Textos
Buscá una palabra en textos escritos en Náhuat y leela en su contexto.
Coincidencia:exactaempieza contermina concontiene
Se busca solo en Ramírez, Naja Ni Genaro (2004) · Todos los textos
16 ocurrencias · Borrar
Ramírez, Naja Ni Genaro (2004)
16 ocurrencias
Nikpalewia Ne Nawataketzalis
—Yawi nemi se congreso ipal ne Nawataketza.
p. 8
Traducción
—Yawi nemi se congreso ipal ne Nawataketza. Nimetzilwia ka su tikneki, weli titechpalewia iwan muchi ne tajtamachtiani.
—Va ha haber un congreso sobre la lengua náhaut. Te lo digo porque si quieres puedes ayudarnos con todos los profesores.
Nitakwika Ipal Ne Tiut
Né nechishmatijket ka naja niweli taketza Nawat ka tik ne tiupan ipal Santa Catarina Masawat nitakwikak se takwikalis ka ina “Melka Kwak Taja Tinejnemi, Tesu Musel Tinemi”, wan kikakik ne Palej.
p. 10
Traducción
Né nechishmatijket ka naja niweli taketza Nawat ka tik ne tiupan ipal Santa Catarina Masawat nitakwikak se takwikalis ka ina “Melka Kwak Taja Tinejnemi, Tesu Musel Tinemi”, wan kikakik ne Palej. Kunij inak:
Allá me reconocieron porque sabía hablar náhuat, ya que en la iglesia de Santa Catarina Masahuát canté una canción que dice “Aún Cuando Tu Caminas, Solo No Estás”, y lo oyó el padre. Entonces dijo:
Ken Nipejki Nitekiti Tik Ne Nawataketzalis
Nemi yek?
p. 12
Traducción
—Ka naja niknekiskia ma shiwi timusenpua nikan iwan tumajmanujwan wan shikinmachti taketzat Nawat. Tiawit timetztashtawat pal metzti ume tzunti tumin. Ken tina? Nemi yek?
—Porque me gustaría que vinieras y te unieras con nuestros hermanos aquí y que les enseñaras a hablar náhuat. Te pagaremos doscientos colones por mes. ¿Qué decís? ¿Está bien?
Kiunij Nemi Katka Ne Tutechan
Kiunij Nemi Katka Ne Tutechan
p. 16
Traducción
Así Era Mi Pueblo Antes
Ken Titankwaketzat
Yejemet tesu kimatit, ken an tejemet tikmatit, ka nemi se Tiut ka te tikishmatit.
p. 18
Traducción
Yejemet tesu kimatit, ken an tejemet tikmatit, ka nemi se Tiut ka te tikishmatit. Yejemet kishmatit katka tay kitat, ken ne tunal, ne at, ne tal, ne tawial, ne kwajkwawit, ne kojtan: ipal itakwal, ipal ne tapewil, wan ne kwajkwawit pal kisaluat itakil pal tikwat pal te tikseliat mayan.
Ellos no sabían, como nosotros hoy sabemos, que hay un Dios ya que no lo conocíamos. Ellos conocían lo que veían, como el sol, la lluvia, la tierra, el maíz, los árboles y la naturaleza, que son para su comida, para la caza, y los árboles frutales para que comamos y no pasemos hambre.
Ne Teku Tunal
Teku Tunal, timetzmakat padiush ka tikiskia pal tinemi tuwan muchi ne tanestuk pal titechtawilua wan pal titechtutunia pal te tikseliat sesek ka su te titechtutunia tiwelit timikit ipal sesek.
p. 20
Traducción
Padre Sol, te damos gracias porque ya saliste para estar con nosotros todo el día para que nos alumbres y para darnos calor para que no pasemos frío porque si no nos calientas nos podemos morir de frío.
Tlalok
Taja, Tiut Tlalok, timetzmunekit pal tiijyukwit ka su te tiijyukwit, su te tinemi tuwan, tesu tiwelit tinemit yultuk.
p. 22
Traducción
Taja, Tiut Tlalok, timetzmunekit pal tiijyukwit ka su te tiijyukwit, su te tinemi tuwan, tesu tiwelit tinemit yultuk. Yajika padiush, Tiut Tlalok.
A ti, Dios Tlaloc, te necesitamos para respirar porque si no respiramos, si no estás con nosotros, no podemos vivir. Por eso gracias, Dios Tlaloc.
Ne Tiut Apan
Tik muaw nemi chakalin, michin, tekwisij, sipakti; tejtet, ashal, pulul, pial ipal ne tal; wan muchi tay taja tikpia muchi timunekit.
p. 26
Traducción
Tik muaw nemi chakalin, michin, tekwisij, sipakti; tejtet, ashal, pulul, pial ipal ne tal; wan muchi tay taja tikpia muchi timunekit. Yajika padiush Tiut Apan.
En tus aguas hay camarones, peces, cangrejos, salamandros; piedras, arena, lodo, y criaturas de la tierra; y todo lo que tienes todo lo necesitamos. Por eso, ¡gracias Dios del Río!
Ne Teku Sinti
Teku Sinti, timetztajtanit ma te keman shitechajkawa tik tukal, ka su taja tesu tinemi tik tukal kunij tiawit tikseliat mayan.
p. 28
Traducción
Padre Maíz, te pedimos que jamás nos abandones en nuestra casa, por que si tú no estás en nuestra casa entonces pasaremos hambre.
Yajika, mupanpa ne tuweyka mumati yek ka ne tuelishku nemi tentuk wan tiwelit tikchiwat tay tejemet tiknekit.
p. 28
Traducción
Yajika, mupanpa ne tuweyka mumati yek ka ne tuelishku nemi tentuk wan tiwelit tikchiwat tay tejemet tiknekit. Yajika timetzilwiat padiush, Teku Sinti.
Por eso, gracias a ti nuestro cuerpo se siente bien porque nuestro estómago está lleno y podemos hacer lo que nosotros queremos. Por eso te decimos: gracias, Padre Maíz.
Ñol Tit
Wan Taja, Ñol Tit, timetztajtanit ma te shitechajkawa, ka su taja tesu tinemi tuwan kunij tesu tiwelit tikishkat ne taiwan ipal ne tamal.
p. 30
Traducción
A ti, Señor Fuego, te pedimos que no nos abandones, porque si no estás con nosotros entonces no podremos asar el complemento de la tortilla.
Ne Takat Brujoj
Ipal yaja tesu nemituya kal nemi tzaktuk.
p. 34
Traducción
Ipal yaja tesu nemituya kal nemi tzaktuk. Yaja weli kalaki melka nemi tzaktuk.
Para él no existía una casa cerrada. Él podía entrar aunque estuviera cerrada.
Yaja weli kalaki melka nemi tzaktuk.
p. 34
Traducción
Ipal yaja tesu nemituya kal nemi tzaktuk. Yaja weli kalaki melka nemi tzaktuk.
Para él no existía una casa cerrada. Él podía entrar aunque estuviera cerrada.
Ne Tzikat Wan Ne Tzilintuk
Ne tzikat, kan nemi ukse takwalmet ka weli kikwa, kunij tesu kisa kitemua itakwal; kunij kichia ma tayuakisa pal pewa kisa kitemua itakwal.
p. 38
Traducción
La hormiga, cuando hay otros animales que la pueden comer, no sale a buscar su comida; entonces espera la noche para empezar a salir a buscar su comida.
Ne tesu nemi kaj kintuktia; muchi tekitit.
p. 38
Traducción
Ne tzikat techmachtia ken muchiwa pal te tikseliat mayan. Yejemet ashta ne mas chikitik ashta ne mas tumak tekitit. Ne tesu nemi kaj kintuktia; muchi tekitit.
La hormiga nos enseña cómo hacer para no pasar hambre. Desde la más pequeña hasta la más grande trabajan. No hay quien las mande; trabajan todas.
Fuentes y licencias
- Schultze Jena, Leonhard (recop.); King, Alan R. (ed.). Tajtaketza pal Ijtzalku: narradores en náhuat Ynes Masin y otros. Edición en línea, enero 2012.
- Ramírez Vásquez, Genaro. Naja Ni Genaro. Edited by Alan R. King. IRIN (Iniciativa para la Recuperación del Idioma Náhuat), 2004; first electronic edition, 2013.
- Cárcamo, Héctor; Guardado, Martín; Domínguez, Ana; Aquino, Celeste; Ordóñez, Gary; Salgado, Hugo. Aprendiendo Náhuat en el Siglo 21: Achtu Taksalis. Edmonton: University of Alberta Library, 2023. https://pressbooks.openeducationalberta.ca/nawatse/. CC BY-NC-SA 4.0. Adaptado por nahuat.com.
- King, Alan R. Timumachtikan! Curso de lengua náhuat para principiantes adultos. 2011.
- Aráuz, Próspero. El Pipil de la Región de los Itzalcos. San Salvador, El Salvador: Departamento Editorial del Ministerio de Cultura, 1960. Adaptado por nahuat.com.
- Campbell, Lyle. The Pipil Language of El Salvador. Mouton Grammar Library 1. Berlin, New York, Amsterdam: Mouton, 1985. Traducción al español de los textos: Mauricio Mixco, en Campbell, El Idioma Pipil (Nahuate) de El Salvador (manuscrito inédito).