan sujsul ajwiak.

    p. 113 · Ver en el diccionario: sujsul

    Traducción

    — Nikwaj inakayu tijlan. Muchi titakwajket yek wan sujsul ajwiak.

    — Comí carne de gallina. Todos comimos bien y era muy sabroso.

39 Niweli nimetzmachtia!

  • — Su tikneki, niweli nimetzmachtia!

    p. 117 · Ver en el diccionario: asu

    Traducción

    — ¡Si querés, puedo enseñarte!

  • — Tikneki ma nikpata tay tina tik Castillaj pal tikitat su nikmati yek?

    p. 117 · Ver en el diccionario: asu

    Traducción

    — ¿Quieres que traduzca lo que dices al español para ver si lo entiendo bien?

  • Su te nikmati se, niaw nimetztajtanilia.

    p. 117 · Ver en el diccionario: asu

    Traducción

    — Nemi yek. Su te nikmati se, niaw nimetztajtanilia.

    — Está bueno. Si no sé algo, te preguntaré.

  • — Sujsul nipaki ka anmumachtiat Nawat tik ne tamachtiluyan.

    p. 117 · Ver en el diccionario: sujsul

    Traducción

    — Sujsul nipaki ka anmumachtiat Nawat tik ne tamachtiluyan. Yek ma shimumachtikan tik ne tamachtiluyan wan ka anmuchan.

    — Me alegra mucho que ustedes aprendan náhuat en la escuela. Es bueno que aprendan en la escuela y en casa..

40 Tay metzilwij ma shikchiwa?

  • Pero shiwi nuwan su tikneki pal tinechpalewia.

    p. 120 · Ver en el diccionario: asu

    Traducción

    — Naja nikmatiaya. Kwak nechwikak nunoya yalua, yaja nechilwitij ne ujti pal nimumachtia yek. Pero shiwi nuwan su tikneki pal tinechpalewia.

    — Yo ya sé. Cuando me llevó mi abuela ayer, ella me enseñó el camino para que lo aprendiera bien. Pero si quiere, venga conmigo para ayudarme.

  • Su te, yawi nechajwa.

    p. 120 · Ver en el diccionario: asu

    Traducción

    — Nemi pal nikpalewia nunoya. Yaja kineki ma ninaka nikpalewia ka ichan. Su te, yawi nechajwa. Wan kwak tami, nemi pal nikchiwa nutekiw ipal ne tamachtiluyan.

    — Tengo que aytudar a mi abuela. Ella quiere que me quede ayudándola en la casa. Si no, me va a regañar. Después, tengo que hacer mi tarea para la escuela.

  • Su te metzajkawa munoya ma shikisa ashan, tiwelit tipashaluat ukse tunal.

    p. 120 · Ver en el diccionario: asu

    Traducción

    — Nemi yek. Su te metzajkawa munoya ma shikisa ashan, tiwelit tipashaluat ukse tunal.

    — Está bueno. Si tu abuela no te deja salir hoy, podemos pasear otro día.

41 Se tanamakani wan se takuani

  • Su se tamachtia, yaja se tamachtiani.

    p. 125 · Ver en el diccionario: asu

  • Su se tapajtia, yaja se tapajtiani.

    p. 125 · Ver en el diccionario: asu

  • Su se takwika, tikmati tay yaja?

    p. 125 · Ver en el diccionario: asu

  • — Yek, wan su se te kichiwa tatka?

    p. 125 · Ver en el diccionario: asu

  • — Su te kichiwa tatka, tinakan ka...

    p. 125 · Ver en el diccionario: asu

43 Te tiawit tikajkawat ma miki!

  • Sujsul nugustoj nitaketza tik Nawat, ika yaja ne taketzalis ipal tutechan.

    p. 130 · Ver en el diccionario: sujsul

  • Melka uni, yejemet pakit sujsul ika tejemet tiwelit titaketzat, wan ingustoj mumachtiat tuwan nusan.

    p. 130 · Ver en el diccionario: sujsul

  • Tinat ka ne Nawat yultuk su tejemet titaketzat Nawat.

    p. 130 · Ver en el diccionario: asu

  • Su titaketzat, te yawi miki, yawi yultuk.

    p. 130 · Ver en el diccionario: asu

  • Su titaketzat, te yawi muelkawa.

    p. 130 · Ver en el diccionario: asu

  • Wan te yawi muelkawa, su muchi techkakit titaketzat Nawat nujme: tik ne tamachtiluyan, tik ne ujpatawak ipal tutechan, ka tuchan, kan timawiltiat, kan titekitit, kan tipashaluat…

    p. 130 · Ver en el diccionario: asu

  • Tejemet tinat ka ne tutaketzalis yawi yultuk su mukaki itech ne tuten, su yultuk tik ne iten ne noya wan ne iishwiu, ne chulet wan ne shulut.

    p. 130 · Ver en el diccionario: asu

  • Tikmatit ka su muchi taketzat Nawat, weymet wan chijchikitik, noymet wan kujkunet, te yawi muelkawa.

    p. 130 · Ver en el diccionario: asu

44 Se yualu

  • — Shikita, sujsul chikitik uni kunet!

    p. 132 · Ver en el diccionario: sujsul

  • Su tikneki, shiwi wan tiaw tikinhishmati.

    p. 132 · Ver en el diccionario: asu

  • Su niajsi, niaw nalwika atata pal tikunit chiupichin.

    p. 132 · Ver en el diccionario: asu

45 Nitachia iwan ne nujnuish

  • Su te, te tiweli titachia.

    p. 134 · Ver en el diccionario: asu

46 Metzmutiat hasta ne mujmuyut!

  • Kwak nichikitik katka, nimajmawi katka ika sujsul tumak!

    p. 136 · Ver en el diccionario: sujsul

47 Maka shikilwi!

  • Su kineki, naja niaw nikishtia ne chijchil tik ne wajkal pal tiktaliat inawak ne tujtumat.

    p. 138 · Ver en el diccionario: asu

  • Su yaja nechmaka tumin pal nikana ijtik ne kustalchin, o su nechilwia ma nimukwepa niktemua ne itumin pal yaja kikua tay muneki, senpa nikchiwa ken nechtuktia.

    p. 138 · Ver en el diccionario: asu

49 Nugustoj niaw ka tiankis

  • Su tiaw tik ne tiankis, shikaki ne tanamakanimet.

    p. 141 · Ver en el diccionario: asu

  • Wan kwak kichiwa suceder se tik ne techan wan kipiat sejse pal kichiwat contar, muchiwat alegrar sujsul.

    p. 141 · Ver en el diccionario: sujsul

50 Tamachtiani Alejandro

  • Mikik sujsul chulet ashan majtakti-se shiwit.

    p. 143 · Ver en el diccionario: sujsul

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).