Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
135 ocurrencias en 6 textos · Borrar
Tajtaketza pal Ijtzalku95Naja Ni Genaro8Achtu Taksalis3Timumachtikan!9El Pipil de la Región de los Itzalcos9The Pipil Language of El Salvador11
King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)
95 ocurrencias
Capítulo 3
Yejemet kichiwaket ne tail iwan niktukak ne tawial iwan ne et.
p. 25
Capítulo 4
Ne nemituyat yejemet tawiwitat ne kajkamu keman pejki kisa ne metzti.
p. 26
Kitawilujki kan nemituyat yejemet.
p. 26
Kwakuni inaket yejemet:
p. 26
Kwakuni inak se yejemet:
p. 26
Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)
8 ocurrencias
Nitamachtia Nawat
Ajsiket inat ka kimatitiwit ka ne tiupan kipia tay yejemet nejnemitiwit kitemuat.
p. 6
Traducción
Né ajsiket ne ipal Kulalmumachtiani. Ajsiket inat ka kimatitiwit ka ne tiupan kipia tay yejemet nejnemitiwit kitemuat. Kiunij inak ne Palej:
Allá llegaron unos del Círculo Estudiantil. Llegaron a decir que habían oído que la iglesia tenía lo que habían andado buscando. El padre dijo:
Nikpalewia Ne Nawataketzalis
Yejemet tesu nechtashtawat, ka inat ka yejemet tesu kipiat tumin pal nechtashtawat.
p. 8
Traducción
Kwak niweli, nikpalewia Alan wan Cecy. Nusan Carlos, melka yaja techanchanej, pero uksan mumachtia Nawataketza. Yejemet tesu nechtashtawat, ka inat ka yejemet tesu kipiat tumin pal nechtashtawat.
Cuando puedo les ayudo a Alan y Cecilia. También a Carlos, aunque él es del pueblo, pero todavía estudia el náhuat. Ellos no me pagan, porque dicen que no tienen dinero para pagarme.
Kiunij Nemi Katka Ne Tutechan
Yajika, kwak ajsiket ne takamet istak, yejemet tesu kimatit tay inat ne takamet wan ne siwatket.
p. 16
Traducción
Ne techanchanejket tesu welituyat taketzat tik Español, nan welit katka tawawasuat nan amataketzat. Yajika, kwak ajsiket ne takamet istak, yejemet tesu kimatit tay inat ne takamet wan ne siwatket.
Los habitantes no sabían hablar en español, ni sabían escribir ni leer. Por eso, cuando llegaron los hombres blancos, ellos no entendían lo que decían los hombres y las mujeres.
Ken Titankwaketzat
Yejemet tesu kimatit, ken an tejemet tikmatit, ka nemi se Tiut ka te tikishmatit.
p. 18
Traducción
Yejemet tesu kimatit, ken an tejemet tikmatit, ka nemi se Tiut ka te tikishmatit. Yejemet kishmatit katka tay kitat, ken ne tunal, ne at, ne tal, ne tawial, ne kwajkwawit, ne kojtan: ipal itakwal, ipal ne tapewil, wan ne kwajkwawit pal kisaluat itakil pal tikwat pal te tikseliat mayan.
Ellos no sabían, como nosotros hoy sabemos, que hay un Dios ya que no lo conocíamos. Ellos conocían lo que veían, como el sol, la lluvia, la tierra, el maíz, los árboles y la naturaleza, que son para su comida, para la caza, y los árboles frutales para que comamos y no pasemos hambre.
Yejemet kishmatit katka tay kitat, ken ne tunal, ne at, ne tal, ne tawial, ne kwajkwawit, ne kojtan: ipal itakwal, ipal ne tapewil, wan ne kwajkwawit pal kisaluat itakil pal tikwat pal te tikseliat mayan.
p. 18
Traducción
Yejemet tesu kimatit, ken an tejemet tikmatit, ka nemi se Tiut ka te tikishmatit. Yejemet kishmatit katka tay kitat, ken ne tunal, ne at, ne tal, ne tawial, ne kwajkwawit, ne kojtan: ipal itakwal, ipal ne tapewil, wan ne kwajkwawit pal kisaluat itakil pal tikwat pal te tikseliat mayan.
Ellos no sabían, como nosotros hoy sabemos, que hay un Dios ya que no lo conocíamos. Ellos conocían lo que veían, como el sol, la lluvia, la tierra, el maíz, los árboles y la naturaleza, que son para su comida, para la caza, y los árboles frutales para que comamos y no pasemos hambre.
Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)
3 ocurrencias
Tamachtilis 5: Keski ipatiw?
Shinechmaka majtakti iwan muchi, ika yejemet chikitik.
Tamachtilis 7. Nimetzinhishmati
Kaj yejemet ka né?
Tamachtilis 11. Nimetzmaka awakat.
Nalwika ejelut mupal; yejemet ipal numil.
King, Timumachtikan! (2011)
9 ocurrencias
6 Tay kichiwat yejemet?
Yejemet tekitit tik ne mil.
p. 33
Traducción
Ellos trabajan en la milpa.
13 Chilkwachtzin
Yejemet wejwey pal nimetzkaki yek, nuishwiu!
p. 53
Traducción
¡Son grandes para que te oiga bien, nieta mía!
26 Tik ne shajkal
— Se yejemet tiltik, ne seuk istak.
p. 86
Traducción
— Uno de ellos es negro, el otro es blanco.
38 Ken intukay?
— Nikishmati, yejemet intukay Maria wan Enrique.
p. 115
Traducción
— Nikishmati, yejemet intukay Maria wan Enrique. Ne siwat itukay Maria wan ne ikunew itukay Enrique. Nikinhishmati.
— La conozco, se llama María, y su niño se llama Enrique. Sus nombres son María y Enrique. Los conozco.
Yejemet yawita.
p. 115
Traducción
— Teutaka. Yejemet yawita. Tiawita tejemet nusan.
— Ahora ya es tarde. Ellos ya se van a su casa. Nosotros también ya nos vamos [o: vámonos].
Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)
9 ocurrencias
p. 51 · Nahuizalco
Tey kipia yejemet?
p. 51 · Nahuizalco
Traducción
Qué tienen ellos?
p. 55 · Nahuizalco
Yejemet inteuk welit takwat tawial (sic).
p. 55 · Nahuizalco
Traducción
Ellos no pueden comer maíz.
Teru yejemet inte kinekit witzet.
p. 55 · Nahuizalco
Traducción
Pero ellos no quieren venir.
p. 57 · Nahuizalco
Ma' shiki at shulewa, nan né tikasi nemi achi sin ke mutalua, nan shikpata, ke yejemet uni welit metzkukulijtia.
p. 57 · Nahuizalco
Traducción
No bebas agua sucia, ni de la que haya estado mucho sin correr ni cambiarse, que esas pueden enfermarte.
p. 59 · Nahuizalco
Yejemet mansochichin.
p. 59 · Nahuizalco
Traducción
—Ellas son muy mansas.
Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)
11 ocurrencias
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976
Uk uksik ne takwal, kenemej yejemet muchijtiwit desbelar, kuchit.
El Nanahuatzin · Cuisnahuat, 1976
Traducción
Cuando ya estuvo la comida, como se habían desvelado, se quedaron dormidos.
Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975
Keman inat yejemet ka yawi panu urakan, segun yejemet inat ka tik ne ejekat panu ne witzet hombres wan siwatket al aire con tal de que witzet kwikat elut pal yejemet kiwikat, kunij ne mijmil nakak bien quebrado, bien aplastado, varias mazorcas desfigurado en un aspecto de como buba, yajane mazorcas kwikat ne Chiltiupanekos sekun nutatanoy wan nu noyaj kichiwket kontar.
Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975
Traducción
Cuando decían que habría una gran tormenta, según dicen, en el viento que pasaba venían hombres y mujeres; en el viento venían a llevarse mazorcas para comer. Así es que las milpas quedaban todas quebradas, bien aplastadas, con varias mazorcas tan desfiguradas que parecían bubas. Esas eran las mazorcas que se llevaban los chilteopanecos, según mi abuelo y mi abuela.
Pero, tay yejemet muchiwket afijar ka ne iujumiyu ne chumpipi, ne plumas te kikwaj pelu, entonces nakak pensativo muchi ne jwamilia tayika te kikwaj pelu ne ujumit ni ke ne plumaj.
Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975
Traducción
Pero se fijaron que el perro no se comía ni los huesos ni las plumas del chompipe. Luego la familia entera quedó pensativa porque el perro no se comía ni los huesos ni las plumas.
A los tres dias ka panutuk ne urakan wan kikwajtiwit ne chumpipi. walajket ume takamet wan se siwat kitemuat, kunij ajsiket ichan ne takat kaj kikutaminki por que yejemet poco mas o menos kimatiata katka kaj kikutamin.
Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975
Traducción
Al tercer día de que había pasado el huracán y que se habían comido el chompipe, llegaron dos hombres y una mujer buscándolo. Llegaron a la casa del hombre que lo había atrapado porque más o menos sabían quien lo había atrapado.
Pero yejemet te inaket la verdad sino ajsiket ankilwijket si por casualidad kitztuk se siwapil panuk ka ne cerca ikal ne diaj panuk ne urakanasoj.
Los Huracaneros · Santo Domingo de Guzmán, 1975
Traducción
Pero no dijeron la verdad sino que llegaron preguntando si por casualidad habían visto pasar cerca de la casa a una muchacha el día del gran huracán.
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).