Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
Se busca solo en King, Timumachtikan! (2011) · Todos los textos
68 ocurrencias · Borrar
King, Timumachtikan! (2011)
68 ocurrencias
4 Tay tikneki?
Tay tikneki?
p. 27 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
¿Qué quiere (usted)?
Tikneki et?
p. 27 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
¿Quiere frijoles?
Tikneki tamal?
p. 27 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
¿Quiere tortillas?
Tikneki yey?
p. 27 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
Keski? Tikneki yey?
¿Cuántas? ¿Quiere tres?
Tay tikneki?
p. 28 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
¿Qué quieres?
Nikneki ajawakat, pujpula wan tujtumat.
p. 28 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
Quiero aguacates, plátanos y tomates.
Keski tikneki?
p. 28 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
¿Cuántos quieres?
Tikneki nusan ejelut?
p. 28 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
¿Quieres también elotes?
Te tikneki chijchil?
p. 28 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
¿No quieres chiles?
Te nikneki.
p. 28 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
No quiero.
11 Shisa!
“Nunan, nikuni cafe pero te nikneki tamal, te nimayana,” ina yaja.
p. 46 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
“Mamá, bebo café pero no quiero tortillas, no tengo hambre,” dice ella.
20 Shu shikua se amatzin!
Timuneki se amatzin pal titajkwilua tik ne tamachtiluyan.
p. 70 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
Timuneki se amatzin pal titajkwilua tik ne tamachtiluyan. Shu shikua se!
Necesitas un cuaderno para escribir en la escuela. Ve a comprar uno.
22 Tiwitz nuwan?
Tikneki?
p. 76 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
Naja nikmati! Tiwelit tiawit ka muchan achtu, wan nemanha ne muikaw weli witz tuwan ka tiendaj. Tikneki?
¡Yo sé! Podemos ir a tu casa primero, y luego tu hermano puede venir con nosotros a la tienda.
23 Kanka yawi?
Taika muneki se yankwik amatzin?
p. 79 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
¿Por qué necesita un nuevo lápiz?
24 Tik ne tiankis (1)
Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia.
p. 81 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.
Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.
Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia.
p. 81 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
Paula yawi ka tiankis kikua takwal ken mujmusta. Yaja kimatiaya tay muneki, wan kipiaya ne itumin pal kitashtawia. Ini tay yawi kikua: awakat, chil, pula wan cafe. Te muneki et wan tumat ika ka ichan nemia. Nusan kipiaya tejteksisti ika yaja kipia se tijlan.
Paula se va al mercado a comprar comida como todos los días. Ella ya sabe qué necesita, y ya tiene su dinero para pagarlo. Esto es lo que va a comprar: aguacates, chiles, plátanos y café. No necesita frijoles y tomates porque en casa ya hay. También ya tiene huevos ya que ella tiene una gallina.
— Tikneki nusan awakat?
p. 81 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— Tikneki nusan awakat? Nikpia ajajwiak tumat... — kilwia ne tanamakani.
— ¿Quiere también aguacates? Tengo ricos tomates... — le dice la vendedora.
25 Tik ne tiankis (2)
— Kia nikpia — ina ne tanamakani. — Nikpia shushuknaj chil wan nusan nikpia chiltik su tikneki.
p. 84 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— Sí tengo — dice ella. — Tengo chile verde y también tengo rojo si quiere.
Kwak tami kikua chil, cafe wan muchi tay muneki, Paula mukwepa ichan.
p. 84 · Ver en el diccionario: neki
27 Ne Nawat ne taketzalis ipal nutechan
Nikneki nimumachtia.
p. 88 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— Niweli chiupichin. Nikneki nimumachtia.
— Puedo un poco. Quiero aprender.
— Taika tikneki timumachtia?
p. 88 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— ¿Por qué quieres aprender?
— Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan.
p. 88 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan. Nusan, nikneki nimumachtia ipal ne kujkunet...
— Quiero aprender porque el náhuat es la lengua de los antepasados, de nuestra tierra y de mi pueblo. También, quiero aprender para los niños...
Nusan, nikneki nimumachtia ipal ne kujkunet...
p. 88 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— Nikneki nimumachtia ika ne Nawat ne taketzalis ipal ne noymet, ipal ne tutal wan ipal ne nutechan. Nusan, nikneki nimumachtia ipal ne kujkunet...
— Quiero aprender porque el náhuat es la lengua de los antepasados, de nuestra tierra y de mi pueblo. También, quiero aprender para los niños...
28 Keman tiaw timukwepa?
Niasneki ka Sentzunat tik ne tawikani.
p. 92 · Ver en el diccionario: yawi
Traducción
— Niaw nikisa peyna. Niasneki ka Sentzunat tik ne tawikani.
— Así es, voy a ir a Sonsonate en el autobús.
29 Tiweli tiaw tiktajtanilia
— Naja nikneki niaw nitaketza iwan ne tamachtiani Francisco.
p. 94 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— Quiero ir a hablar con el maestro Francisco.
— Taika tikneki titaketza iwan?
p. 94 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— ¿Por qué quieres hablar con él?
— Tikmati kanka yasneki?
p. 94 · Ver en el diccionario: yawi
Traducción
— ¿Sabes a dónde va a ir?
30 Chilkwachtzin wan ne kuyut
— Su tikneki, niweli niwitz muwan pal nimetzpalewia.
p. 95 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— Si querés, puedo venir contigo para ayudarte.
Niasneki nusel, ken nechtuktij ne nunan.
p. 95 · Ver en el diccionario: yawi
Traducción
— Padiush, tajtzin Kuyut. Niasneki nusel, ken nechtuktij ne nunan.
— Gracias, señor Coyote. Iré sola, como me mandó mi madre.
31 Nikelnamiki nutechan
— Naja te nikneki nikelkawa.
p. 97 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— Naja te nikneki nikelkawa. Nechmachtij ne nunan kwak nichikitik katka. Yaja ne taketzalis ipal ne noymet ipal tutechan, wan nusan tutaketzalis.
— ¡Yo no la quiero olvidar. Me lo enseñó mi madre cuando era pequeño. Es el idioma de los abuelos de nuestro pueblo, y también es nuestro idioma.
36 Yawi Carlita ichan inoya
Ashan niasneki ichan nunoya.
p. 110 · Ver en el diccionario: yawi
Traducción
— Tinemit sabadoj. Te nikpia tamachtiluyan! Ashan niasneki ichan nunoya.
— Hoy es sábado. ¡No tengo escuela! Hoy iré a casa de mi abuela
Tikneki?
p. 110 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— Nemi yek. Shimutali, niaw nimetzmaka atul iwan elut. Tikneki?
— Está bien. Siéntate, te voy a dar atol con elote. ¿Quieres?
— Nikneki.
p. 110 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— Sí.
—Nikneki ma shiktakwika uni takwikalis pal nikaki.
p. 111 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
—Nikneki ma shiktakwika uni takwikalis pal nikaki. Pero ashanchin niaw nikekchiwa ne kal.
— Luego quiero que cantes esa canción para escucharla. Ahora voy a arreglar la casa.
— Tay tikneki ma nikchiwa pal nimetzpalewia?
p. 111 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— ¿Qué quieres que haga para ayudarla?
39 Niweli nimetzmachtia!
— Su tikneki, niweli nimetzmachtia!
p. 117 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— ¡Si querés, puedo enseñarte!
— Nikneki!
p. 117 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— Nikneki! Keman tiwelit tipewat timumachtiat?
— ¡Quiero! ¿Cuándo podemos empezar a estudiar?
— Tikneki ma nikpata tay tina tik Castillaj pal tikitat su nikmati yek?
p. 117 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— ¿Quieres que traduzca lo que dices al español para ver si lo entiendo bien?
Te nikneki ma titaketzakan tik Castillaj.
p. 117 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— Tesu, te yek ma shikpata. Semaya tiawit titaketzat tik Nawat. Te nikneki ma titaketzakan tik Castillaj. Shikelkawa ne Castillaj. Shiyultaketza semaya tik Nawat.
— No, no es bueno [no conviene] que traduzcas. Solamente vamos a hablar náhuat. No quiero que hablemos en español. Olvidá el español. Pensá en náhuat no más.
40 Tay metzilwij ma shikchiwa?
Tikmati tay muneki?
p. 120 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— Shikana yek, maka shikajkawa ma aka metzishtili ne mutumin. Tikmati tay muneki?
— Guardalo bien, no dejés que nadie te quite tu dinero. ¿Sabés lo que necesitás?
— Nikan nikpia tajkwilujtuk muchi tay kineki nunoya ma nikuili.
p. 120 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— Aquí tengo escrito todo lo que quiere mi abuela que le compre.
— Tikneki ma nimetzilwiti ne ujti?
p. 120 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— ¿Querés que te enseñe el camino?
Pero shiwi nuwan su tikneki pal tinechpalewia.
p. 120 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— Naja nikmatiaya. Kwak nechwikak nunoya yalua, yaja nechilwitij ne ujti pal nimumachtia yek. Pero shiwi nuwan su tikneki pal tinechpalewia.
— Yo ya sé. Cuando me llevó mi abuela ayer, ella me enseñó el camino para que lo aprendiera bien. Pero si quiere, venga conmigo para ayudarme.
— Yek, naja nusan nimuneki niaw nitakua.
p. 120 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— Yek, naja nusan nimuneki niaw nitakua. Semaya shinechchia chiupichin pal niweli niaw niktemua nutumin.
— Bien, yo también necesito ir a comprar. Sólo esperame un poquito para que pueda ir a buscar mi dinero.
Tikneki tiwitz tipashalua nuwan?
p. 120 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— Tay tiaw tikchiwa ka teutak? Tikneki tiwitz tipashalua nuwan?
— ¿Qué vas a hacer en la tarde? ¿Quieres venir a pasear conmigo?
Yaja kineki ma ninaka nikpalewia ka ichan.
p. 120 · Ver en el diccionario: neki
Traducción
— Nemi pal nikpalewia nunoya. Yaja kineki ma ninaka nikpalewia ka ichan. Su te, yawi nechajwa. Wan kwak tami, nemi pal nikchiwa nutekiw ipal ne tamachtiluyan.
— Tengo que aytudar a mi abuela. Ella quiere que me quede ayudándola en la casa. Si no, me va a regañar. Después, tengo que hacer mi tarea para la escuela.
41 Se tanamakani wan se takuani
Tikneki tikwa?
p. 124 · Ver en el diccionario: neki
Tikneki tikua shujshuchit, nantzin?
p. 124 · Ver en el diccionario: neki
— Te nikneki nikua shujshuchit.
p. 124 · Ver en el diccionario: neki
Nikneki nikua se kumal.
p. 124 · Ver en el diccionario: neki
Ne nantzin kineki takua.
p. 124 · Ver en el diccionario: neki
Melka uni, ne nantzin te kineki kikua ne tay kinamaka ne siwat.
p. 124 · Ver en el diccionario: neki
Tay kineki kikua ne nantzin?
p. 124 · Ver en el diccionario: neki
Te, te kineki kikua shujshuchit, kineki kikua se kumal.
p. 124 · Ver en el diccionario: neki
42 Nikinmachtia tay nimumachtia
Kineki ina ka naja nikpalewia wan ka yaja mumachtia.
p. 127 · Ver en el diccionario: neki
44 Se yualu
45 Nitachia iwan ne nujnuish
Tikitakan: kan tikneki ma tipewakan?
p. 134 · Ver en el diccionario: neki
47 Maka shikilwi!
Ne nunan ina ken kineki ma tiktalikan muchi pal naka yektzin.
p. 138 · Ver en el diccionario: neki
Su kineki, naja niaw nikishtia ne chijchil tik ne wajkal pal tiktaliat inawak ne tujtumat.
p. 138 · Ver en el diccionario: neki
Su yaja nechmaka tumin pal nikana ijtik ne kustalchin, o su nechilwia ma nimukwepa niktemua ne itumin pal yaja kikua tay muneki, senpa nikchiwa ken nechtuktia.
p. 138 · Ver en el diccionario: neki
48 Nikneki ma shiwikikan nuwan
— Carlita, — nechilwij ne nunan, — ashan niu-nimetzwika ka tiankis, ka nikneki ma shiwi nuwan pal tinechpalewia.
p. 140 · Ver en el diccionario: neki
Nikneki ma shiwikikan ne ujume.
p. 140 · Ver en el diccionario: neki
Nikneki ma shiktali muchi ijpak ne mesaj: ne pula, ne chil, ne kamuj, ne ayut, ne eshut, ne lala wan ne tzaput.
p. 140 · Ver en el diccionario: neki
49 Nugustoj niaw ka tiankis
Kwak nikneki nikua takwal o se kumal, nemi pal niktashtawia ipatiw.
p. 141 · Ver en el diccionario: neki
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).