Nahuat

Textos

Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.

Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene

42 ocurrencias en 4 textos · Borrar

Tajtaketza pal Ijtzalku28Naja Ni Genaro1Timumachtikan!5El Pipil de la Región de los Itzalcos8

King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)

28 ocurrencias

Capítulo 2

  • Kan uksituka tikwechuat ijpak ne metat wan istat.

    p. 23 · Ver en el diccionario: pak

Capítulo 6

  • Kwakuni kishtik ne ikuluchinchin wan mushishi, wan kititanik ne ishish ka ijpak ne kal.

    p. 35 · Ver en el diccionario: pak

  • Wan panuk ijpak, inte kienchiw ne itzunpan ne kal.

    p. 35 · Ver en el diccionario: pak

Capítulo 8

  • Wan inte kitztuya ne takat ka yaja nemia katka ejkatuk ijpak ne kuat.

    p. 44 · Ver en el diccionario: pak

  • Wan yaja kichiwtuk yek, ka panutuk ijpak ne kuat.

    p. 46 · Ver en el diccionario: pak

Ver las 26 oraciones

Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)

1 ocurrencia

Ne Shupan

  • Yajika ne tushupan yaja techtakwaltia muchi tay tinemit ijpak ne tal, wan kichiwa ka tuweyka mutetzilnajkisa, tumawaya wan weya.

    p. 36 · Ver en el diccionario: pak

    Traducción

    Pejkia ne shupan! Pejkia wetzi ne at! Muchi ne jaral yawi mulini wan ne tal yawia shushuknajkisa. Ne takwalmet yawita kipiat itakwal, yawit mutaliat tumawak wan te yawit kiseliat mayan. Yajika ne tushupan yaja techtakwaltia muchi tay tinemit ijpak ne tal, wan kichiwa ka tuweyka mutetzilnajkisa, tumawaya wan weya. Yajika, kaj kenka Tiut? ka yaja techtuktia ne at; kituktia ne shalnaj ejekat pal tikijiukwit; ne tunal pal techtawilua ne tal kan tiktaliat tujtukshi pal weyat ne kwajkwawit pal tikutunat wan iwan yaja tiketzat ne tukal kan tinemit; nusan ne kan nemit ne tukujkunew, kan te techmaka ne tunal, kan tesu tisekmikit. Yajika kaj weliskia kichiwa tay Tiut kichiwa tuwan?

    Ya empezó el invierno! Ya empezó a caer el agua! Todos los montes van a retoñar y la tierra ya va a reverdecer. Los animales del campo ya van a tener su comida, van a ponerse gordos y no van a pasar hambre. Por eso nuestro invierno nos mantiene a todos los que estamos sobre la tierra, y hace que nuestro cuerpo se sustente, engorde y crezca. Por eso, ¿quién es igual a Dios? porque él nos manda la lluvia; manda el aire que respiramos; el sol para alumbrarnos la tierra donde pisamos para que crezcan los árboles para que los cortemos y con ello construyamos nuestra casa donde vivimos; también donde viven nuestros hijos, donde no nos da el sol, donde no pasamos frío. Por eso ¿quién pudiera hacer lo que Dios hace para nosotros?

King, Timumachtikan! (2011)

5 ocurrencias

18 Kan minaya?

  • Nemi ijpak ne tapech?

    p. 66 · Ver en el diccionario: pak

    Traducción

    — Nemi ijtik ne kal? Nemi ijpak ne tapech?

    — ¿Está dentro de la casa? ¿Está encima de la cama?

20 Shu shikua se amatzin!

  • Ashkan shiktali muchi ijpak ini mesaj, pal naja nitachia...

    p. 70 · Ver en el diccionario: pak

    Traducción

    Ashkan shiktali muchi ijpak ini mesaj, pal naja nitachia... Nikita ka inte nemi nikan.

    Ahora pon todo encima de esta mesa, para que yo vea... Veo que no está aquí.

45 Nitachia iwan ne nujnuish

  • — Ijpak nutzuntekun nemi nutzunkal, pero pak ne mupal te nemi tatka!

    p. 134 · Ver en el diccionario: pak

47 Maka shikilwi!

  • Nemanha, tikishtiat wan tikekchiwat ijpak ne mesaj muchi tay tikwikatiwit pal tiknamakat.

    p. 138 · Ver en el diccionario: pak

48 Nikneki ma shiwikikan nuwan

  • Nikneki ma shiktali muchi ijpak ne mesaj: ne pula, ne chil, ne kamuj, ne ayut, ne eshut, ne lala wan ne tzaput.

    p. 140 · Ver en el diccionario: pak

Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)

8 ocurrencias

p. 60 · Nahuizalco

  • Ne peluchin mutalia ijpak ne ijikshi ka ipan.

    p. 60 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: pak

p. 66 · Nahuizalco

  • Eej, nutelpuchin nimetztasujta: ka ne lado wewejka pal taja (inak ne iteku ne taltijpak), ka ne tami nikajkawa miak chijchikitikmet ka kenha taja, kinekit witzet nuwan, pal senyawi nuwan iwan metzishmatis tik ne weyak ujti, pal timumachtiat teya cosas sin ke inte tikisat inte weli mumati (numati).

    p. 66 · Nahuizalco

    Traducción

    Sí, hijito querido: en aquellos lejos lugares para ti (dijo el padre del mundo), allá acabo de dejar muchos pequeñuelos que, como tú, desean venir conmigo, para acompañarme y conocerte en mi largo viaje, y para aprender muchas cosas que, sin salir no se pueden saber.

p. 70 · Nahuizalco

  • Tik ne mishti takipini takati wan ne sijsital tawiluat tik ne ajku kaltijpak.

    p. 70 · Nahuizalco

    Traducción

    Ne wijwilut pakit takwikat itzalan ne majmajtzal. Tik ne mishti takipini takati wan ne sijsital tawiluat tik ne ajku kaltijpak. Ke wejwey Tuteku, ishnamikchin nupalwan! Tuteku kichiw ne takat, tama' tawil tunal, tawilua ne metzti, mijmichin tik at, iwan tit tik ne kojkojtik wan ikwalan tejtepet.

    Los pájaros cantan alegres entre las ramas. El rayo nace de entre las nubes y las estrellas brillan en el alto cielo. Qué grande es Dios, compañeritos míos! Dios hizo al hombre, dio luz al Sol, claridad a la luna, peces a las aguas y fuego a los altos y soberbios volcanes.

  • Wan nemanha mutashkalua ne tamal iwan mutalia ijpak ne kumal pal muishka tik tit.

    p. 70 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: pak

    Traducción

    Ne tenesh tet tatatuk iwan kipia istak pusha. Kwak mumana tawiyal, muma' chupi yaja pal kishipewa. Eyupan mupaka yek mupata unpati u yeshpa at, wan nemanha panu wan mupayana pak ne chichiwalmetat. Muma' neman (su kineki) chupi istat. Wan nemanha mutashkalua ne tamal iwan mutalia ijpak ne kumal pal muishka tik tit.

    La cal es piedra quemada y tiene color blanco. Cuando se cuece maíz, se le pone de ella para pelarlo. Después se lava bien, cambiándole dos o tres aguas, y luego se pasa y repasa por la piedra de moler. Poniéndole antes (si se quiere) un poco de sal. Y luego se palmean las tortillas y se ponen sobre el comal para cocerlas al fuego.

p. 74 · Nahuizalco

  • Ka kineki mumachtia sema kineki mutalia cuidado ma mukwepa panu miyak veces yajaya tekit pal kiuni naka tik tutzuntekun; kelia yek ken muita tik amat, mupewaltia ne kipiat sesan ijpak, eyupan ka ne ume, ka yey iwan kiuni ka nemit cunfurme ka mumachtiaya.

    p. 74 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: pak

    Traducción

    El que quiera aprenderlo, sólo necesita poner cuidado y repasar bien muchas veces una misma lección, a fin de que se quede en la memoria; siendo mejor, como se ve en el texto, principiar por las que tienen una sola voz, después por las de dos, de tres y así sucesivamente, según el aprovechamiento obtenido.

Ver las 7 oraciones

Fuentes y licencias

  • Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
  • Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
  • Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
  • King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
  • Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
  • Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).