Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

26 ocurrencias en 4 textos · Borrar

Naja Ni Genaro6Achtu Taksalis3Timumachtikan!16The Pipil Language of El Salvador1

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

6 ocurrencias

Nitamachtia Nawat

  • Kiunij panuk sujsul shijshiwit.

    p. 6

    Traducción

    Niktaya ne tal pal niktuka ne mil, pal tik nukal muchi nupijpilawan wan nusiwaw te kiseliat mayan. Kiunij panuk sujsul shijshiwit.

    Preparaba la tierra para sembrar la milpa, para que en mi casa todos mis hijos y mi mujer no aguantaran hambre. Así pasaron varios años.

Kiunij Nemi Katka Ne Tutechan

  • Inat ka kwak pejki ne techan, tesu nemituya sujsul kajkalmet, maya nemituyat se pual majtakti ume, wan ne kajkalmet nemituyat itzalan ne kwajkwawit.

    p. 16

    Traducción

    Dicen que cuando empezó el pueblo, no habían muchas casas, solo habían treinta y dos, y las casas estaban rodeadas de árboles.

Tlalok

  • Wan taja, Tiut Tlalok, timetztajtanit, kwak taja tikita ka ne Teku Tunal mukwalantia sujsul tuwan, ma shiajsi nemanha titechishpitza pal te techmiktia iwan ikwalan,

    p. 22

    Traducción

    A ti, Dios Tlaloc, te pedimos que cuando veas que el Padre Sol se enoja mucho con nosotros, llegues después y nos riegues para que no nos mate con su enojo,

Ne Tiut Apan

  • Tiut Apan, taja timetznekit sujsul ka taja titechaltia pal te timitunit, wan pal te mutema iwan tal tuweyka wan timetzmunekit pal tikpakat tukwajkwach, pal tikmanat tay yawi mukwa.

    p. 26

    Traducción

    Dios del Río, te queremos mucho por que tú nos bañas para no calentarnos y para no llenarse de tierra nuestro cuerpo y te necesitamos para lavar nuestra ropa, para cocinar lo que comeremos.

Ñol Tit

  • Yajika, Ñol Tit, timetznekit sujsul wan timetzilwiat padiush.

    p. 30

    Traducción

    Por eso, Señor Fuego, te queremos mucho y te agradecemos.

Ver las 6 oraciones

Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)

3 ocurrencias

Tamachtilis 5: Keski ipatiw?

  • Sujsul padiush!

Tamachtilis 11. Nimetzmaka awakat.

  • Padiush, sujsul nugustuj awakat.

Tamachtilis 13. Kaj kichiwa chilmul?

  • Sujsul padiush yaja techmaka.

King, Timumachtikan! (2011)

16 ocurrencias

13 Chilkwachtzin

  • Nunoya, sujsul patawak ne muten! ina Chilkwachtzin.

    p. 53

    Traducción

    Abuela, ¡qué ancha es su boca! dice Caperucita Roja.

17 Taika tichuka?

  • “Ka tayua naja sujsul nimajmawi ika kunyua.”

    p. 63

    Traducción

    — En la noche tengo mucho miedo porque está oscuro.

33 Sujsul nipakiskia

  • Teuk mupatatuk sujsul.

    p. 103

    Traducción

    — Kia, ne takamet te kichiwat. Kwak se siwat te kipia ishulejyu, weli kichiwa kumal pal kipia tumin pal welit takwat yaja wan ipilawan, ika ne siwatket te tekitit tik ne mil. Ijkiuni muchiwa katka tik tutechan. Teuk mupatatuk sujsul.

    — Así es, los hombres no hacen. Cuando una mujer no tiene marido, puede hacer comales para tener dinero para que puedan comer ella y sus hijos, porque las mujeres no trabajan en la milpa. Así se hacía antes en nuestro pueblo; todavía no ha cambiado mucho.

  • Nin ken nujme muchiwtuk sujsul teyek iwan ne Metzali, ne Pipilmet.

    p. 103

    Traducción

    — Naja nina ka sejse majmawit wan uksejseuk ishpinawat. Nin ken nujme muchiwtuk sujsul teyek iwan ne Metzali, ne Pipilmet. Te tiwelit tikelkawat.

    — Creo que algunos tienen miedo y otros se avergüenzan. Aquí como en todas partes se les ha hecho mucho mal a los indígenas, los pipiles. ¡No podemos olvidarlo!

  • — Su ijkiuni, sujsul nipakiskia!

    p. 103

    Traducción

    — ¡Si es así, mucho me alegraría!

Ver las 16 oraciones

Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)

1 ocurrencia

La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975

  • Wan Lionaj kichiwtuk sentir sujsul sesek, yajika muketztuk peyna bien tayua; kitatia tit pal panu isesek.

    La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975

    Traducción

    Kwikak ne siwat ichan neyuk siwat itukay Lionaj. Wan Lionaj kichiwtuk sentir sujsul sesek, yajika muketztuk peyna bien tayua; kitatia tit pal panu isesek.

    Llevó a la mujer a la casa de la otra mujer que se llamaba Leonarda y ésta había sentido mucho frío. Así es que se levantó muy de noche para prender la lumbre para quitarse el frío.

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).