Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
99 ocurrencias en 6 textos · Borrar
Tajtaketza pal Ijtzalku6Naja Ni Genaro8Achtu Taksalis4Timumachtikan!75El Pipil de la Región de los Itzalcos4The Pipil Language of El Salvador2
King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)
6 ocurrencias
Capítulo 2
Tamantuk wan nekti nemia pal tikwat.
p. 22 · Ver en el diccionario: mana
Capítulo 8
Ne kitak ka nemi chujchuletket wan lajlamachichinmet, wan kipiat ne kan tamanat.
p. 45
Capítulo 13
Yaja ne kan tamanat.
p. 60
Wan at tutunik kikwit kan ne yejemet tamanat.
p. 61
Capítulo 51
Ne inte mukwa tamal, inte kiunit at: muchi tunal tekiti se ashta ka teutak.
p. 141 · Ver en el diccionario: tamal
Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)
8 ocurrencias
p. 3
ACHTU TAKUTUN Tamachtiani Genaro
Ver en el diccionario: machtia, temachtiani
Traducción
PRIMERA PARTE Tamachtiani Genaro
Kwak Naja Nichikitik
Nipejki niaw ka tamachtiluyan kwak nikpiatuya majtakti shiwit.
p. 4 · Ver en el diccionario: machtia
Traducción
Nipejki niaw ka tamachtiluyan kwak nikpiatuya majtakti shiwit. Maya nimumachtij ume taksaya.
Empecé a ir a la escuela cuando tenía diez años. Sólo estudié dos grados.
Ken Nipejki Nitekiti Tik Ne Nawataketzalis
Wan kwak nipejki nitekiti ka né, pejket ajsit ne ipal CONCULTURA pal nechilwiat su nikneki niaw tik se muputzuat miak tamachtianit ka kinekit mumachtiat Nawat.
p. 12
Traducción
Né nipanuk nitekiti iwan ne Kulalmumachtiani. Nemanha, tik ne shiwit 1987, nitekitik wan ASID ne nitekitik yey shiwit. Wan kwak nipejki nitekiti ka né, pejket ajsit ne ipal CONCULTURA pal nechilwiat su nikneki niaw tik se muputzuat miak tamachtianit ka kinekit mumachtiat Nawat.
Allí pasé trabajando con el Círculo Estudiantil. Luego, en 1987, trabajé con ASID donde trabajé tres años. Y cuando empecé a trabajar allá, llegaron los de CONCULTURA para preguntar-me si quería ir a una reunión de varios profesores que querían estudiar náhuat.
Ken Nikwikatuk Ne Nawataketzalis Ka Miak Tal
Kunij walajtuya se nawataketza ipal Meshikal pal tamachtia ne Nawataketzalis, wan kenhayuk kinetuya kaj kipalewia iwan muchi ne tajtamachtiani.
p. 14 · Ver en el diccionario: machtia
Traducción
Kunij walajtuya se nawataketza ipal Meshikal pal tamachtia ne Nawataketzalis, wan kenhayuk kinetuya kaj kipalewia iwan muchi ne tajtamachtiani. Né ninemik kashtuli tunal iwanmet. Né nechishmatijket ka naja niweli nitaketza Nawat, wan kwak nemik ukseseyuk senputzuat teya nechajkawket ma te niu.
Entonces venía uno que hablaba náhuatl de México para enseñar el idioma, y una vez más quería a alguien que le ayudara con todos los profesores. Allí estuvimos quince días con ellos. Allí me conocieron porque sabía hablar náhuat, y cuando había otras reuniones ya no dejaban de invitarme.
Ne Teku Tunal
Nusan timetzmakat padiush ka mupanpa ne kwajkwawit shuchikisat pal tamakat itakil, wan kwak ne takil chamajkakisa, nemanha tultiya wan tultik mukutuna pal tikwat.
p. 20
Traducción
También te damos gracias porque por ti los árboles florecen para dar su fruto el cual crece, después se sazona y sazón se corta para comerlo.
Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)
4 ocurrencias
Tamachtilis 4: Tiawikan ka tiankis!
Nemi itech ne teupan wan ishpan ne tamachtiluyan.
Ver en el diccionario: machtia
Tamachtilis 8. Itekitilis.
Naja ni tamachtiani tik ne wey tamachtiluyan tik Kuskatan.
Ver en el diccionario: machtia, temachtiani
Tamachtilis 14. Nitakwa peyna
Nusiwapil yu tamana.
Ver en el diccionario: mana
King, Timumachtikan! (2011)
75 ocurrencias
2 Ken mutukay?
Wan ini ne tamachtiani.
p. 21 · Ver en el diccionario: machtia, temachtiani
Traducción
Y éste es el profesor.
3 Ini ne tamachtiani
Ini ne tamachtiani.
p. 23 · Ver en el diccionario: machtia, temachtiani
Traducción
Esta es la profesora.
Cecilia se tamachtiani.
p. 23 · Ver en el diccionario: machtia, temachtiani
Traducción
Cecilia es una profesora.
Fernando se tamachtiani nusan.
p. 23 · Ver en el diccionario: machtia, temachtiani
Traducción
Fernando es un profesor también.
Ini se tamal.
p. 24 · Ver en el diccionario: tamal
Traducción
Esto es una tortilla.
Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)
4 ocurrencias
p. 65 · Nahuizalco
p. 68 · Nahuizalco
Nikneki iayu, teshkal nakat, tamanti kamu, shushuwiket wan chupi istat.
p. 68 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: mana
Traducción
Quiero caldo, carne asada, yuca cocida y frijoles nuevos con poca sal.
p. 70 · Nahuizalco
Tuteku kichiw ne takat, tama' tawil tunal, tawilua ne metzti, mijmichin tik at, iwan tit tik ne kojkojtik wan ikwalan tejtepet.
p. 70 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: maka, yawi
Traducción
Ne wijwilut pakit takwikat itzalan ne majmajtzal. Tik ne mishti takipini takati wan ne sijsital tawiluat tik ne ajku kaltijpak. Ke wejwey Tuteku, ishnamikchin nupalwan! Tuteku kichiw ne takat, tama' tawil tunal, tawilua ne metzti, mijmichin tik at, iwan tit tik ne kojkojtik wan ikwalan tejtepet.
Los pájaros cantan alegres entre las ramas. El rayo nace de entre las nubes y las estrellas brillan en el alto cielo. Qué grande es Dios, compañeritos míos! Dios hizo al hombre, dio luz al Sol, claridad a la luna, peces a las aguas y fuego a los altos y soberbios volcanes.
Wan nemanha mutashkalua ne tamal iwan mutalia ijpak ne kumal pal muishka tik tit.
p. 70 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: tamal
Traducción
Ne tenesh tet tatatuk iwan kipia istak pusha. Kwak mumana tawiyal, muma' chupi yaja pal kishipewa. Eyupan mupaka yek mupata unpati u yeshpa at, wan nemanha panu wan mupayana pak ne chichiwalmetat. Muma' neman (su kineki) chupi istat. Wan nemanha mutashkalua ne tamal iwan mutalia ijpak ne kumal pal muishka tik tit.
La cal es piedra quemada y tiene color blanco. Cuando se cuece maíz, se le pone de ella para pelarlo. Después se lava bien, cambiándole dos o tres aguas, y luego se pasa y repasa por la piedra de moler. Poniéndole antes (si se quiere) un poco de sal. Y luego se palmean las tortillas y se ponen sobre el comal para cocerlas al fuego.
Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)
2 ocurrencias
El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975
Kunij shikwa sikiera pan por ke tamal te kanaj.
El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: tamal
Traducción
Kunij shikwa sikiera pan por ke tamal te kanaj. Shikwa pan pal panu mumayana.
Pues por lo menos un poco de pan porque tortillas no hay; comé pan para que se te quite el hambre.”
Kunij in, ah jodido; Entonces né tesu tamal ne tay nikwajtuk, mas bien ikwi turuj nikwaj.
El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: tamal
Traducción
Luego dijo, “o, que jodido.” “De modo que ésta no era tortilla la que comí ni pan, ¡mas bien era caca de vaca lo que comí!
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).