Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
59 ocurrencias en 6 textos · Borrar
Tajtaketza pal Ijtzalku18Naja Ni Genaro5Achtu Taksalis1Timumachtikan!28El Pipil de la Región de los Itzalcos4The Pipil Language of El Salvador3
King, Tajtaketza pal Ijtzalku (2012)
18 ocurrencias
Capítulo 2
Capítulo 5
Capítulo 6
“Majo, wan taja ken tikchiwa ka titatuka mal tunalku, wan muchiwa, wan tejemet inte?”
p. 37 · Ver en el diccionario: manel
Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)
5 ocurrencias
Kwak Naja Nichikitik
Yajika kwak naja nichikitik maya niksajsajsaka kumal pal niknamaka.
p. 4 · Ver en el diccionario: kumal
Traducción
Yajika kwak naja nichikitik maya niksajsajsaka kumal pal niknamaka. Iwan ipatiw chupi naka pal nikua tay nimuneki, wan chupi pal nimukwepa nikua senpa kumal.
Por eso cuando yo estaba chiquito sólo llevaba comales para vender. De su precio poco me quedaba para comprar lo que necesitaba y para volver a comprar más comales.
Iwan ipatiw chupi naka pal nikua tay nimuneki, wan chupi pal nimukwepa nikua senpa kumal.
p. 4 · Ver en el diccionario: kumal
Traducción
Yajika kwak naja nichikitik maya niksajsajsaka kumal pal niknamaka. Iwan ipatiw chupi naka pal nikua tay nimuneki, wan chupi pal nimukwepa nikua senpa kumal.
Por eso cuando yo estaba chiquito sólo llevaba comales para vender. De su precio poco me quedaba para comprar lo que necesitaba y para volver a comprar más comales.
Ñol Tit
Wan Taja, Ñol Tit, timetztajtanit ma te shitechajkawa, ka su taja tesu tinemi tuwan kunij tesu tiwelit tikishkat ne taiwan ipal ne tamal.
p. 30 · Ver en el diccionario: tamal
Traducción
A ti, Señor Fuego, te pedimos que no nos abandones, porque si no estás con nosotros entonces no podremos asar el complemento de la tortilla.
Kenka ne tamal, su te tinemiskia taja, taiwan tikuksitiskiat?
p. 30 · Ver en el diccionario: tamal
Traducción
Asimismo la tortilla, si no estuvieras tú, ¿con qué la cocinaríamos?
Ini Nutechan Witzapan
Tik nutechan muchiwat kujkumit, kumal pal tiknamakat, iwan tikuat tutakwal wan uksejseyuk ipal titakwat.
p. 44 · Ver en el diccionario: kumal
Traducción
En mi pueblo se hacen ollas, comales para vender, y compramos nuestra comida y otras cosas para comer.
Cárcamo et al., Achtu Taksalis (2023)
1 ocurrencia
King, Timumachtikan! (2011)
28 ocurrencias
3 Ini ne tamachtiani
Ini se tamal.
p. 24 · Ver en el diccionario: tamal
Traducción
Esto es una tortilla.
4 Tay tikneki?
8 Nikpia se mistun
Kichiwa se kumal.
p. 38 · Ver en el diccionario: kumal
Traducción
Hace un comal.
9 Tay tikchiwa?
Nikchiwa tamal wan nikmana et.
p. 41 · Ver en el diccionario: tamal
Traducción
Hago tortillas y cuezo frijoles.
Aráuz, El Pipil de la Región de los Itzalcos (1960)
4 ocurrencias
p. 59 · Nahuizalco
Kunet, ma' shimikti ne pajpalumet, tel, pal kiuni pal te mucha mal te aka, takatiwit pal lichijchiuka ne ka wejka pal shushuchital.
p. 59 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: manel
Traducción
Niño, no mates las mariposas, pues además, de no hacer mal alguno, han nacido para adorno de los campos y jardines.
p. 70 · Nahuizalco
Wan nemanha mutashkalua ne tamal iwan mutalia ijpak ne kumal pal muishka tik tit.
p. 70 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: kumal, tamal
Traducción
Ne tenesh tet tatatuk iwan kipia istak pusha. Kwak mumana tawiyal, muma' chupi yaja pal kishipewa. Eyupan mupaka yek mupata unpati u yeshpa at, wan nemanha panu wan mupayana pak ne chichiwalmetat. Muma' neman (su kineki) chupi istat. Wan nemanha mutashkalua ne tamal iwan mutalia ijpak ne kumal pal muishka tik tit.
La cal es piedra quemada y tiene color blanco. Cuando se cuece maíz, se le pone de ella para pelarlo. Después se lava bien, cambiándole dos o tres aguas, y luego se pasa y repasa por la piedra de moler. Poniéndole antes (si se quiere) un poco de sal. Y luego se palmean las tortillas y se ponen sobre el comal para cocerlas al fuego.
p. 71 · Nahuizalco
Shitakaktuk ina ne tumawak tik nutakewal, shalika nuaw, nikneki niki (?) iwan nimaltia wan nimuteka nikuchi chupi, inte nikcha pensar asu inte intatka kelea (¿?) niktema nuijti mal ka ikwenta yaja nimiki nemanha.
p. 71 · Nahuizalco · Ver en el diccionario: manel
Campbell, The Pipil Language of El Salvador (1985)
3 ocurrencias
El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975
Kunij shikwa sikiera pan por ke tamal te kanaj.
El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: tamal
Traducción
Kunij shikwa sikiera pan por ke tamal te kanaj. Shikwa pan pal panu mumayana.
Pues por lo menos un poco de pan porque tortillas no hay; comé pan para que se te quite el hambre.”
Kunij in, ah jodido; Entonces né tesu tamal ne tay nikwajtuk, mas bien ikwi turuj nikwaj.
El Arco · Santo Domingo de Guzmán, 1975 · Ver en el diccionario: tamal
Traducción
Luego dijo, “o, que jodido.” “De modo que ésta no era tortilla la que comí ni pan, ¡mas bien era caca de vaca lo que comí!
La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975
Nuamikuj ikustuj na nikchiwa kontar cuentos de cosas ke chiwki suceder nin tik nutechan, an nikchij kontar una cosa ke nutatanoy nechiwki kontar Ya nechilwij ka nin tik tutechan kaj de mala suerte kimutiat, kisa se animal ke yejemet kilwiat "Tzuntekumat".
La Siguanaba · Santo Domingo de Guzmán, 1975
Traducción
Nuamikuj ikustuj na nikchiwa kontar cuentos de cosas ke chiwki suceder nin tik nutechan, an nikchij kontar una cosa ke nutatanoy nechiwki kontar Ya nechilwij ka nin tik tutechan kaj de mala suerte kimutiat, kisa se animal ke yejemet kilwiat "Tzuntekumat". Yajika nutatanoy nechchiwki akonsejar kaj te ma ninejnemi tayua porke tamutiat.
A mi amigo le gusta que le cuente historias de las cosas que han sucedido en mi pueblo. Ahora le voy a contar algo que me contó mi abuelo. Me contó que desgraciadamente en mi pueblo asustan. Hay un animal que le llaman la “calavera.” Así es que mi abuelo me aconsejó que no caminara de noche porque te puede espantar.
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).